Yaşamın hakiki görüntüsü, belgesel sinemasında

İran sinemasının kökleri kurgulardan bağımsız filmlere ya da şu bilinen belgesel filmlere dayanır.

İran sineması buna göre yarattığı güzel görüntüleri ile dünyada büyük üne ve itibara kavuşmuştur.

1900 yılında Gacar şahı Muzaffereddin’in özel fotoğrafçıbaşı Mirza İbrahim Han Paris’te düzenlenen uluslararası fuarda sinema sanatı ile tanıştı ve İran sinemasının ilk belgeselini yaptı.

İran’ın belgesel sineması derin mazisine dayanarak her zaman İran kültürü, tarihi ve sanat dünyasının en duru aynası olmaya çalıştı ve şimdiki konumuna gelebilmek için engebeli bir süreci geride bırakarak bugünkü itibar ve mevkiine ve takdire şayan konumuna kavuştu. Bu iddianın şahidi ise İran sinemasının özellikle son yıllarda uluslararası en muteber film festivallerinde elde ettiği çeşitli ve çok sayıda ödüllerdir. Nitekim şimdiye kadar İran belgeselleri dünyanın bir çok ünlü film festivalinde seyircileri ile buluşmuş ve bir çok ödül kazanarak uluslararası arenalarda birer yıldız misali parlamıştır.

Geçenlerde İranlı belgesel yapımcı Muin Kerimeddini uluslararası başarılarının devamında Atlan adlı eseri ile İtalya’nın Front Doc adlı uluslararası belgesel film festivalinin dördüncüsünde en iyi uzun belgesel film ödülünü kazandı. Bu festival geçen Kasım ayında İtalya’nın Aosta kentinde düzenlendi.

Yine geçenlerde İranlı belgesel yapımcı Saadet Ali Saidpur’un Süleyman Kaptan adlı eseri Çek Cumhuriyeti’nde düzenlenen 42. Uluslararası Ecotop çevre film festivalinde en iyi kısa belgesel film ödülünü kazandı. ekotop film festivali çevre ve ekoloji alanında en önemli film festivalidir ve çevrecilerle ekoloji bilimcileri ile bu alanda hazırlanan belgesellerin arasında bir köprü sayılır.

10. uluslararası Asya Pasific film festivali de belgesel dalında İranlı belgesel yapımcısı Mehrdad Oskui’nin Seher vakti rüyaları adlı belgeselinin birinciliği ile sona erdi. Bu eser İran sinemasına yeni bir ödül kazandırmış oldu.

Uluslararası platformlarda elde edilen bunca başarı ve ödülün yanı sıra İran belgesellerinin ülke genelinde de muhataplarından büyük ilgi gördüğü söylenebilir. Bu bağlamda İran’da Hakikat sineması adlı belgesel film festivalinin düzenlenmesine işaret etmek mümkün. Bu festival düzenlediğin ilk yıllardan itibaren belgesel film herkese sloganı ile belgesel sinemasını içinde bulunduğu dar alandan çıkararak geniş bir alana yönlendirmeyi başardı. Şimdi ise bu festivalin ikinci onyılının eşiğinde bulunduğumuz bir sırada festivalin belgeselci camiasının yaratıcılığı ve sanatı sayesinde büyük başarılara imza attığı ve geniş bir kitleye hitap ederek öngörülen hedeflerine iyice yaklaştığı söylenebilir.

İran sinema işleri kurumuna bağlı olan belgesel ve tecrübi sinemayı yaygınlaştırma merkezi 10. Uluslararası İran belgesel film festivalini Hakikat sineması başlığı altında 4 ila 11 Aralık tarihleri arasında düzenliyor. Bu yıl festival için İmam Ali’nin –s– Hakikat en iyi rehberdir sloganı seçildi.

İranlı – İslami tarih ve kültürü gözler önüne sermek, dini ve İranlı inançların temelinde milli kimliği korumak, İran’ın yaratıcı belgesel sinemasını takviye etmek, belgesel sineması ile sosyal gerçeklerin arasındaki bağları beyan etmek, İranlı belgeselcileri uluslararası belgesel sinemasında yaşanan son gelişmelerle tanıştırmak, belgesel sinemasının iktisadi önemine vurgu yapmak ve bu tür eserleri üretme yolundaki engelleri ortadan kaldırmak, belgesel eserleri iç ve dış arenalarda sunmak, festivalin belli başlı hedefleridir.

Bu yıl düzenlenen 10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinde İranlı ve yabancı toplam 184 eser ekran ediliyor, ki bu eserlerin 125’i İranlı yapımcıların ve 59’u de 35 ülkeden yabancı yapımcıların eseridir. Festivalin kapanış töreni ise 11 Aralık tarihinde düzenlenerek festivalin en seçkin eserleri açıklanıyor.

Bu arada İran’ın Kirman eyaleti 13 ila 15 Aralık tarihleril arasında 10. Uluslararası Hakikat sineması festivaline katılan belgeselcileri ve sanatçıları ağırlıyor. Öte yandan festival günlerinde meraklıların ve sanatçıların ve sinemaseverlerin katılabileceği eğitim kursları başkent Tahran ve Kirman kentinde düzenleniyor. Festivalde ayrıca Kirman eyaletinin belgesel yapımcılarının eserleri Tahran ve Kirman kentinde ekranlarda seyircileri ile buluşuyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinin Kirman kentinde düzenlenen özel bölümünde İran’ın iki emektar belgeselcisi Menuçehr Asgerineseb ve Muhammed İslami’nin eserleri erkanlarda seyircileri ile buluşuyor.

Yine bu bölümde 18 Kirmanlı deneyimli belgeselcinin eserleri ekran ediliyor. 10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinde ayrıca Kirman eyaletinin belgesel sineması takdir edilecek.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivali sona erdikten sonra da festivalin en seçkin eserleri ve belgesel sinemasının ustaları ve jüri heyeti de Kirman kentini ziyaret ediyor ve 10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinde ödül kazanan eserlerin ekran edilmesinin yanı sıra Kirman eyaletinin tarihi ve kültürel güzelliklerini geziyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinin uluslararası bölümünde 27 yabancı eserden 7’si İranlı belgeselcilerin eseridir. Bu eserler festivalin jüri heyeti tarafından yabancı eserler kategorisinde değerlendiriliyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinin uluslararası bölümünün jüri heyetinde İran’dan Dr. Ahmet Zabıti Cehrumi, İtalya’dan Stephano Tildi ve Bosna’dan Elma Tataracik uzun eserleri ve yine İran’dan Mustafa Rezzak Kerimi, Tayvan’dan Wood Lin ve Yunanistan’dan Dimitris Kerkinus de kısa ve yarı uzun eserleri değerlendiriyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivaline dünyanın çeşitli ülkelerinden 44 yabancı konuk Tahran’a gelerek İran belgesel sinemasının bu önemli etkinliğine katılıyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivaline katılan yabancı konukların arasında Danimarka’dan Kopenhag film festivalinin koordinatörü Nikolas Kildgard Angstrum, Bosna Hersek’ten bayan Elma Tataracik, İtalya’nın Venedik film festivali eleştirmenler haftası Başkanı ve İsviçre’nin Vision Dorael belgesel film festivali temsilcisi Jionna Nazaro yer alıyor.

Yine Güney Kore’nin Bosan film pazarı Başkanı Danial Kim, Çek Cumhuriyeti film yapımcılarından Raduvan Sibert, Yunanistan’ın Tsaluniki belgesel film festivali film pazarı Başkanı bayan Yanna Sari, İtalyan yapımcı Stephano Tildi ve Fransız yapımcı Etin De Rikard, festivale katılan diğer bazı yabancı konuklardır.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivaline ayrıca Newyork belgesel film festivalin Başkanı ve Torento film festivali sanat Başkanı Tom Powers, Yunanistan’ın Tsaluniki belgesel film festivali sanat Başkanı Dimitris Kerkinus, Tayvan belgesel film festivali Başkanı Wood Lin ve İtalya’nın Asyatec festivali Başkanı İtalo Espinali de katılıyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinin uluslararası bölümünde 24 ülkeden 27 eser kısa, yarı uzun ve uzun eserler kategorilerinde birbiriyle yarışıyor. Bu bölümde Almanya’dan 6 eser, İtalya ve ABD’den üçer eser, Fransa, İngiltere, Polonya, Rusya, İsviçre ve Colombia’dan ikişer eser, İspanya, Portekiz, Türkiye, Hırvatistan, Ukrayna, Romanya, Çek Cumhuriyeti, İskoçya, Meksika, Azerbaycan Cumhuriyeti, Letonya, Tayvan, Lübnan, Kırgızistan ve Pakistan’dan birer eser birbiriyle yarışıyor.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinde 21 ülkenin belgesel yapımcıları da festivalin özel gösteri, portre, çağımız, bir festivalin aynası, bir ülkenin belgesel sinemasının gözden geçirilmesi gibi yarışma dışı bölümlerine katılıyor.

Festivalin yarışma bölümü ve yarışma dışı bölümüne katılan 35 ülkenin arasında Alman yapımcılar 10 eserle bu önemli etkinliğe katılan ülkelerin başında yer alıyor. Bu arada son yıllarda belgesel eserlerin bazen bir kaç ülkenin ortaklığı ile yapıldığı ve bu önemli nokta Hakikat sineması festivaline de yansıdığı belirtilmelidir.

10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinin Şehit Avini özel ödülü bölümüne kutsal mekanları savunanlar başlığı altında 65 eser katılıyor. 10. Uluslararası Hakikat sineması festivalinin Şehit Avini özel ödülü jüri heyetinin milli bölümde yarışan bir yapımcıya veriliyor. Milli bölümde yarışan eserler aynı zamanda Şehit Avini özel ödülü çerçevesinde bağımsız bir şekilde değerlendiriliyor.

İran belgesel film sinemasının durumu hem nitelik ve hem nicelik bakımından sürekli gelişme arz ediyor. Yani bu bölüm her iki açıdan sürekli gelişiyor. Gerçi bu eserleri izlemek için daha farklı festivaller de düzenlenebiliyor. Ancak bu tür eserlerin bir araya geldiği en önemli festival, Hakikat sineması festivalidir. Tahran’da çalışmalarına başlayan 10. Uluslararası Hakikat sineması festivali son dokuz dönemde hem milli ve hem uluslararası boyutta önemli itibar kazanmayı başardı ve şimdi bu festivale eserlerini sunmak, belgesel yapımcılarının en büyük arzularından birini oluşturuyor.