2017 yılında, dünya turizm merkezlerinden biri İran

Son yıllarda İran'da turizm sanatı ve yabancı turist konusu özel bir önem kazanması nedeni ile bu bağlamda bir çok girişim ve faaliyet gerçekleşmişti.

Turizm aslında seyahat acenteleri, kaynak hükümetler, ev sahibi ülkeler ve yerel halk arasında daha fazla misafir cezp etme ve ağırlama konusundaki teamüldür. Turizm aslında turist birinin yolculuğu sırasında yaşanmakta. Bu süreç, yolculuk programlanması, maksada ulaşmak için yolculuk, ikamet, geri dönüş ve hatta anıları hatırlatmadan oluşan her türlü faaliyeti kapsıyor. Ayrıca ziyaretçinin yolculuk sırasında çeşitli alışverişleri ve ev sahipleri ile her türlü teamül ise turistin faaliyetlerinden sayılır.

Turizmin bir çok çeşidi vardır ki bu alanda yatırım yapmak için tanıtılmasına program yapmak büyük önem taşıyor, zira çeşitli turistlerin beklenti ve ihtiyaçları farklıdır. Örneğin arkadaş ve akrabaları ziyarete giden turistler, genelde otel ve ev dışındaki lokanta ve restoranlara pek ihtiyacı olmaz; ayrıca kasaba ve köyleri gezen turistlerin kent hizmetlerine rağbetli değil ve tüm yolculuğu sırasında köyde ikamet eder.

Bu sebepten dolayı bir çok uzman ve uluslar arası kurum, çeşitli kriterlere dayanarak, turizmden çeşitli kategoriler sunmaktalar. Turizmin Kavmi, kültürel, tarihi, doğa, eğlence ve iş turizmi gibi söz konusudur. Turizmin bulunduğu mekan, hedef ve konu  açısından  kategorilere ayrılır ki günümüzde her ülke yeni tanımlar ve hatta turistlere özel alanlarda sunduğu imkanlarla, onları kendine cezp etmeye çalışır.

Dünya Turizm Örgütü (WTO) turizm faaliyetlerini, kültürel, doğa, ticari, dini ve sportif olarak çeşitlere ayırır.

Son günlerde ve 2017 yılı eşiğinde ticaret ve teknoloji haberleri konusunda çalışan "Business insider" web sitesi, çeşitli ülkeleri turizm çekiciliği açısından incelemiştir. Söz konusu site gelecek miladi yılda 50 ülkeyi, en sekçim mekanlar olarak tanıtırken İran'dan bu listedeki önemli mekanlardan biri olarak söz edip turistlere öneride bulunuyor. Aslında bu listenin, " Travel National Geographic" ve "Lonely Planet" gibi dergiler veya "Trip Advisor" gibi web sitelerin listesi yanında yer alması ise turistlerin hedef ülkeleri belirlemelerinde büyük önem taşıyor.

Business insider bu raporda 2017 yılında turistlerin İran'a ziyaret isteğinin artacağını tahmin ederken, tahmin edilen bu artışın Tahran'a Paris ve Londra'dan direkt uçuşların artması ve İran'a bir çok yeni otelin inşaatına değiniyor.

İran son yıllarda 5 milyon yabancı turisti ağırlarken, yılda 7,5 milyar dolar gelir kazandı. Yapılan programlar ışığında, 2025 yıla kadar yani 10 yıldan daha az bir süre zarfında, İran'ın 20 milyon turiste evsahipliği yapacağı tahmin ediliyor. 190 ülkeye havaalanında vize kolaylığı ayrıca elektronik vize imkanı ise, İran'ın daha fazla yabancı turisti ülkeye cezp etme çalışmalarından bazılarıdır.

Aslında İran'da güvenliğin var olması, turistlerin buraya gelmesinde en büyük etken olduğu, inkar edilmez bir gerçektir. Söz konusu ekonomi iletişim aracı, İran'ın Ortadoğu bölgesinde sahip olduğ güvenlik ve istikrara değinerek, bu yüzden İran semasından daha fazla uçuşun gerçekleştiğine ilaveten, yabancı turistlerin İran'ın büyük kentlerine giderek buradaki otel ve turistik tesisleri kullanmasına sebep olduğunu belirtiyor.

Tüm bunların, Amerika'nın vatandaşı olamayanlara İran ziyareti konusunda getirdiği kısıtlamalara rağmen yaşanıyor. Söz konusu kısıtlama yasası bir çok Avrupa ülkesinin itirazına sebep oldu ve Avrupalılar bunun adil olmadığını belirttiler. Fakat söz konusu yasa bile, Ortadoğu'nun çalkantılı şu günlerinde sadece doğulu turistler değil, Avrupalı ve Amerikalı turistlerin bile İran'a seyahatlerini engelleyemedi.

İran İslam cumhuriyeti adının bu listede Portekiz, Peru, Fransa, Japonya ve İtalya'dan önce gelirken, bölgede sadece umman ülkesi ve BAE'nin Abu Dabi kentinin büyük bir farkla ancak listenin sonunda yer alması ise dikkat çekiyor.

Bu listede Türkiye'den söz edilmiyor. Mevcut verilere göre son aylarda Alman ve Avrupalı turistler Türkiye'yi kendi seyahat listesinden çıkararak, daha çok, Yunanistan, İran ve hazar denizi kıyı ülkeleri gibi daha güvenli ülkeleri tercih ettiği göze çarpıyor. Buna ilaveten yolcuların Avrupa ülkelerine seyahat talebinin azaldığı da dikkat çekiyor. Paris terör saldırıları, Brüksel olayları ve Avrupa'da benzer saldırılar, Avrupa turizm sektörüne büyük darbe indirmiştir. Bu yüzden İran sınırlarında var olan güvenlik, istikrar ve huzur, ayrıca İran'ın değerli ve tarihi cazibeleri, bir kez daha İran'ın yabancı turistlerin ziyaret listesinde yer almasına ve uluslararası turizm alanında daha iyi bir sırada yer almasına sebep oldu.

Bundan önce ve 2015 yılında da Dünya Ekonomik Forumu (WEF) da "Yolculuk ve Turizm rekabet gücü endeksi" adlı raporunda 141 ülkede yapılan incelemeler sonucu, İran'ı turizm alanında en ekonomik ve ucuz hedef ülke olarak tanıttı. Raporda 141 ülkenin detaylı ekonomik özelikleri, 2013-2015 yıllları arasında turizm ve yolculuk rekabet alanında 90 kriter ile ilgili bilgiler içeren bir tablo yer alıyor. Rapora göre ilk sırada yer alan İran'ın ardından Mısır ve Endonezya, ikinci ve üçüncü basamakta yer aldı. Bir ülkeye ziyaret nedenlerinden biri olarak bazen yapılacak masraflar ve ucuzluk, turistler ve yatırımcılar için daha çekici görünüyor.

Geçen yılda İran, İsfahan ve Şiraz gibi kentlerde Taht-ı Cemşid (Perspolis) gibi tarihi eserlerin varlığı neden ile Financial Times ve Guardian gibi uluslararası dergiler tarafından dünya turizm hedef ülkelerin başında yer aldı. Buna ilaveten İrlanda basınından İndipendent dergisi de İran'a tur satışlarında %200 artıştan söz ederek, muazzam ve güzel camiler ile dini mekanlar, çeşitli tarihi eserler ve eşsiz konukseverliği, İran'ın turizm konusundaki kozu olduğunu belirtti. Sarah Marshal kaleminde İndipendent dergisinde yayınlanan raporda ayrıca İran'a seyahat ve uçuşların durumuna işaret edilirken, esasen bu konunun dış ziyaretlerin artışına sebep olduğu ifade edilir.

İran'ın turizm sektörü, gelişme ve kalkınma için büyük kapasitelere sahiptir. Dünya Turizm Örgütü (WTO) raporuna göre İran tarihi ve arkeoloji açıdan 10 ve doğa cazibeleri açısından da dünyada 5. sırada yer alıyor.

Dünya Ekonomi Forumu 2015 turizm ve seyahat rekabet endeksi raporunda, fiyat açıdan İran birinci sırada, kayda geçen dünya kültürel miras listesinde yer alan mekan sayısında 9. ve sözel kültürel simgeler açısında da 10. sırada yer alıyor. Seyahat rekabet endeksinin diğer bazı boyutlarında ise İran 140 ülke arasında 30-44. sıraları arasında bulunuyor. İç seyahat hatların kapasitesi, büyük spor stadyumları, doğal çevre kalitesi, kültürel kaynak ve ticari yolculuklar söz konusu boyutlardan bazılarıdır.

Bu arada en önemli turizm etkinliklerinden birinin gelecek ayda İran'da yaşanacağını hatırlatalım. 17 ocak 2017 tarihinde yaklaşık 500 turizm rehberi İran'a gelerek, "turizm liderlerin konfederasyonu" 17. oturumuna katılacaklar. Söz konusu konfederasyonun oturumu her iki yılda bir kez düzenleniyor ve İran ise konfederasyonun 33 yıllık çalışma süresinde ilk kez ev sahipliğini tecrübe ediyor.

12-15 gün sürecek olan konfederasyonun programı, konfederasyon öncesi, asıl tören ve konfederasyon sonrası olarak 3 aşamadan oluşuyor. Turizm liderleri başta Kazvin, Zencan ve Hemedan kentlerini de ziyaret edecekler. Ardından Tahran'da 5 gün süren asıl törende konfederasyon yönetim kurulu seçimi, 18. oturumu ev sahibinin belirlenmesi ve kültür geceleri düzenlenecek. 3. aşamada ise turizm liderleri Şiraz'a giderek, kara yollarından Yezd, İsfahan, Kaşan ve ardından Tahran'a gelecekler.

Bu konfederasyon aslında İran'ın turizm alt yapısının kalkındırılması için bir dönüm noktası sayılır, zira dünya turizminde söz sahibi güçlü isimler katılacaklardır./