32. Uluslararası Fecr müzik festivali

32. Uluslararası Fecr müzik festivali 11 – 20 Ocak tarihleri arasında Tahran’da düzenlendi.

Uluslararası Fecr müzik festivali 32 yıllık çalışmaları sürecinde İslam inkılabının yüce mesajını rivayet etmeye çalışmanın yanı sıra müzik sanatının geniş kapasitelerinden İran kültürünün bileşenlerini ve yerli müzik grupları ve etnik grupları ve başka ülkelerinin müzik ustalarının gönül birlikteliğini tanıtma yolunda yararlanmaya çalıştı.

32. Uluslararası Fecr müzik festivali önceki yıllarda elde ettiği etkili ve dayanılabilir kazanımlarını korumanın yanı sıra, insanların ruhunu okşayan bu sanat alanının genç yetenekleri ile müzik dünyasının duayenlerinin gücünden yeni ve etkili tablolar sunmaya çalıştı.

Bu yılki Uluslararası Fecr müzik festivalinin İran musikisi bölümünde son kırk yılın önemli eserlerinin en seçkin örnekleri seçilerek yeniden icra edildi. Çavuş müzik grubunun eserlerinde tecelli eden inkılap musikisi eserlerinin yeniden yorumlanması eserleri yaratan sanatçıların haklarına uyularak icra etmek, müzikseverlerin büyük ilgisi ile karşılandı.

Öte yandan İran milli musiki orkestrası Feridun Şehbaziyan şefliğinde ve Tahran semfonik orkestrası da Ahmet Pejman’ın eserlerinden bazı örneklerle ve ayrıca İtalya semfonik orkestrası ile ortak bir icrada sahne aldı.

Bu yılki Uluslararası Fecr müzik festivalinde 12 uluslararası grup, 10 yöresel müzik grubu, 10 makam grubu, 4 bayanlar grubu, 13 Batılı orkestral ve klasik müzik grubu, 15 pop ve rock grubu, 8 karışık müzik grubu ve 6 İran klasik musiki grubu sahne aldı.

32. Uluslararası Fecr müzik festivalinin yöresel müzik bölümünde yer alan gruplar vle sanatçılar 3 bayanlar grubu ve 10 yöresel musiki grubu kalıbından oluşan toplam 13 grup şeklinde eserlerini icra etti. Bu gruplar Kirmanşah, Kürdistan, Buşehr, Horasan, Lorestan, Mazandaran, Gilan ve Çarmahal Bahtiyari eyaletlerindendi ve Niyaveran kültür sarayı ve Tahran’ın Azadi kültür kompleksinde sahne aldı.

Rudeki salonunda da yöresel musikinin duayenlerinden birinin tanıtımından başka yöresel musiki gecesi Türkmen, Buluci ve Kuzey Horasanlı musiki gruplarının icraları ile müzikseverlere güzel bir gece yaşattı.

32. Uluslararası Fecr müzik festivaline katılan gruplar Vahdet ve Rudeki salonları Eresbaran ve Niyaveran kültür sarayları, Azadi kulesi kültür kompleksi ve Tahran uluslararası fuar merkezinin Milad salonunda eserlerini icra etti. Kapanış töreni ise bugün düzenleniyor.

Bugün biz insanlar içinde sınırların anlamını nerdeyse yitirdiği bir çağda yaşıyoruz ve her türlü irili ufaklı kültürel etkinlik tüm insanlar haberdar olabiliyor. Fecr festivalleri de günümüzde geniş bir kitleye hitap eden festivallerdir, ancak salonların sayısını kısıtlı olması yüzünden geçmiş dönemlerde Fecr müzik festivalinin bir çok meraklısı salonların kapalı kapılarının ardında kalıyor ve bu etkinliklerde sunulan programlardan yararlanamıyordu. Bu yıl ilk kez Uluslararası Fecr müzik festivali daha fazla bir kitleye ulaşabilmek amacıyla etkinlikleri canlı olarak yayımlandı.

Uluslararası Fecr müzik festivalinin bu yılki yeni eğilimlerinden bire ülke musikisinin tüm dallarda eserlerini daha uygun bir şekilde değerlendirmek için Barbed ödülünün festivalin muteber kriteri ve göstergesi haline getirilmesiydi. Buna göre bu yılki festivalden itibaren festivali düzenleyenlerin tüm çabası Berbed ödülünün Uluslararası Fecr müzik festivalinin en cazip bölümü haline gelme noktasında odaklandı ve böylece sanatçıların yıl boyunca faaliyetlerini ve eserlerini etkilemesi amaçlandı.

Barbed ödülü her yıl Ekim ayından bir sonraki yılın Ekim ayına kadar çıkarılan albümlerin arasında yapılan değerlendirmeye göre ve Fecr müzik festivalinin jüri heyetini tüm janerlerde ele alınarak verilmesi kararlaştırıldı.

Bu yılki Uluslararası Fecr müzik festivalinde araştırma konusu olarak beş başlık belirlenmiş ve bu başlıkların üzerine oturumlar düzenlenmişti. Araştırma konuları ise akademik müzik, ve üniversitelerde müzik eğitimi araştırması, modernitenin çağdaş müzik üzerindeki tesiri, İran musikisinde yenilikçilik, müzik araştırmaları ve çeşitlerinin sınıflandırılması ve İran edebiyatından müzik temelinde algılardan oluşuyordu.

Ferhad Hirati şefliğindeki Namira koro grubu ve Alirıza Şafakinejad şefliğindeki İran Filarmonik koro grubu bu yıl Uluslararası Fecr müzik festivalinde birlikte sahne alan koro gruplarıydı. Bu sanatçılar ilk ortak konserlerinde insanın yerküreye karşı öfke ve isyanını müzik diliye ifade etmeye çalışırken bu yılki festivalin en güzel ve en etkileyici eserlerinden birini icre etti.

Kutsal yer adı ile düzenlenen ve 150 ses sanatçısının Namira koro grubu kalıbında sahne alan konser daha önceki icrası gibi izleyicilerden büyük alkış aldı. Konserde insanların çevre kaygıları ve yeryüzünde yaşam düşünceleri seslendirildi. Eserin içerdiği acı muhataplarını da derinden etkiledi.

Hayat, başlangıç, acı, av, nefis, insan, savaş, göç, sığınmasız, buz dağı, isyan, öfke, ölüm, yerin mersiyesi, kutsal yer, bu konserde icra edilen parçalardı. Çevrenin yok oluşu ve insanın bu süreçte rol ifa etmesi, hayvanların orantısız avı ve mermilerin isabeti sonucu ölüm anı, sera gazlarının etkisi ve çevreye zarar vermesi, hayvanların toplu intihar vakası, AIDS hastalığı kurbanları ve savaş gibi şom olgulardan kaynaklanan beşeri facialar, bestelerin icra edilişi sırasında görüntüleri ile beslelere destek veren görüntülerdi. Bu grubun geçen sene icra ettiği konserde ise toplu mezarlar ve çeşitli savaşların kurbanları ve insanların yakıldığı yerler, Hiroşima ve Nakazaki’nın atom bombası ile vurulması ve korsan rejim İsrail’in Gazze şeridinde işlediği cinayetlerle ilgili sarsıcı görüntüler yayımlanmıştı, ancak bu manzaraların korkunçluğu ve insanları derinden etkilemesi yüzünden bu yıl festivalde icra edilen konserde tekrar yayımlanmasından vaz geçildi.

Kutsal yer bestesi ise sözü geçen kavramların çerçevesinde icra edilen en muhteşem besteydi. Gözlemciler bestenin dünyanın her yerinde icra edilebileceğinin altını çizdi.

Bu yılki Uluslararası Fecr müzik festivalinin uluslararası bölümünde yine kültürel İran ekseninde dünyanın diğer yörelerinden seçkin müzik şahsiyetleri davet edildi ki bu şahsiyetlere Tacikistan’dan Devletmend Halov ve İspanya’dan flamento tarzında gitar ustası Del Moreo’ya değinmek mümkün.

Devletmend Halov veya diğer adıyla Devletmend Halzade, Tacikistan’ın güneyinden müzik ustalarından ve çalgıcı ve yorumcu bir sanatçıdır. Halzade’nin besteleri ve güfteleri sofilerin havasındadır ve güfteleri de genellikle Mevlana’nın şiirlerine göre hazırlanmıştır. Ama maalesef üstad Devletmend Halzade İran’a gelmeye hazırlanırken kardeşini kaybetti ve bu olay onu ruhi açıdan çok üzdü ve bu durum üstadın sağlık durumunu da olumsuz etkiledi ve hastaneye kaldırıldığı için Uluslararası Fecr müzik festivaline katılamadı.

Sitar hocası Şehid Perviz Han ve davul sanatçısı Ekrem Han da Uluslararası Fecr müzik festivalinin diğer yabancı konuklarıydı ve güzel icraları ile muhataplarına güzel anlar yaşattı. Perviz Han İran’da beste icra etmenin kendisi için büyük bir onur olduğunu ve Hint musikisini İran’da tanıtma fırsatı bulduğu için mutlu olduğunu kaydetti.

Uluslararası Fecr müzik festivaline katılan bir başka yabancı konuk, Ermenistan’dan Jivan Gaspariyan’dı ve ilk gün aldığı sahnede ekibi ile birlikte izleyenlerine unutulmaz bir gece yaşattı. Gaspariyan konserini iki bölümde art arda icra etti. Gaspariyan’ın icra tarzı uzun yılların deneyimini yansıtan derin duygularla beraberdi ve ayrıca çok zor teknikleri kullanarak muhataplarını coşturdukça coşturdu.

Sistan Bulucistan eyaleti İran’ın güneydoğusunda yer alıyor ve musiki yörenin Buluci halkının yaşamının olmazsa olmazıdır. İran’ın Bulucistan yöresi uzun yıllar Hindistan ve Pakistan müziğinden etkilendi ve bu yörelerle karşılıklı kültürel etkileşim içinde oldu ve musiki, belki de bu kültürel etkileşimin en önemli sonuçlarından biriydi.

Buluci musikisinin çeşitli tarzları vardır ve her bir tarz Buluci halkının yaşamının bir parçasıdır. Buluci musikisi bir bebeğin doğumundan düğün merasimi ve hamaset öykülerinden aşk, tarih ve sosyal yaşama kadar ve yine acı ve kederden hatta bir hastalığın tedavi sürecine kadar çeşitli alanları kapsar ve bu yörede yer yer icra edilir.

Bu yılki Uluslararası Fecr müzik festivalinin kapanış töreninde Bulucistan yöresinin usta sanatçısı Pehlivan Resulbahş Zengşahi’den Buluci müziğinin duayeni olarak takdir edileceğni açıklandı.

Zengşahi Bulucistan yöresinin Kıcak adı ile anılan müzik aletinin ünlü ve usta sanatçılarından biridir ve son yıllarda uluslararası arenalarda İran’ın yöresel müziğinin duayeni olarak adını duyurmuştur.

Zengşahi, şimdiye kadar Kemal Han Hut, Golam Kadir Cihani ve Şir Muhammed Espendar gibi usta sanatçılarla birlikte çalışmıştır. Uzmanlar Zengşahi’nin İran’ın etnik musikisinin değerli hazinelerinden biri olduğu konusunda hemfikirdir.

Gerçekte Pehlivan Resulbahş Zengşahi Bulucilerin kameri 9. Yüzyılının ünlü müzik ustasın Çengani Seit kuşağının son sanatçısıdır. Zengşahi uzun yıllar Bulucistan eyaletinin geniş kültürel alanında faaliyet yürüten ve Buluci musikisini en güzel biçimde temsil eden bir sanatçıdır. Zengşahi Buluci musikisi üzerine Paris üniversitesinden fahri doktora da aldı ve bir çok talebeyi yetiştirerek tarihi Buluci musikisinin ayakta kalmasına hizmet sundu. Zengşahi aynı zamanda ülkesi İran’a büyük bir aşk besleyen bir sanatçıdır, nitekim bu büyük sanatçı Avrupa’nın önde gelen ülkelerinden aldığı cazip önerilerine “Vay Vatan Haşkindar” adındaki vatan aşkını yansıtan bir bestesi ile ret cevabı vermiştir.