Buşehr, İran'ın 3. kitap başkenti

İran İslami Kültür ve İrşad Bakanlığı ve UNESCO'nun Tahran temsilciliği tarafından Hicri Şemsi 96 yılında Buşehr, İran'ın kitap başkenti seçilerek, kitap başkenti anahtarını almış oldu.

İran kitap başkenti, 11. hükümet döneminde, kentler arasında kitap okuma bağlamında yenilik için rekabet ortamı oluşturmak amacıyla geliştirilen bir programın adıdır. Geçtiğimiz iki yılda, Ehvaz ve Nişabur kentleri, birinci ve ikinci dönemde İran'ın kitap başkenti olarak seçilmişti.

Bu projenin önemli amacı, muhtelif kentlerde kitap ile ilgili etkinlik ve faaliyetlerin yapılması için devlete bağlı kurumlar ile STK'lar arasında koordinasyon sağlanmasıdır. Bu unvan ile ülkede harekete geçen dalga bir veye iki yıllık bir program olmaması şartıyla, İran'ın muhtelif kentleri, bölgeleri ve köylerinde kitap okuma kültürünü önemli ölçüde canlandırabilir. Buna göre, bu gibi programların Hş. 96 yılında uygulanması ile, kitap ve kitap okuma alanında daha fazla gelişmelere tanıklık edebilmemiz bekleniyor.

Dünya Kitap Başkenti, okuma ve kitaplara adanmış bir programdır. UNESCO tarafından 1996 yılında Dünya Kitap ve Telif Hakları Günü’nün ilan edilmesinin ardından, Dünya Kitap Başkenti kavramı ortaya çıkmış ve ilk olarak Madrid, 2001 yılında Dünya Kitap Başkenti seçilmiştir. Bu başarılı deneyimin ardından, 2 Kasım 2001’de gerçekleştirilen Genel Konferans’ta (31 C/Resolution 29) her yıl bir şehrin kitap başkenti olarak seçilmesine karar verilmiştir.

Geçtiğimiz hafta düzenlenen bir merasimde, İran'ın güneyinde yer alan Buşehr kenti, 1396 yılı için İran'ın kitap başkenti olarak seçildi.

Buşehr kenti, yenilikçi, katılımcı ve tutarlı programları ve İran'ın kitap başkentine has etkinlikler tertip etmek için endüstriyel, kültürel ve sanatsal kapasitesini kullandığı ve de, kitap okuma proje ve etkinliklerine destek verdiği için İran'ın 3. kitap başkenti olarak seçildi.

Bu merasimde, Uz, Zerend ve Şehri kurd kentleri, Buşehr'i kitap okumayı yayma alanında yaratıcı kentler arasında izledi. İran'ın Fars vilayetine bağlı Şiraz kenti ise 10. sırada yer aldı.

Bu merasimde, kitap okuma alanında ilk 10 köy de, kitap seven köyler olarak tanıtıldı.

Fehliyan, Hoca Cemali, Gezir ve İmam Zade Bezm gibi köyler kitap okuma kültürünü yayan öncü köyler oldu.

Merasimde, kitap okuma kültürünü yayma alanında başarılı olan ilk 10 köye İran İslami Kültür ve İrşad Bakanlığı tarafından şeref öldülü verildi, UNESCO da başarılı köyleri ödüllendirdi. İran İslami Kültür ve İrşad Bakanı yaptığı konuşmada, Buşehr'i İran'ın medeniyetini yansıtan ve adeta yüzük kaşı gibi parlayan küçük bir İran olarak niteledi.

1. ve 2. İran kitap başkenti festivallerinde Ahvaz ve Nişabur kentleri, İran'ın kitap başkenti unvanını kazanmayı başarmıştı.

3. İran kitap başkenti festivalinde ise Buşehr, bu unvanı kazanabildi.

3. İran kitap başkenti festivalinde, Nişabur Belediye Başkanı Hadi Müslimi yaptığı konuşmada, Nişabur'da geçtiğimiz yıl yapılan etkinlikler ve faaliyetler hakkında bir rapor sunarak şu ifadeleri kullandı : "Nişabur'un namu nişanı geçmişten beri İran'lıların dilinden düşmemiştir, kültürel ve sanatsal zenginliğiyle bilinen bu nam, dünyada da tanınıyor. Nitekim 2010 yılında UNESCO'nun Dünya Manevi Mirası listesine ismi geçmiş oldu."

Nişabur'un geçtiğimiz yıl İran'ın kitap başkenti olarak seçildiğine dikkat çeken Müslimi, "Jüri ve uzmanların açıklamalarına göre, Nişabur'un İran'ın kitap başkenti olarak seçilmesinde, STK'ların aktif rolü ve faaliyeti ve sanayi kuruluşları ile devlet ve kamu kurumlarının yanında kitap okuma kültürünü yaymadaki rolü etkili oldu." diye konuştu.

Festival Sekreteri Ali Asger Seyyidabadi de, Nişabur kentinin geçtiğimiz yıl elde ettiği başarısına dikkat çekerek, Bu yıl Nişabur'da kitap okuma kültürünü yayma faaliyeti ve etkinliklerini değerlendirmek için bir rapor hazırlandığını ve faaliyetlerin programlara göre değerlendirildiğini, sonucun, Nişabur'un aktivitelerini yapmakta kısmen başarılı olduğunu gösterdiğini ifade etti

Seyyidabadi sözlerinin devamında Nişabur'daki kitap satışı rakamları hakkında bir istatistik rapor sunarak, Nişabur'daki Kitap Fuarları Kuruluşu'nun raporuna göre, bu kentteki kitap satışının bazı vilayetlerin merkez kentleriyle eşit olduğunu kaydetti.

Festival Sekreteri sözlerinin devamında Nişabur'da satılan kitap sayısının yüksek olmasını bu kent için önemli bir kazanım olarak niteledi, çocuk kitapları konusunda ise, Nişabur'daki satışların yüzde 67 ve yetişkin kitaplarında ise yüzde 21 oranında artış yaşandığını kaydetti.

İran'ın üçüncü kitap başkenti 20 Şubat'ta İran Kültür ve İslami İrşad Bakanı Seyyid Rıza Salehi Emiri’nin katılımı ile Vehdet Salonu'nda düzenlenen törenle açıklandı. Bu dönemde 103 şehir, İran'ın yeni kitap başkenti unvanını almak için yarıştılar ama jüri, Buşehr belediyesi ve kültür dairesi tarafından sunulan projeleri beğenerek, bu şehri İran'ın üçüncü kitap başkenti olarak seçti.Törende, Buşehr belediye başkanına UNESCO Ulusal Komisyonu ve İran Kültür ve İslami İrşad Bakanlığı tarafından takdir belgesi verildi.  Ayrıca Buşehr'in kitap ile ilgili projelerine destek için 300 milyon Rial ödül ve 100 Milyon Rial’lik kitap havalesi verildi. İsfahan,Ahvaz, Borazcan, Tebriz, Teft, Dezful, Demeg, Zerend,Kaşan, Refsencan, Bender Kengan, Rey, Şebankare, Şahrıza, Şehri kurd, Şiraz,Lahican, Veramin ve Yezd, bu unvan için yarışan diğer şehirlerdi.

Buşehr, İran'ın güney batı vilayetlerinden sayılan Buşehr vilayetinin merkezi kenti sayılıyor.

Liman kent olan Buşehr, yarım ada bir liman olarak kuzey, batı ve güney taraflarından Fars Körfezi ile çevrilidir.

Bu liman, deniz seviyesinden 18 metre yükseklikte Fars Körfezi'nin kıyısında yer alıyor ve yarı kurak bir iklimi vardır.

Buşehr sakinlerinin çoğu yerel ağızlarla Fars dilinde konuşuyor.

Balıkçılık, nükleer santrali ve tersane bulunması ve ihracat gibi sebeplerden dolayı, Buşehr limanı, İran'ın bilinen ve canlı ekonomiye sahip limanlarından sayılır.

Buşehr'in Sasani padişahlardan Erdeşir döneminde inşa edildiği ve ilk adı "Ram Erdeşir" olduğu ancak zaman aşımıyla "Reyşehr", "Ebu Şehr" ve Buşehr"e dönüştüğü ifade ediliyor.

Buşehr'deki Liyan medeniyeti, Hahameniş döneminde, İran'daki en büyük medeniyetlerden sayılıyormuş. 

Günümüzdeki Buşehr ise 300 yıllık bir geçmişi var, Afşar padişahlarından Nadirşah'ın, güneyde bir liman ve deniz kuvvetleri kurulmasını istemesi ve bu bağlamda yaptıkları girişimlerinin ardından Buşehr limanı, Basra limanı ile yarışabilecek büyük bir liman haline geldi.

Buşehr'in panoraması ise, beyazlar, sarılar ve kahve renklerinden oluşuyor. İran takviminde ise 18 İsfend (8 Mart), Saadet okulunun bu kentte kuruluş yıl dönümü dolaysıyla, Buşehr günü olarak adlandırılmıştır.

Sıcak ve rutubetli bir havası olan Buşehr limanı, litografi sanatına sahip ilk merkezlerden sayılıyor, daha sonraları da, elektrik ve buz üretiminde öncü bir bölge haline geldi. Buşehr sakinleri, İran'da basın yayın ile ilk tanışan insanlardandı.

200 bin nüfusu olan Buşehr kentinde, "Kitap Evi"nin geçtiğimiz yıl açıkladığı rakamlara göre, 13 yayın evi faaliyet yapıyor, ayrıca kültür seven bir grup kentte kendi parasıyla iyi kitap satış merkezleri tesis etmiştir.

Gümrük ve nükleer santral gibi önemli tesisler ve organları bulunduran Buşehr'de çok sayıda üniversite var. Bu yüzden Buşehr sakinleri eğitim açısından yüksek seviyeye sahipler.

İşte bütün bunlar, Buşehr'de kitap okuma kültürünün yayılması için olağanüstü bir potansiyel sağlamıştır. 

Önümüzdeki yeni yılda Buşehr'de kitap okumada bir sıçrama yaşanması bu şartlar ve imkanlarından dolayı temenni ediliyor.

Kitap satıcılığında, başka işlerde olduğu gibi, strateji ve planlamaya ihtiyaç var. Hem pazar ve hem muhatapları bilmek, ihtiyaçlarını tespit edip değerlendirmek gerekiyor. Yeni kitap satış merkezleri kurulmadan önce muhatapların ne istediği ve ihtiyaçlarının ne olduğunun ilk hedeflere göre dikkate alınması şarttır.

Muhatabı bilmek, muhataba saygı göstermek ve muhatabı, kitap alıp, okumaya özendirmek, bu meslekte titizlikle dikkate alınması gereken hususlardandır.

Buna ilaveten, Buşehr, her yıl önemli sayıda turist ve seyyahı ağırlayan bir turistik kent sayılıyor. Kitapçılar ve kültürel alanda planlama yapanlar, bu ender fırsatı hakkıyla değerlendirmeleri gerekiyor.