Bugünkü sohbetimizde sizlerle birlikte İran Milli Müzesine giderek eski İran'ın önemli bölümleri ile tanışmak istiyoruz.

İran platosu binlerce yıl boyunca birçok medeniyet ve imparatorluk görmüştür. İran platosunun en önemli medeniyetlerinden yanık kent, Silk deresi , Îlami, Ciroft ve bir çok medeneiyetlere değinebiliriz. Ayrıca Ahamenişi, Parti ve Sasani gibi İran'ın büyük imparatorlukları İran ve dünya tarihinde derin izler bırakmıştır.

Söz konusu kentsel medeniyetler ve imparatorluklar bir gün, tıpkı meydana gelip güç kazandıkları gibi bir gün de ortadan kayboldular. Belki bu medeniyetler günümüzde mevcut olmayabilirler ancak bunların kalıntıları tarihlerinin bir bölümünü temsil eder. Bu nesneleri ve eserleri görmek için müzelere gidebilir ve İran'ın büyüklüğünün bir köşesini tanıyabiliriz. İran'ın en önemli ve en eski müzelerinden biri "İran Milli Müzesi"dir.

İran Milli Müzesi Tahran kentinde ve 30 Tir caddesinde bulunmakta. Müze, Eski İran Müzesi ve İran İslam Dönemi Arkeoloji ve Sanat Müzesi adını taşıyan iki ayrı binayı içeriyor. Eski İran Müzesi'nin binası 1936'da Fransız mimar André Godard tarafından tasarlandı ve projesi iki İranlı mimar olan Abbas Ali Mimar ve Üstat Murat Tebrizi tarafından inşa edildi. Sasani devletinin başkenti Tisfun ( Ctesiphon) kentinin tanınmış sarayı olan  Kasra Kemeri, muhteşem bir mimariye sahip ve kırmızı renkliydi. Bu amaçla müzenin tuğlalarının rengi, eski İran'ın mimarisini temsil etmek için koyu kırmızı olarak seçilmiştir. İran Milli Müzesi'nin bu bölümünün binası yaklaşık 11 bin metrekaredir ve ana binası üç katta inşa edilmiştir. Kompleksin zemininde bir başka bina 1996 yılında inşa edildi ve İran Arkeoloji ve islami Sanat Müzesi olarak adlandırıldı. Sohbetimizin devamında İran Milli Müzesinin eski İran bölümüne gidip orada bulunan önemli nesneler hakkında konuşacağız.

80 yıllık bir geçmişe sahip olan İran Milli Müzesinin Eski İran bölümü kendisi iki bölümden oluşuyor. Bir bölümü İran tarihinden önceki döneme aittir ve orada paleolitik (eski taş devri)  çağından MÖ dördüncü binyılın sonuna kadarki eserleri kapsıyor. Diğer bir bölüm ise Tarihi Dönem başlığı altında M.Ö. dördüncü binyılın sonundan (yani yazmanın başlangıcından) Sasani döneminin sonuna kadar eserleri kapsamaktadır. Genel olarak İran Milli Müzesi Paleolitik'ten İslami döneme kadar 300 binden fazla antik nesne sergilemektedir.

Eski İran Müzesi'ndeki nesneler, ziyaretçilerin kolayca ziyaret edebilmesi için birbirinden uygun bir mesafede yerleştirilip korunuyorlar. Paleolitik bölümde Meşhet şehrinin doğusundaki bir nehirden keşfedilen en eski insan yapımı eserlerden biri tutuluyor.Bu el yapımı Kuvars taşından yapılmıştır ve bir milyon yıldan daha eskidir. Buna ilaveten Orta ve Yeni Paleolitik dönemlerinden itibaren, iki yüz bin ila yaklaşık on iki bin yaşları arasındaki müze salonunda ilginç eserler göze çarpıyor.

Tarihten önceki bölümünde sergilenen kimi nesneler Elam medeniyetine aittir. îlami döneminden birçok sanat eseri günümüze kadar gelmiştir. Bu dönemin en önemli mimari kalıntılarından biri olan Chogha Zanbil Tapınağından elde edilen yazıtlı inek heykelleri, cam tüpler ve tuğla yazıtlar gibi birçok nesne İran Milli Müzesi'nin bu salonunda  sergilenmektedir.

Eski İran Müzesi'nde her izleyicinin gözlerini kamaştıran en güzel objelerden biri de güzel Atossa Büstü. Daryuş'un karısı, Kuruş'un kızı Birinci Haşayarşah'ın (Xerxes I) annesi olan Atossa, MÖ 550 ila 470 yılları arasında İran'da yaşıyor ve Hahamenişi döneminde  İran'ın siyasetinde ve hükümetinde kilit rol oynayan bir şahsiyettir. 

Eski İran Müzesi salonunun merkezi mekanı, zaman bakımından MÖ 3. bin ile MÖ 1. bin yıla ait olan Lorestan bölgesi ile Kermanşah ve İlam'ın bazı bölgelerine ait eserlerin tanıtımına adanmıştır. Arkeoloji ve tarihin en önemli kültürel malzemelerinden biri olan mühürler, dünyadaki diğer müzeler gibi İran Milli Müzesi'nin özel bir bölümünde saklanmaktadır. En eski mühürler MÖ 4. binyıldan kalmadır ve pişmiş kil, alçıtaşı, mermer, sabuntaşı ve kireçtaşından yapılmıştır.

Dünyanın ilk animasyonunun MÖ 3. bin yılın ikinci yarısında (yaklaşık 5000 yıl önce) İran'ın yanmış şehri olarak bilinen Sistan'da yapıldığını bilmek ilginizi çekebilir. Bu animasyon, bir keçinin beş farklı hareketle bir çalıya doğru atladığı basit bir çanak üzerine resmedilmiştir. İlk harekette çalıyı hedef alır ve ikinci harekette zıplamak için iki ön ayağını kaldırır ve üçüncü harekette çalı tepesine atlar ve dördüncü harekette çalı ile beslenir ve son harekette geriye doğru dönerek çalıdan aşağı iner.

Eski İran Müzesi salonunun başka bir bölümünde, Hahameniş döneminde bulunan nesneler sergileniyor. Hahameniş eserlerinin koleksiyonu çoğunlukla Taht-i Cemşid (Persepolis), Şuş ve Pasargad gibi antik yerleşim yerlerinden elde edilmiştir; bu eserlerin bazılarının yazıtlarında kütükler veya mürekkep çizgileri şeklinde resimyazı (hiyeroglif çizgiler) bulunan çeşitli kaplar gibi küçük taş nesneler bulunur. İran ve dünya mimarisinin ihtişamının bir bölümünü temsil eden müzede, çoğu Taht-i Cemşit'ten getirilen büyük ve hacimli taş parçaları da yer alıyor. Bu eserlerden bazıları salonun duvarına veya zeminine yapıştırılarak yerinde sabitlenmiştir.

Tuz Adamından bahsetmeden Eski İran Müzesi'nden söz etmek mümkün değil. Eski İran Müzesi'nde tutulan tuz adamı, Zencan'daki tuz madeninde bulunan altı tuz adamından biridir. Müzenin tuz adamı, toprakta bulunan kireç ve tuz nedeniyle daha sağlam bir şekilde kalmıştır. Arkeologlar bunun yaşını 1.700 yıl öncesine dayandırıyor. DNA testleri, tuzlu adamın öldüğü sırada 37 yaşında olduğunu ve boyunun yaklaşık 175 cm olduğunu gösterdi. Saç hücreleri üzerinde yapılan tahliller incelenerek tuzlu adamın kan grubu +B teşhis edildi. CT taramaları ve radyolojik testler ayrıca tuz adamının tuz madeni çukurlarından birine ani bir düşme ve kafatasının ve yüzün sağ tarafına çok şiddetli bir darbe sonucu öldüğünü gösterdi. Tuz Adamın kıyafet tarzı, sol kulağındaki küpenin varlığı ve çok iyi dikilmiş deri çizmeleri nedeniyle o dönem İran toplumunun üst sınıflarından biri olarak kabul edilir ancak bu madendeki varlığı, düşüşü ve ölümünün nedeni bilinmemekte

Müzedeki diğer nesneler arasında Hammurabi yazıtının bir kopyası, bir boğa yazıtı, bir Eşkani torununun ayrılmış heykeli,  Haşayarşah yazıt ve benzeri yer alıyor.

Müzede çok sayıda obje var ve programın süresi azdır! Siz kıymetli dinleyiciler , Eski İran Müzesi'ni  sanal olarak da ziyaret edebilirsiniz.Sadece Https://360.visitiran.ir/Iran_National_Museum/EN/ adresindeki müze web sitesini ziyaret etmeniz yeterli