Şiddet kurbanı gazeteciler

Kitle haberleşme ve iletişim araçlarıyla gazeteciler, halkı bilgilendirme, yönetimlerin hatalarını eleştirme, haber iletme ve toplumu aydınlatma konusunda etkin bir role sahiptirler.

Serbestçe faaliyet yapan Basın yayın kuruluşları, demokrasinin en önemli getirilerinden biri sayılıyor. Medya kuruluşları Serbestçe faaliyet yapamazlarsa, demokrasinin oluşması, gelişmesi ve kök salması mümkün olmaz.  Medya kuruluşları kamuoyunun görüşlerini ve bakışlarını yansıtan, kamuoyunu oluşturan kitle iletişim araçlarıdır. Halkın bilgi edinme hakkı vardır. Bu hak, medya guruplarınca sağlanır. Gazeteci, halkı bilgilendiren, toplumsal hayattaki aklı düşünce ve söylemi yaygınlaştıran kimsedir. Her hangi bir toplumda gazetecinin can güvenliği ve bilgi edinme ve aktarma güvencesi yoksa, nasıl bilgi toplama, değerlendirme ve aktarma şartlarını oluşturabilir.  

 Demokratik toplumlarda devletlerin medya guruplarının gelişim şartlarıyla birlikte Gazetecileri can güvenliğini, ifade özgürlüğünü de sağlama zorundadırlar. Fakat bazı ülkelerde gazeteciler yönetimler tarafından sürekli baskı ve tehdit altında bulunmaktadırlar

Gazetecilere karşı fiziki tehdidin en bariz örneğini Afganistan’da görebiliriz. Gazetecilerin dokunulmazlık komitesinin raporuna göre, Afganistanlı gazeteciler, hükümeti yetkilileri, Taliban başta olmak üzere silahlı terör örgütleri, yabancı işgal güçleriyle uluslararası güçler, medya kuruluşlarının patronları, yerel etkili kişiler ve güç sahipleri tarafından tehdit edilmektedirler.  

Bu tehditler can güvenliği tehditleri, sözlü tehditler, tartaklamalar ve ifade özgürlüğünden mahrumiyet olarak görülebilir. Can güvenliği tehditleri silahlı guruplar ve yerel zorba güçler tarafından gerçekleştiriliyor. Fakat sözlü tehditler, sansürler, düşünce ve ifade özgürlüklerini sınırlandırmalar, oto sansürler, medya gurupları içi uygulamalar olarak medya gurupları sahipleri tarafından dayatılıyor.

 Afganistan hükümetinin son yıllarda basın ve ifade özgürlüğünü sağladığı söyleniyor. Fakat bu ülkede gazeteciler ifade özgürlüğünden yoksun olup sürekli tehditlere maruz kalmaktadırlar. Afganlı gazeteciler, en düşük mali ve manevi imtiyazlarla çalışmalarını sürdürmektedirler. Onların geçim sıkıntısı yaşadığı, can güvenliği ve hasiyetlerinin ihlal edildiği görülür. Afganlı gazetecilere yeterli maaş ödenmiyor, basın hürriyeti ve ahlakı korunmuyor ve yöneticilerin eğilim ve beğenileri gazetecilere dayatılıyor.

Afganlı gazetecilerin can güvenliğiyle birlikte bilgilere ulaşmaları da zorlaştırılmaktadır. Hükümeti yetkililerinin bazısıyla guruplar onların can güvenliğini tehdit etmektedirler. Örneğin Afganlı serbest gazeteci ve fotoğrafçı Zebihullah Temenna ve Amerikalı meslektaşı Devid Gelki geçen hafta Hilment eyaletindeki Marce bölgesinde bir roket saldırısı sonucu öldürüldü. Temenna 2002- 2010 yılları arasında Çin’in Şinhuva haber ajansının kabil temsilciliği başkanıydı ve birçok ülkenin haber şebekeleriyle de çalışıyordu.

Gazetecilerin dokunulmazlık komitesinin raporuna göre, Zebihullah Temenna’nın öldürülmesi olayı, Afganistan’ın gazeteciler için en tehlikeli bir ülke olduğunu ispatladı. Birkaç ay öncede Kabil’deki Tulu TV kanalına baskın yapılmıştı. Bu saldırılar, Afganistan’da gazetecilere karşı şiddet eylemlerinin arttığını sözler önüne seriyor.

Afganistan serbest basın yayın kuruluşlarını destekleme Bürosunun raporuna göre, 2001- 2015 yılları arasında Afganistan’da 634 gazeteciye karşı saldırı yapılmış, bundan 116si Taliban Tarafından yapılmış saldırılardır.

Afganistan’ın Kuzey bölgesindeki “Afganistan serbest basın yayın kuruluşlarını destekleme Bürosu”nun başkanı Nur Ağa Şerifi, mezar Şerif’taki “Gazetecilere karşı tehditler ve medya guruplarıyla gazetecilerin yaşadıkları zorluklar” toplantısında yaptığı konuşmada, Kabil hükümetinin gazeteciler ve medya guruplarına karşı en fazla şiddete başvurduğunu söyledi.

Nur Ağa Şerifi, söz konusu dönemde gazetecilerden 46 kişi öldürüldü, 44 kişi yaralandı, 24 kişi kaçırıldı, 85 kişi tutuklandı. 244 gazetecide sözlü tahkir ve tacize uğrayıp tehdit edildi. 191 gazetecide tartaklandı.

Söz konusu dönemde gazetecilere karşı 344 şiddet eylemi Afganistan hükümeti, 116 şiddet eylem Taliban, 161 şiddet eylemi kimliği belirsiz kimseler, 16 şiddet eylemi de NATO güçleri tarafından gerçekleştirildi.

Afganistan serbest basın yayın kuruluşlarını destekleme Bürosu”nun başkanı Nur Ağa Şerifi, Afganistan hükümetinin gazetecileri ve medya guruplarının haklarını korumadığını, hatta Afganistan meclisinin basın yayın kuruluşlarına karşı cihad ilan ettiklerini, Kabil hükümetinin basın yayın kuruluşlarını bilgilendirmekten kaçındığını söyledi.

Afganistan hükümeti geçenlerde gazeteciler ve medya guruplarına karşı şiddet eylemleri davalarına bakmak amacıyla özel bir komite kurdu. Afganistan cumhurbaşkanı 2. Yardımcısı bürosundan yapılan açıklamada, bu komitenin gazetecilere karşı şiddet eylemlerini araştırıp önlemler alacağını, saldırganları yargılama şartlarını sağlayacağını belirtti.  

Afganistan’ın Kuzey bölgesindeki “Afganistan serbest basın yayın kuruluşlarını destekleme Bürosu”nun başkanı Nur Ağa Şerifinin belirttiği gibi; Taliban’ın medya guruplarına karşı tehdit ve saldırıları, bu kuruluşların iflası, gazetecilerin öldürülmesi ve cinayet dosyalarının rafa kaldırılması, hükümet yetkililerince gazetecilerin tehdit edilmesi ve dövülmesi, hükümetin gazetecilerin haklarını göz ardı etmesi gibi sorunlardan dolayı Afganlı gazetecilerin Avrupalı ülkelere sığınmalarına sebep olmaktadır.

Gazeteciler farklı ülkelerde saldırı ve şiddet eylemlerine maruz kalmaktadırlar.

Sınır Tanımayan Gazeteciler ve uluslar arası haberleşme hürriyetini savunma Örgütü’nün 2015 yılı sonu raporuna göre, dünya çağında 54 gazeteci rehin alındılar. Bu rakam 2014 yılındaki rakama göre, yüzde 35 artış kaydetmiştir. Gazeteciler güvensiz ve çatışmalar bölgelerinde devlet dışı silahlı gurupların saldırı hedefi seçiliyorlar. Nitekim bu silahlı milis güçler 153 gazeteciği tutuklamıştır ve 8 gazeteci de kaybolmuştur.

Rehin alınan gazetecilerin yüzde 9ü kuzey Afrika ve yüzde 91 biri Ortadoğu ülkelerinde bulunuyor.

Bu bölgedeki gazetecilerin çoğu tekfirci EL-Kaide, DAEŞ, Nusra Cephesi gibi terör örgütleri tarafından rehin alınmış bulunuyorlar.

Geçen sene 8 gazeteci kaybolup, izlerine rastlanmamış, kaderleri belirsizdir. Gazetecilerin çoğu çatışma bölgelerinde ve güvenliği sarsılmış ülkelerde kaybolmaktadırlar. Libya’da çok sayıda gazeteci kaybolmuştur.

Çeşitli ülkelerde devletlerin uyguladıkları şiddet eylemi, gazetecilerin tutuklanması olayıdır.

Türkiye’de çok sayıda gazeteci tutuklanıp, işten atılmıştır.

Türkiye hükümeti geçen sene gazetecileri tutuklama konusunda rekor kırmıştır. Türkiye’de basın yayın kuruluşları saldırıya uğrayıp, gazeteciler tutuklanıp işten atılmıştır. Bu ülkede protesto gösterilerine katılan yahut doğu ve güney doğu bölgelerindeki askeri operasyon ve silahlı çalışmalar bölgesinde görev yapan gazeteciler saldırıya uğrayıp tutuklanmış bulunuyorlar.

Gazetecilere karşı yapılan şiddet eylemleri Asya ve Afrika kıtası ülkelerle sınırlı değildir. Düşünce ve ifade özgürlüğüyle basın yayın hürriyeti savunucusu iddiasında olan batılı ülkelerde de gazeteciler saldırı ve tacize maruz kalıyorlar. Avrupa Birliği Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini 2 Kasım 2015 tarihinde yayınladığı bildirisinde; basın yayın kuruluşlarının toplumların aynası olduğunu, medya guruplarının özgür ve eleştirel olabiliyorsa herkesin de özgür  ve güvende olduğunu, birçok ülkede gazetecilerin artan baskı ve şiddete maruz kaldıklarını, Gazetecileri hedef alan bu saldırılar mağdurların yanı sıra ifade ve basın özgürlüğünü de hedef aldıklarını belirtti.

Avrupa’da Gazetecilere karşı şiddet ve saldırının son örneği, Fransa polisinin uyguladığı şiddetti. Bu nedenle Fransa sivil toplum örgütleri gazetecilere yönelik bu şiddet eylemini kınayıp, endişe duyduklarını belirttiler. Fransa’da çalışma yasasının reform kararına karşı yapılan protesto gösterilerinde gazeteciler basın amblemini taşımalarından ötürü polisin saldırısına uğradılar. 17 Mayıs günü Fransa polisi gazetecilere gözyaşı bombalarıyla müdahale etti. Bu saldırı sonucu bir foto muhabirde yaralanıp hastaneye kaldırıldı. **015