Video oyunları bağımlılığı

Dünya sağlık örgütü WHO “hastalıkların uluslararası sınıflaması” adlı kitabın 11. güncellemesinde video oyunlarına aşırı bağımlılığı akıl hastalığı bölümüne ekledi.

Dünya sağlık örgütü yeni sınıflamasına oyun bozukluğu adında yeni bir bölüm ekledi ve psikolojik sağlığın bozulmasına yol açan bir konu olarak gözetilmesi gerektiğini vurguladı.

Uluslararası hastalıkların sınıflaması adlı eser, dünya sağlık örgütü yetkililerinin hazırladığı önemli ve onur duyulacak bir eserdir. Bu kitap dünya genelinde insanların tümüne çeşitli hastalıkların etkenleri veya ölüme yol açan etkenler ve hastalıkların önlenmesi ve tedavisi hakkında çok faydalı bilgiler sunuyor.

Geçen hafta dünya sağlık örgütü yetkilileri  kitabı yazan araştırma takımı eserin yeni editi için on bin kadar düzeltme önerisi aldıklarını açıkladı. Bu düzeltmelerin çoğu bağımlılık hastalıkları, bitkisel ilaçlar ve cinsel bozukluklarla ilgili  olduğu belirtildi.

Uluslararası hastalıkların sınıflaması adlı eserin 11. güncellemesinde eklenen hastalıklardan biri, video oyunları ile ilgilidir, şöyle ki bu kitapta video oyunları veya bilgisayar oyunlarının sebebiyet verdiği davranış bozukluğu oyunun şiddeti ve süresinin kontrol edilmesinde yaşayan bir bozukluk olabilir ve sonuçta insanın tüm kişisel, ailevi, sosyal, eğitimsel veya mesleki yaşamı gibi çeşitli boyutlarını etkisi altına alabilir.

Dünya sağlık örgütü psikolojik sağlık ve uyuşturucu madde tüketimi grubundan bir uzman, bu tür davranış bozukluğu ciddi düzeyde teşhis edilen insanların sayısı çok az olduğunu belirtiyor. Dünyada her gün milyonlarca insan video oyunlarını oynuyor, fakat asla bu tür davranış bozukluğu kategorisinde yer alıyor. Bu durum ancak eğitimli ve yetenekli uzmanlarca teşhis edilebilecek bur durumdur ve yine özel tedavi yöntemlerine göre tedavi edilebilir.

Dünya sağlık örgütü zihni sağlık ve uyuşturucu madde tüketiminden kaynaklanan rahatsızlıklar departmanı Başkanı Şehar Saksena Fransa haber ajansına yaptığı açıklamada, dünya genelinde çok sayıda uzmanlar yaptıkları istişarelerin ve gözlemlerin detaylı bir şekilde araştırılmasının ardından bu hastalığı hastalıkların uluslararası sınıflaması adlı kitaba ekleme kararı aldıklarını belirtti.

Son onyılın en büyük güncellemesi olarak nitelenebilen Hastalıkların uluslararası sınıflanması adlı eserin en yeni güncellenen editinde online ve offline video oyunları bağımlılığı tanım olarak bağımlılık getiren davranışları veya maddeleri kullanmak yüzünden ortaya çıkan bağımlılıklara verilen addır. Bundan önce de  dünya sağlık örgütü geçen Ocak ayında bilgisayar oyunu bağımlılığını akıl hastalığı olarak adlandırmaya hazırlandığını açıklamıştı.

Video oyunlarının bağımlılığının işaretlerinden biri kontrol zafiyetidir. Kontrol zafiyeti esas itibarı ile söz konusu oyunları durduramamak ve tüm dikkati oyun üzerinde odaklamak ve oyunun dışında her şeyi yok saymaktır. Dünya sağlık örgütü zihni sağlık ve uyuşturucu madde tüketiminden kaynaklanan rahatsızlıklar departmanı Başkanı bu konuda şöyle diyor: kullanıcı o kadar çok bu tür oyunlara devam ediyor ki artık yemek, içmek ve uyumak gibi diğer alışkanlıklarını ve faaliyetlerini gözardı edebiliyor.

Bazı kronik durumlarda video oyunlarına bağımlı hale gelen insanlar artık kesinlikle monitor ve televizyon ekranı önünden ayrılamıyor ve hatta öğrenci ise okuldan atılıyor veya çalışıyorsa işine son veriliyor ve ailesi ve bu tür oyunlara alışık olmayan arkadaşları ile irtibatı tamamen kesiliyor.

Dünya sağlık örgütünün yeni sınıflamasında hastalığı kronik ve tehlikeli niteleyebilmek için söz konusu davranışların işaretleri en az bir yıl sürmesi gerektiğini belirtiyor.

Bağımlılık, bir şeye, üzerinde hiç düşünmeksizin aşırı derecede bağlanmak anlamına geliyor. Bir çok insan bu tür durumlarda çok mutlu veya çok öfkeli olabilir ve hatta davranışları sertleşerek huylarında ciddi değişiklikler yaşanabilir. Izdırap, depresyon ve agresif olmak da bağımlı olmanın işaretlerinden sayılır. Bağımlılık ayrıca insanı duyarsızlık veya unutkanlık gibi durumlara sürükleyebilir. Bu arada yaşamının önemli bir bölümünü bilgisayar oyunlarına ayıran çocukların arasında sorumluluklarından caymak ve ebeveyni ve öğretmenlerinin isteklerini umursamamak ve tüm zamanını video oyunlarına ayırmak gibi durumlar da ortaya çıkabiliyor.

Bilgisayar oyunları bu tür oyunları oynayan insanlara normal kişiliklerinden çok farklı biçimde davranışlarda bulunmalarına zemin oluşturabiliyor. Örneğin bu tür oyunları oynayan insan çok sakin bir kişiliğe sahipken, oyun sırasında agresif birine dönüşebilir. Bilgisayar oyunları oynayan çoğu çocuklar ve ergenlerin davranışlarında acizlik durumu göze çarpar, ama aynı zamanda gerçek dünyada yapamadıkları işleri sanal ortamda yapmaya başlar. Bundan başka bu tür çocuklar ve ergenler arkadaş bulmakta zorluk çeken çocuklardır ve yalnızlıktan kurtulmak için video oyunlarına yönelir.

Bilgisayar oyunlarına bağımlılığın bazı tesirlerine gelince, bu tür bağımlılığı bulunan çocuklar zamanının çoğunu okul ve dersleriyle ilgilenmek yerine bilgisayar oyunlarına ayırır. Bu çocuklar genellikle agresif, münzevi ve eve kapılan çocuklara dönüşür. Bu tür çocuklar genellikle eğitimlerinde düşüşle karşılaşır ve bazı durumlarda hatta okuldan kaçar ve hatta hırsızlık bile yapar. Bu çocuklar genellikle uykuları yetersiz olduğu için ödevlerini de doğru düzgün yapmaz, yaşıtları ile bir arada olmaktan ve toplumsal faaliyetlerde bulunmaktan kaçınır.

Bilgisayar oyunları bağımlılığı bir çok sorunu da beraberinde getiriyor ki bu sorunlardan birine oyunu oynayanların savaşçı bir hal almalarıdır. Bu hale kapılan oyunca bir sonraki merhaleye ulaşmak için sözde düşman güçleri ile savaşması gerekir. nitekim bilgisayar oyunlarında bu oyunları en cazip hale getiren etkenlerden biri, oyunlara tasarımları sırasında eklenen şiddet unsurudur.

Öte yandan araştırmalar, bilgisayar oyunları uzun vadede beyin üzerinde ciddi hasara yol açtığını gösteriyor. Bu tür oyunlar beynin sadece görme ve hareket etme bölümlerini tahrik ediyor ve sonuçta beynin diğer bölgelerinin gelişmesine hiç bir katkıda bulunmuyor. Bu oyunlara uzun süre zaman ayıran insanların beyinlerinin ön kısmı gelişmiyor. Beynin bu kısmı ise hafızanın ve duygunun ve öğrenme yeteneğinin gelişmesinde önemli rol ifa ediyor. beyinlerinin bu bölümü gelişmeyen insanlar ise şiddet uygulamaya daha yatkın oluyor ve davranışlarını daha az kontrol edebiliyor.

Teknoloji çağının her bir yeni fenomeni kendi payına göre aile fertlerini birbirinden uzaklaştırmakta ister istemez rol ifa ediyor. nitekim ailevi ilişkiler aile fertleri sürekli teknolojik ürünlerle uğraştıkları için her geçen gün biraz daha renksizleşiyor. Gerçekte aile fertleri sürekli televizyon seyretmek veya bilgisayar veya internetle uğraşmak veya bilgisayar oyunlarını oynamak yüzünden birbiriyle irtibat kurmaya ve sohbet etmeye daha az zaman ayırıyor.

Peki bilgisayar oyunlarına bağımlılığın uyarıcı işaretleri nelerdir? Eğer çocuklarınız aşırı derecede bilgisayarla oyun oynuyorsa ve şimdi söyleyeceğimiz işaretlerden biri veya bir kaçı onda görünüyorsa, bilin ki çocuğunuzun sorunu kontrol edilebilecek düzeyi aşmıştır ve bu bağımlılığı kontrol etmek için ciddi müdahalede bulunmanız gerekir. Bu işaretleri şöyle sıralayabiliriz:

Günden üç saatten daha fazla veya her defasında bir önceki oynadığı oyunun süresine nazaran daha fazla zaman ayırmak,

Bilgisayar oyunu sırasında aşırı heyecanlanmak ve mutlu olmak veya oyun oynamadığı zamanlarda sabırsızlanmak veya depresyona girmek, öyle ki yeniden oynamak zorunda kalmak,

Oyunu bırakamamak, öyle ki başkalarının müdahalede bulunmasına ihtiyaç duymak,

Oyun için sportif ve sosyal faaliyetleri bırakmak,

Eğitimi veya işinin gerektirdiği görev ve sorumluluklarını unutmak,

Oyun oynamak yüzünden aşırı uyanık kalmak ve uykusuzluk çekmek,

Oyun süresi hakkında yalan söylemek,

Aşırı yorgunluk işaretlerinin belirgin hale gelmesi, gözlerin kan çanağına dönüşmesi, baş ağrısı, bilek ve kol ve bel ağrısı gibi durumları yaşamak,

Kişisel sağlık durumlarını veya yemek vaktini unutmak.

Peki, bilgisayar oyunları bağımlılığı nasıl önlenebilir. Bunun için yapılması veya gözetilmesi gereken konuları şöyle sıralayabiliriz:

Ebeveyn bir ölçüde bilgisayar oyunlarını tanımalı ve hangi oyunun hangi yaş grubuna uygun olmadığını bilmelidir. Ebeveyn bu konuda uzmanlardan yardım alabilir. En iyisi ebeveynin  çocuklarına belli oyunları oynamalarına izin vermelidir ve yine bilgisayar oyunlarını satın alırken çocuklarına istişare vermeleri gerekir. çocuklar da bilgisayarı yaşamın diğer araç gereçleri gibi dengeli bir şekilde kullanmaları gerektiğini öğrenmelidir. Buna göre ebeveyn çocuklarına belli saatlerde ve belli süre için bilgisayar oyunlarını öğrenmelerine izin vermelidir. Çocuklar belki ilk etapta bu konuya karşı direnebilir, fakat zamanla bu düzene alışır.

Öte yandan ebeveyn çocuklarına daha fazla zaman ayırmaları gerekir. gerçekte her ne kadar ebeveynle çocukların arasında samimiyet ve ilişki fazla olursa, çocukların bu tür oyunlara yönelik eğilimi bir o kadar azalır.

İngiliz uzman Prof. Pierson şöyle diyor: en iyi çözüm, bilgisayarı çocukların odasından çıkarmaktır. Daha da iyisi bazen ebeveynin bu tür oyunların sırasında çocuklarına eşlik etmeleridir. Oyunu ailece ve toplu halde oynamak aralarındaki ilişkiyi takviye eder.