Barzani’nin referandum saikleri - 1

Kuzey Irak yerel yönetimi Başkanı Mesut Barzani, tüm iç ve dış muhalefetlere rağmen sonunda 25 Eylül 2017 tarihinde çakma referandumunu düzenledi.

Aslında Mesut Barzani 25 Eylül 2017’de Kuzey Irak’tan ayrılma referandumunu düzenlemek için ısrar etmesinin sebebi, bu referandumla bazı siyasi hedeflerine ulaşabileceği düşüncesiydi. Nitekim Mesut Barzani’nin Kuzey Irak bölgesinin başkanlığını bırakmaması da neden bu çakma referandumu düzenleme yoluna adım attığına ışık tutuyor. Mesut Barzani bu referandumun sayesinde Barzani hanedanını Iraklı Kürtlerin  sorunlarını çözen hanedan konumuna getirmek istiyordu. Fakat şimdi Kuzey Irak bölgesinde yaşanan siyasi ve iktisadi kriz yüzünden Barzani hanedanı bir numaralı sanık konumunda bulunuyor.

Hatırlanacağı üzere Mesut Barzani’nin Kuzey Irak bölgesinde ikinci dönem başkanlık süresi iki yıllık uzatmanın ardından 19 Ağustos 2015’te sona erdi. 2013 yılında Iraklı kürtlerin iki büyük siyasi partisi olan IKDP ve IKYB  diğer Kürt siyasi partilerin tüm muhalefetlerine karşın bölgenin başkanlık seçimleri ve  bölge anayasası ile ilgili referandumun iki yıl ertelenmesi üzerinde mutabakata vardı. Bu anlaşmaya paralel olarak bir de Mesut Barzani’nin Kuzey Irak bölgesinde başkanlık süresi de uzatıldı ve Barzani’nin başkanlık süresinin bir daha uzatılmaması kararlaştırıldı.

Kuzey Irak bölgesinin yerel anayasasına göre bir kişi en çok iki kez bu bölgenin başkanlığına seçilebiliyor. Buna göre ve Mesut Barzani’nin uzatılan iki yıllık başkanlık süresinin sona ermesinin ardından şimdi Mesut Barzani’nin bölge başkanlığının devam etmesi hiç bir yasal meşruiyeti bulunmayan bir durumdur ve özellikle de Kuzey Irak bölgesinin siyasi ve iktisadi istikrarını da bozmuştur.

Mesut Barzani şimdiye kadar iki yöntemle Kuzey Irak bölgesinin Başkanı oldu. Barzani birinci dönem Kuzey Irak yerel parlamentosu tarafından Başkan seçilirken, ikinci dönemde de yöre halkının doğrudan oyları ile bu koltuğa oturdu ve uzatma döneminde de ana muhalefet partisi ile uzlaşarak başkanlığını sürdürdü. Ancak Mesut Barzani 19 Ağustos 2015 tarihinden beri hiç bir anlaşma yapmaksızın Kuzey Irak başkanlık koltuğunda oturuyor.

Öte yandan Mesut Barzani’nin Kuzey Irak bölgesinde başkanlık süresi 19 Ağustos 2015 tarihinde sona ermesinin ardından bölgede arada bir mevcut siyasi ve iktisadi duruma yönelik itirazlar da gerçekleşti. Grev, protesto eylemleri ve bildiri yayımlamak, bölge halkının Kuzey Irak iklimine hakim olan olumsuz şartlara yönelik tepki biçimleriydi.

Kuzey Irak öğretmenler birliği, Erbil’de Salahaddin üniversitesi, teknik üniversitesi ve tıp üniversitesi ve diğer bir çok halk kesimleri Mesut Barzani’nin Kuzey Irak bölgesinde illegal başkanlığına itirazda bulunarak türlü yollardan itiraz seslerini başta Mesut Barzani olmak üzere Erbil yetkililerine duyurmaya başladı. Bu çerçevede Süleymaniye kentinde onlarca öğretmen çakma referandum düzenlendikten sonra düzenledikleri protesto eylemi sırasında Erbil yönetiminde geniş mali fesat durumunu kınadı ve öğretmenlerin maaşı ve geçim şartlarının iyileştirilmesini istedi. Protestocu öğretmenler talepleri yerine getirilmediği takdirde medeni yollardan protesto eylemlerini sürdürecekleri tehdidinde bulundu.

Süleymaniye kentinde illegal referandumun ardından düzenlenen protesto eylemine katılan öğretmen Osman Golpi ise şu açıklamayı yaptı: biz geçen yıl gündeme getirdiğimiz ama hiç biri yerine getirilmeyen taleplerimizi istiyoruz, çünkü durumumuz iyileşmediği gibi geçen yıla kıyasla daha da beter oldu. Kuzey Irak bölgesinde öğretmenler ve memurlar aylardır maaş alamıyor veya yetkililer onların maaşını azaltıyor. Şubat 2016 tarihinde Kuzey Irak yerel yönetimi yetkilileri memur maaşlarında %15 ila %75 kadar azaltmayı bölgede kemerleri sıkma politikasının bir parçası olarak duyurdu. Bu açıklama da Kuzey Irak bölgesinde itirazların daha da artmasına yol açtı.

Aslında Kuzey Irak bölgesinde cari durumu itiraz, grev ve tehdit aşamasına getiren şey, iktidar üzerinde yürütülen siyasi savaş ve kavgadır. Bu siyasi savaşın baş sebebi ise Kuzey Irak yerel yönetiminin başkanlık koltuğudur. Mesut Barzani Ağustos 2015’ten beri tüm siyasi Kürt partileri temsilen başkanlık koltuğunda bulunmuyor ve ancak kendi partisinin isteği ve zoruyla bu koltuğu kendi elinde tutuyor ve bu gücünü kullanarak Kuzey Irak’ta çakma referandum düzenlediği anlaşılıyor.

Mesut Barzani başkanlığındaki IKDP bu peşmergenin Kuzey Irak başkanlığını yürütecek en iyi seçenek olduğu konusunda ısrar ediyor ve bu ısrarın bölgede iktisadi krize paralel olarak siyasi krizi de tetiklediği anlaşılıyor. Bu arada IKDP’nin ısrarı ve muhaliflerin de hayır demesi yüzünden demokrat parti Mesut Barzani başkanlığına en sert biçimde karşı çıkan Goran partisinin temsilcilerini yerel yönetimden ihraç etmesine ve yerel parlamentonun Goran partisine mensup olan Başkanı Yusuf Muhammed Sadık’ın faaliyetini engellemesine yol açtı. Bu durum Kuzey Irak bölgesinde çakma referandum düzenlendiği güne kadar aynı şekilde devam etti.

Bu çerçevede Lübnan’ın El Ahd haber sitesi bir makale yayımlayarak, tarihin de şahadet getirdiğine göre Mesut Barzani geçmişte de sürekli Kuzey Iraklı Kürtlerin maslahatına aykırı olan bazı uygulamalarda bulunduğunu yazdı. Gerçekte Mesut Barzani’nin Kuzey Irak bölgesinin Irak’tan ayrılma üzerinde ısrar etmesinin bir sebebi, tamamen kişisel çıkarlar ve Kuzey Irak yerel yönetiminde başkanlık koltuğunu Barzani hanedanının tekelinde bulundurmaktır.

Her halükarda Kuzey Irak bölgesinde düzenlenen illegal referanduma karşı Iraklı kürtlerin arasında yükselen muhalif sesler, Mesut Barzani’nnin bu bölgenin siyaset arenasında zorluk çekeceğini gösteriyor. Nitekim korsan İsrail’in Mesut Barzani’nin düzenlediği çakma referandumu desteklemesi de ona yönelik eleştirilerin tavan yapmasına yol açtığı gözleniyor.

Gerçekte Mesut Barzani’nin ayrılma referandumu üzerinde ısrarı Iraklı kürtlerin gerçek istediği olmadığı ve sırf Mesut Barzani’nin kişisel hedefleri doğrultusunda düzenlenen bir referandum olduğu ve bu durumun devamı da Kuzey Irak bölgesinde siyasi krizi daha da tırmandıracağı açıkça ortadadır.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei’nin uluslararası işler danışmanı Ali Ekber Velayeti de Kuzey Irak bölgesinde düzenlenen referandumun illegal olduğunu belirterek bu hareket bölgede siyasi istikrarsızlığı arttıracağını belirtti.

Irak Cumhurbaşkanı eski danışmanı Vefik Samerrai de Lübnan’ın El Meyadin kanalına verdiği demeçte, Mesut Barzani’nin ateşle oynadığını belirterek düzenlenen referandum Barzani’nin devrilmesi ile sonuçlanacağını vurguladı. Samerrai ayrıca Erbil yönetiminin Washington ve Tel aviv ile ilişkileri hakkında da şu ifadeyi kullandı: İsrailliler 1960’lı yılların ortalarından itibaren Mesut Barzani’ye destek veriyor ve ABD istihbaratı da Mesut Barzani’nin babası Molla Mustafa Barzani döneminden beri Kuzey Irak bölgesinde faaliyet yürütüyor.