Tahran kitap bahçesi; dünyanın en büyük kitap merkezi

Tahran’ın Abbasabad semtinde İran’ın kültür, kitap ve bilim alanında eşsiz projelerinden biri sayılan kültürel bir merkez yer alıyor.

Bu proje bir kaç yılın ardından uygulanarak hizmete girdi. Proje ise Tahran kitap bahçesidir; dünyanın en büyük kitap satış merkezi.

Tahran kitap bahçesi projesi İran’da İslam inkılabından sonra hayata geçirilen en büyük kültürel projelerden biridir. Bu proje 3 Temmuz günü Tahran büyükşehir belediye Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve İslami Şura Meclisi Başkanı Ali Laricani ve kültüre ve sanat ehli olan bazı şahsiyetlerin katılımı ile düzenlenen törenle hizmete girdi.

Tahran kitap bahçesi beşkentin Abbasabad semtinde yer alıyor. Tahran kitap bahçesi doğudan İran milli kütüphanesi, kuzeydoğudan bilim, Fars dili ve edebiyatı akademileri merkezi, kuzeybatıdan sanat bahçesi ve batıdan da kutsal savunma müzesinin bahçesi ile komşudur.

Tahran kitap bahçesinin yüzölçümü 110 bin metrekaredir ki bunun 65 bin metrekaresi sergi salonları, oturum salonları ve idari binalarından ibarettir ve geriye kalan alan ise yeşil alan ve bir gölete ayrılmıştır.

Tahran kitap bahçesinin iç alanı ise her biri 2 bin metrekarede ve iki katta inşa edilen 16 sergi salonundan oluşuyor.

Tahran kitap bahçesinde yılın dört mevsiminde çeşitli başlıkların altında kitap sergileri açık bulunuyor.

Tahran kitap bahçesinde kitap aramak ve siparişte bulunmak için geniş bir enformasyon ağı kurulmuştur. Bu sistem kitap meraklılarının harcayacağı zamanı en asgari seviyeye indirmektedir.

Tahran kitap bahçesinde elektronik kitap kalıpları da tanınıyor ve muhatapların bu kalıplara ulaşımını kolaylaştırmak için yeni temel uygulamalara geçildiği anlaşılıyor. Bu düşüncenin öncüleri, kitap okuma alışkanlığı ta çocukluk çağından şekillenmesi gerektiğine inanıyor. Eğer bu alışkanlık çocukluk çağında oluşmazsa, insan yetişkinliğinde kitap okuma alışkanlığını elde edemiyor. Bu yüzden bu projeye verilen kişilik, çocuk ve ergen kişiliğidir.

Tahran kitap bahçesinde ayrıca yetişkinlere özel satış merkezi ve sergi de bulunuyor, fakat bu bölümün amacı, çocukları ile birlikte gelen ebeveynlere hizmet sunmak ve ayrıca kitap bahçesini kitapseverlerin daimi uğrak yeri yapmaktır.

Tahran kitap bahçesi umumi bir alandır ve çocukların eğlenmenin yanında bir şeyler öğrenmeleri ve kitap okuma alışkanlığı edinmeleri amaçlanmaktadır. Bu mekanda LG firmasının işbirliği ile çocuklar için bir bilim merkezi kurulmuştur. Bu proje Güney Kore başkenti Seul’dan sonra dünyada bir ilktir. Bu merkez 7 – 12 yaş grubunda yer alan çocuklar için en güzel ve en ideal bilim merkezidir. Kitap bahçesinde yapılan çalışmalar ve sunulan çeşitli etkinlikler ve programlar günümüz çocuklarına eskiden çocuk ve ergen fikri yetiştirme merkezinin deneyimlerini tecrübe etmelerine imkan sayılıyor. Gerçekte Tahran kitap bahçesinın amaçlarından biri ise kitap ve bilimi seven yeni bir kuşak yetiştirmek ve bu yönde maharetlerini geliştirmektir. Zira günümüz çocukları medya ve sanal dünya ile daha fazla temasta bulundukları için bedensel ve pratik maharetleri az gelişmektedir. Tahran kitap bahçesi ise bu maharetleri geliştirmek üzere uygun bir ortam sunmayı amaçlıyor.

Tahran kitap bahçesinin iki temel ve önemli bölümü bulunuyor. bunlardan biri kitap bölümü ve diğeri bilim bahçesidir. Kitap bölümü çocuk ve ergenler ve yine yetişkinler ve umumi olmak üzere iki aynı bölümden oluşuyor. Bundan başka çocuklarla kitap arasında yumuşak bir ilişki kurmak için musiki özel bölümü de öngörülmüştür. Bu bölümde çocukların ders kitaplarında yer alan tüm şiirler müzikle birleştirilmiştir. Bu çalışmayı ise Muhammed Rıza Alikuli gerçekleştirdi.

Gerçekte Tahran kitap bahçesinin esas amacı kitap satışını arttırmak değil de, asıl kitap okumayı arttırmaktır.

Tahran kitap bahçesi bu çerçevede çeşitli katmanlardan oluşuyor. Birinci katman kitap mağazalarıdır ki dünyanın en büyük kitap mağazaları kompleksini oluşturuyor. İkinci katman ise sanat galerileridir ki bu da İran’ın en büyük sanat galerileri kompleksini oluşturuyor. Üçüncü katman ise kent sinemaları ve tiyatro salonlarını oluşturuyor.

Tahran kitap bahçesinin en önemli katmanı ise çocuk ve ergenler bilim merkezidir. Bu merkez 12 bin metrekarelik bir alanı kapsıyor. Bu alanda 2 – 8  ve 8 – 12 ve 12 – 18 yaş grupları için çeşitli etkinlikler tasarlanmış bulunuyor. her bir bölümde ise 40 kişi eşzamanlı olarak oynayabiliyor ve bu alan her gün toplam 800 kişiye hizmet verebiliyor.

Tahran kitap bahçesinin beşinci katmanı ise çocukların ve ergenlerin maceracılık yapabilecekler çocuk ve ergen bahçesidir. Altıncı katman ise eğlence etkinliklerine ayrılan ve tüm kesimlere hizmet sunan ve herkesin hangi yaşta olursa olsun yararlanabileceği bölümdür.

Günümüzde dünyada 3600 kadar bilim merkezi bulunuyor ki bunlardan Hollanda’daki Nimo bilim merkezi, Paris’teki Sito De Science bilim merkezi ve Barcelona’daki Cosmokashi bilim merkezi İran’da Tahran kitap bahçesinde açılan bilim merkezine çok yakındır ve bu yakınlık daha çok iklim açısından söz konusudur. Aslında şimdiye kadar dünyada bu alana benzer bir şekilde tasarlanan alanlar sadece yetişkinlere özel olmuş veya daha özet bir şekilde tasarlanarak uygulanmıştır. Örneğin bazı merkezler sadece kitap satışı veya kütüphane hizmetlerine özel olarak tahsis edilmiş ya da sadece bilim merkezlerinin hizmetleri ile sınırlı olmuştur. Ancak Tahran kitap bahçesindeki bilim merkezinde tüm faaliyetler bir araya gelmiştir.

Tahran kitap bahçesinin mimarisi basamakların başında ve içeri girmeden önce pek anlaşılmıyor, fakat yüksek aynadan tavanı ve gümüş rengindeki sütunları içeri girince her ziyaretçiyi adeta büyülüyor ve bu atmosferin içinde teslim olmaya ve kendini bırakmaya zorluyor.

Tahran kitap bahçesinin ortamı gayet modern bir tarzda tasarlanmıştır ve dünya genelinde tüm akademik çevrelere benzemektedir. Aslında bu mimari tarzı sergi ve fuar ortamlarına özeldir ve genellikle nötr bir atmosfer olarak tasarlanarak uygulanır ve böylece ziyaretçiyi bu ortamı yorumlamakta hür ve serbest bırakır. Tahran kitap bahçesinin meziyeti ise ziyaretçiyi kısıtlı bir alanla rahatsız etmeyecek şekilde tasarlanmıştır.

Tahran kitap bahçesi dört büyük bloktan oluşuyor. A bloku Baharistan adı ile tamamen çocuklara ve ergenlere özeldir. B bloku ise dijital bir ortamdır ve içinde elektronik cihazlar ve sistemler yerleştirilmiştir. Bu bloka ise Hayalistan adı verilmiştir. C bloku ise sinema ve tiyatro salonlarıdır ve içinde sinema eserleri ve tiyatro oyunları gösterilir. Sanat eserleri satış mağazaları da bu bloktadır. C blokuna ise Nigaristan adı verilmiştir. Servistan adı verilen D bloku ise yetişkinlere özel kitapların satıldığı ve sanat galerileri bölümüdür.

Tahran kitap bahçesini tasarlayan akademisyenler bu alana sihirli lamba adını vermiştir. bu arada kitap, eğitim, gerçek ve sanal kursların da Tahran kitap bahçesine katılmaları ve adeta sihirli lamba gibi ziyaretçileri arzu ettikleri her şeye kavuşturmaları bekleniyor.

Bu tanım, Tahran kitap bahçesinin sanal akademisinin faaliyetlerinin temelini oluşturuyor. Yaşamda gerekli olan maharetlerin öğretilmesi ve eğitim sisteminin gözünden kaçan boyutların eğitimi de sanal akademinin diğer bazı amaçlarıdır.

Bu akademinin hedef kitlesi ise çocuklar ve ergenlerdir ve bilimsel kitap, bilimsel ve eğitim amaçlı paketler, animasyon, kitap okuma alışkanlığını yaygınlaştırmak, kitap okuma videolarını üretmek, eğitim kursları düzenlemek, bilimsel programları uygulamak ve online akademinin hizmete girmesini sağlamak gibi hedefleri gütmektedir.

Bu akademi üzerinden çeşitli kitaplar, sade dilde hazırlanan bilgiler, icatların ve keşiflerin öyküleri ve ayrıca çocuklara özel ansiklopediler hedef kitleye tanıtılıyor.

Tahran kitap bahçesinin online eğitim akademisi aslında İran genelinde tüm çocukların kitap bahçesinin tüm imkanlarından yararlanmasını sağlayacak sanal temsilcisidir. Online akademi çocuk akademisi, genç akademisi, radyo akademi, akademi dergisi ve akademi şebekesi olmak üzere çeşitli bölümlerden oluşuyor.

Amerika’nın Newsweek dergisi Tahran kitap bahçesinin açılış töreni hakkında yayımladığı raporunda bu bahçeyi tanıtmakla beraber bazı eşsiz özelliklerine de işaret etti. Dergi raporunda şöyle diyor:

Dünyanın en büyük kitabevi olarak da anılan Tahran kitap bahçesi muazzam bir kültürel komplekstir. 65 bin metrekarelik bir alanda inşa edilen bu bahçe çok sayıda tiyatro salonu, bilim salonu, ders salonu, restoran vesaire bölümlerden oluşuyor. Yine bu kompleksin üzerinde kitap okumak için yeşil bir çatı da inşa edilmiş bulunuyor.

Newsweek dergisi raporunda hayretle söz ettiği noktalardan biri bu muazzam kültürel komplekste toplanan kitapların sayısıdır. Raporda proje geçen sene kış aylarından tamamlandıktan sonra geçen bir kaç aylık sürede sırf çocuklar için 400 bin cilt kitap toplandığını, hatta kitapların dizildiği raflar çocukların ve ergenlerin rahatça ulaşabilecekleri şekilde tasarlandığını kaydetti.

Newsweek dergisi raporunda Tahran kitap bahçesi hakkında bir başka ilginç noktaya daha işaret ediyor. Tahran kitap bahçesi açılmadan önce Amerika’nın ünlü Barens and Nobel kitabevi dünyanın en büyük kitap satış merkezi olarak Ginnes rekorlar kitabında kayda geçmişti. Bu kitabevi 14 bin metrekarelik bir alan üzerinde Newyork kentinde inşa edilmiş bulunuyor ve kitapların dizildiği rafların uzunluğu 19 kilometre olduğu ifade ediliyor. Şimdi ise Tahran kitap bahçesi açıldıktan sonra dünyanın en büyük kitabevi ünvanının Newyork’tan Tahran’a devrilmesi gerekiyor.