Acaba Trump görevden alınabilir mi?

ABD'de Trump'ın başkanlık koltuğuna oturması üzerinden sadece 2 ay gibi bir süre geçerken, Trump hakkında soruşturma başlatılabileceği konusu gündeme gelmiştir.

ABD'nin yeni başkanını ciddi şekilde eleştirenler, Trump'ın ABD'nin başkanlık görevinde bulunması için gereken yetki ve salahiyete sahip olmadığını, bu sürede yaptıkları bazı girişimlerine istinaden Trump'ın görevden alınabileceğine inanıyorlar. Ancak acaba ABD Başkanı hakkında soruşturma süreci başlatılması için şartlar oluşmuş mudur? Bu sorunun cevabı için önce ABD'de bir başkan hakkında gensoru sürecinin nasıl işleyebildiğini ele alacağız.

Amerika Birleşik Devletleri'nin anayasasına göre, Kongre'ye ABD başkanının da dahil olduğu devlet yetkilileri hakkında dava süreci başlatma ve görevden alma yetkisi veriliyor.  Buna rağmen, dünyadaki birçok ülkenin aksine federal yetkililer, sadece siyasi anlaşmazlıklar ve görüş ayrılığından dolayı görevden alınamazlar. Yetkililer sadece soruşturma süreci tamamlandıktan sonra suçlu bulunurlarsa görevden alınabilirler. Başka bir deyişle, herhangi bir konu üzerinde hatta Kongre'nin bütün üyeleri ile başkan arasında bir anlaşmazlık yaşanırsa veya Kongre, başkanın icraatını beğenmezse, onu görevden alamaz.  Ancak başkan ile muhalifleri arasındaki güç savaşı, bu arada belirleyici rol oynuyor. demek ki, ABD başkanının muhalifleri, başkanın zayıfladığını veya muhalifleriyle uygun teamüle girmediğini görmeleri halinde, hatta basit konulardan dolayı başkan mahkemelik olabilir ve böylece görevden alınması için süreç başlayabilir. Nitekim ABD'nin eski başkanı Bill Clinton'un ahlaki skandalı sırasında böyle bir olay yaşandı.

ABD'deki siyasi geleneğe göre, başkan hakkında soruşturma başlatılması için önce özel yetkili bir savcı atanıyor. ABD'de Başsavcı, Başkan tarafından atandığı için hakkındaki soruşturmanın kendisi tarafından atanan bir kişiye verilmesi genellikle kabul edilmez. Bu yüzden, ABD Başkanı siyasi baskı altında, özel yetkili bir savcının belirlenmesini kabul etmek zorunda kalır. Bu kişi, Başsavcının baskısı altında kalmadan, davayı açarak, soruşturma sürecini başlatabilir. Bu soruşturma sırasında başkan tarafından büyük bir suç işlendiğini kanıtlayabilecek deliller bulunması halinde, dosya, Temsilciler Meclisi Yargı Komitesi'ne karar için gönderiliyor. 

Eğer komite üyeleri, dosyanın mecliste daha fazla incelenmesine ihtiyaç olduğuna dair karar verirse, konu Temsilciler Meclisi'ne gönderilecek. Bu aşamada, 435 üyesi olan meclis, başkan hakkındaki suçlamalar için bir duruşma düzenlenmesine ihtiyaç olup olmadığına karar verir. Eğer Temsilciler Meclisi, soruşturma ve incelemelerin sürmesine karar verirse, bu kez ABD Başkanı hakkındaki dosya Senato'da ele alınır.

Senato'da başkan hakkındaki dava son kez olarak ele alınır. Bu aşamada, Federal Yüksek Mahkemesi Başkanı Başkanlığı'nda oturumlar düzenlenir. Bu oturumlarda, özel yetkili savcı, başkan hakkındaki suçlamaları okur ve başkan da kendini savunur. Senatörler de bu süreçte izleyici ve tanık olarak hazır bulunur ve bir nevi jüri rolünü ifa ederek Senato'da soruşturma süreci son bulduktan sonra, senatörlerin çoğunluğu, sanığın suçlu olup, olmadığı hakkında kararını verir. Çoğunluk, başkanın suçlu olduğuna dair karar verirse, başkan görevinden alınır. ABD tarihinde şimdiye kadar,16 kez federal yetkililer hakkında soruşturma yapılmıştır. 19. yüzyılda Andro Johnson ve 20. yüzyılda Bill Clinton hakkında soruşturma süreci başlatıldı. Andre Johnson, iç savaş döneminde isyan yaşanan eyaletlere karşı müdahalede ihanet suçlaması ve Clinton da, Beyaz Saray stajyeri Monica Lewinsky ile ahlaki skandal davasında yalan tanıklık suçlamasıyla haklarında soruşturma süreci başlatıldı, ancak her iki başkan, görevden alınmalarını isteyen muhalifleri karşısında sadece bir oy fazla ile görevden alınmadılar.

70'li yıllarda, Watergate skandalı olayı sırasında Richard Nixon hakkında soruşturma kararı verildi, ancak Nixon, Temsilciler Meclisi'nde hakkındaki soruşturma süreci başlatılmadan önce görevinden istifa etti.

Şimdi bir kez daha sohbetimizin başında sorduğumuz soruya dönelim, "Acaba ABD Başkanı Trump hakkında soruşturma başlatılması için şartlar sağlanmış mıdır?"

Birkaç nedenden dolayı, şimdiki aşamada, bu sorunun cevabı "hayır"dır. Birinci neden şu ki, ABD Başkanı Donald Trump'ın büyük bir suç işlendiğini gösteren bir belirti ve işaret ortada yoktur. İkincisi şu ki, bu bağlamda daha bir dosya açılmış değil ve özel yetkili bir savcı da atanmamıştır. 

Ayrıca, Kongre'nin her iki kolunda Cumhuriyetçiler çoğunluğu teşkil ediyor. Temsilciler Meclisi Yargı Komitesi başta olmak üzere komitelerin gündemi, Cumhuriyetçiler tarafından belirleniyor. Trump ile  Cumhuriyetçi Parti'deki Senatör John Mccain ve Senatör Lindesy Graham gibi bazı muhalif isimler arasında ciddi görüş ayrılığı olsa da, bu parti liderlerinin kendi partilerinin mensubu olan bir başkan hakkında soruşturma başlatılmasını kabul etmeleri pek mümkün gözükmüyor. 

Ancak ABD Başkanı'nın olası suçları hakkında inkar edilemez deliller ortaya çıkması halinde bu durum değişebilir. Böyle olursa, Cumhuriyetçiler bile Trump'ın usulsüzlüklerinden beri olmaları ve kamuoyu nezdinde partilerinin konumunu korumak için Başkan hakkında soruşturma sürecinin başlatılmasını kabul edebilirler, veya, 2018 ara seçimleri sırasında Demokratlar, Kongre'nin her iki kolunu ele geçirebilirler. O zaman, Kongre tarafından Başkan Trump hakkında soruşturma süreci başlatılması mümkün olabilir.

 Bütün bunlara rağmen, Donald Trump'ın güvenlik ekibinin Beyaz Saray'a girmeden önceki gizli münasebetleri yüzünden Başkan karşıtları, Trump aleyhinde soruşturma süreci başlatılması için kendi şanslarını deneyebilirler. 

Eğer, Trump'ın görevinden istifa eden Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Flynn'in Rusya'nın Washington Büyükelçisi ile yaptığı telefon görüşmesi hakkındaki hilekarlığı konusuna karıştığı kanıtlanırsa, bu mesele, ABD Başkanı Trump aleyhinde daha büyük suçlamaların gündeme getirilmesiyle sonuçlanabilir. 

ABD Kongresi'ndeki Cumhuriyetçi liderlerin de Rusya'nın cezalandırılması ve bu ülkeye karşı sert bir tavır ortaya konulması konusunda görüş birliği olduğu düşünülüyor, ancak Beyaz Saray, bunu kabul etmiyor.

Eğer Beyaz Saray yetkilileri, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre'nin uyarılarını görmezden gelerek, Rusya ve Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dostane münasebetlere girerse, ABD'deki siyasi yapılanma, Trump hakkında soruşturma sürecini başlatabilir. 

Çok önemli bir görev sayılan Ulusal Güvenlik Danışmanı eski general Michael Flynn'in  Rus'larla gizli temaslarından dolayı görevinden istifa etmesi, Donald Trump ve Rusya ile barışı destekleyenler için tehlike zilini çalabilir.