Uyuşturucu madde; sessiz tehdit – 4

Uluslararası camia yirminci yüzyılın başlarından itibaren uyuşturucu madde sorununa özel ilgi göstermeye başladı ve çok sayıda konvansiyon hazırlayarak bu ölümcül maddelerin tüketimini engellemek istedi.

Ancak bu şom ticaretin yüksek geliri ve kaçakçıların en gelişmiş teknolojilerden ve silahlardan yararlanmaları, bu hedefe ulaşılmasını engelliyor.

Günümüzde uyuşturucu madde ticareti, dünyanın en yüksek kazanç sağlayan ticaretlerinden biridir. Bu ticaretin gelişmesi bir yandan uyuşturucu madde tüketimine yönelik artan talepten ve öbür yandan bu ölümcül ticaretin getirdiği yüksek kazançtan kaynaklanıyor.

Dünya uyuşturucu madde ile mücadele örgütünün Temmuz 2017’de BM uyuşturucu madde ve organize suçlarla mücadele bürosu aracılığı ile hazırladığı rapora göre, dünyada afyon üretimi hızla gelişiyor ve kokain piyasası da oldukça hareketli görünüyor. 2016 yılında dünya genelinde afyon üretimi bir önceki yıla oranla %30 artış kaydettiğini belirten rapor ayrıca kokain piyasasının da hızla geliştiğini ve 2013 ila 2015 yılları arasında Kolombiya’da ekimi artması yüzünden dünya genelinde koka ekimi %30 arttığını belirtti.

Bugün dünyada uyuşturucu madde ticaretinde en yüksek kazancı getiren ticaret, kokain ticaretidir. Mevcut veriler kokain kartellerinin bu ticaretten elde ettiği kârın %93’lere kadar ulaştığını gösteriyor. Yine araştırmalar koka bitkisinin %90 kadarı kokain üretiminde kullanıldığını ve bugün dünyada bir kaç milyar dolarlık kokain ticaretine zemin hazırlığını ortaya koyuyor.

Dünya ülkeleri arasında Peru, Bolivya ve Kolombiya en büyük kokain üreticileridir. BM raporlarına göre son yıllarda Bolivya’da yaklaşık 29 bin hektarlık tarım arazileri koka ekimine tahsis edildi. Ekonomi uzmanları Bolivyalı çiftçilerin koka ekimine yönelmelerinin sebebini bu ürünün hızlı bir şekilde paraya dönüşmesi, hafifliği ve yılda dört kez hasadın mümkün olması ve sonuçta bu ticarette Amerikan dolarlarının bolluğuna bağlıyor ve bu yüzden kokain ticareti Bolivya’da önemli bir iktisadi gelir kaynağını oluşturduğunu belirtiyor.

Gerçekte uluslararası camianın uyuşturucu madde kaçakçılığı ile mücadelede başarısız olmasının sebebi de bazı üretici ve dağıtıcı ve transit ülkelerin bu işten çıkar sağlamalarıdır ve bu süreçte bu ülkeler için insanların bu ölümcül maddelerin kurbanı olmaları asla önemli değildir.

Şimdi hep birlikte uyuşturucu madde kaçakçılığı ve ticareti ile uğraşan bazı büyük kartelleri ve yöntemlerini gözden geçirmek istiyoruz.

Sinaloa karteli, Meksika’da faaliyet yürütün en eski uyuşturucu madde kartellerinden sayılır. Bu kartel Kuzey Amerika’da tüketilen uyuşturucu maddeleri temin ediyor. Kartel bu maddeleri denizden, havadan ve yeraltı tünellerden en gelişmiş dağıtım sistemi ile hedef bölgelere ulaştırıyor. Tahminlere göre bu kartelin dünyanın 50 ülkesinde üyeleri bulunuyor.

Sinaloa kartelinin lideri Alçapo lakaplı Joaguin Archivaldo Guzman Loera 1993 yılında yakalandı ve çok sıkı bir şekilde korunan bir hapishaneye atıldı, fakat 8 yıl sonra bu hapishaneden kaçmayı başırdı. Alçapo en son 2014 yılında Amerika’nın uyuşturucu madde ile mücadele idaresi, Meksika federal polis teşkilatı ve deniz komandolarının işbirliği ile yakalandı, fakat Alçapo’nun tutuklanması bile Sinaloa kartelinin faaliyetlerini durdurmaya yetmedi.

Günümüzde maalesef uyuşturucu madde ticareti sanal ortama da bulaşmış bulunuyor. Son yıllarda iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelere paralel olarak uluslararası uyuşturucu mafya çeteleri sanal ortama el attığı ve sayıları hızla arttığı gözleniyor.

Çek cumhuriyetinin uyuşturucu madde ile mücadele yetkilileri günümüzde uyuşturucu madde alış verişi internet kafelerde veya cep telefonu ile yapıldığını belirtiyor. Bu yüzden bu illegal ticaret çok hızlı bir şekilde ve kısa bir süre içinde gerçekleşiyor ve sonuçta takibe alınması da zorlaşıyor.

Bazı raporlara göre, 1996 yılından bu yana Hollanda’da bazı firmalar uyuşturucu maddelerin bitkilerinin tohumunu ve ürünlerini satmak için interneti kullanıyor. Interpolun raporuna göre İngiltere ve Kuzey İrlanda polis yetkilileri kokain, eroin ve esrar satan bini aşkın internet sitesini tespit ettiği anlaşılıyor. Bu siteler uyuşturucu madde ile mücadele yönünde hazırlanan uluslararası konvansiyonlara aykırıdır. Bu siteler en çok Hollanda ve İsviçre’de faaliyet yürütüyor.

Hali hazırda sanal ortamda faaliyet yürüten çetelerin illegal uyuşturucu madde ticaretinde küçük payı bulunuyor, fakat bu piyasaların da hızla geliştiği ve sonuçta uyuşturucu madde ticaretinin yöntemlerini de değiştirdikleri gözleniyor. Sanal ortamda uyuşturucu madde ticaretinin 2012 yılında 15 milyon dolarlık cirosu 2015 yılında 150 ila 180 milyon dolara yükseldiği belirtiliyor. Uluslararası uyuşturucu madde ticareti başlıklı araştırmaya göre bu piyasada Amerika’nın payı 2014 yılında %8’den 2015 yılında %15’e ulaştı. Bu ortamda yapılan uyuşturucu madde ticaretinde MDMA ya da diğer adıyla Extazi en yüksek mali değeri kapsıyor.

Sanal ortamda uyuşturucu madde pazarlayanlar, 1990’lı yıllarda geleneksel yöntemlerle bu maddeleri satan küçük dağıtıcıların konumuna benzer bir konumda bulunuyor. Bu zümreden bazıları devre dışı bırakılırken, bazıları sitelerini geliştirdiği anlaşılıyor. Bu siteler ya internet ortamının karaborsasına yatırım yapmaları ya da devre dışı kalma riskini kabul etmeleri gerekiyor.

Economist dergisi internet ortamında satıcı sitelerin üzerinde yaptığı bir araştırmanın sonunda yayımladığı raporda Aralık 2013 ila Temmuz 2015 arasında Agora, illusion ve ipekyolu 2 sitelerinin satışı hakkında bazı bilgilere ulaştığını belirtti. Bu rapora göre söz konusu zaman diliminde bu sitelerin mali cirosu 50 milyon dolar civarında gerçekleşti.

Gerçi uyuşturucu madde ticareti yapan bu tür sitelerin ömrü pek fazla uzun sürmediği gözleniyor. İpekyolu (silk road) adlı internet sitesi yaklaşık üç yıl faaliyet yürüttü.

Economist’in belirttiğine göre halen faaliyet yürüten en büyük internet sitesi Alphabay adlı sitedir. Yine geçenlerde ipekyolu sitesinin dördüncü versiyonu çalışmalarına başladığı ve Alphabay sitesi ile rekabet ettiği belirtiliyor.

Buna karşın BM raporlarına göre uyuşturucu madde ticaretinde hala geleneksel yöntemler eskisi gibi devam ediyor. BM tarafından yayımlanan en yeni raporda ise Peru ve Kolombiya dünyanın en büyük iki kokain üreticileri olarak tanıtılıyor. Kokain en çok Amerika, Brezilya ve Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor. Peru polisi uyuşturucu maddelerin genellikle havayolu ile taşındığını ve kokain taşıyan her uçak seferi pilota ve kaçakçılara büyük paralar kazandırdığını belirtiyor. Bu bölgede her gün dört ila altı uçak seferi yapılıyor ve her uçak 200 ila 500 kg kokain taşıyor. Her uçağın taşıdığı kokain değeri ise 300 ila 500 bin dolar arasında değişiyor. Pilotlar her sefer için 10 ila 25 bin dolar ücret alıyor.

Mevcut verilere göre dünya genelinde uyuşturucu madde ticaretinin geliri 600 milyar dolar ya da dünya ticaret hacminin %8 kadarıdır. Bu arada Amerika’da resmi verilere göre bu ülkenin içinde uyuşturucu madde ticaretinin hacmi 190 milyar doları buluyor. Bu rakam ise Amerika’da otomotiv ve çelik sektörlerinin ticaret hacmine denk geliyor.

Amerika’da kokain ticareti, bu ülkenin içinde elden ele geçen paraların %75’nin üzerinde kokain maddesinin izine rastlanacak kadar fazladır.

Kuzey Amerika’dan sonra Avrupa, kokain ticaretinin ikinci hedef piyasasıdır. İngiltere, İspanya, İtalya, Almanya ve Fransa, Avrupa’da en çok kokain tüketen ülkelerin başında yer alıyor. Gerçekte kokain esrardan sonra başta Batı Avrupa olmak üzere bu kıtada en çok tüketilen ikinci uyuşturucu maddedir.

Bugüne kadar dünyada milyarlarca dolar para uyuşturucu madde kaçakçılığı ile mücadele yolunda harcanmış ve bu yolda binlerce insan hayatını kaybetmiştir.

BM uyuşturucu madde ve organize suçlarla mücadele bürosunun raporuna göre dünyada afyon üretimi 2017 yılında büyük oranda artış kaydetti. Yine dünya genelinde bir çok uyuşturucu madde karteli çökertildiği halde bu yüksek kazançlı şom ticaret tüm hızı ile devam ettiği anlaşılıyor.