چرا آفریقا خواستار غرامت برده‌داری از غرب است؟

پارس‌تودی- آفریقا در گرفتن غرامت دوران برده‌داری از کشورهای غربی جدی است و در این زمینه رئیس‌جمهوری غنا مسئولیت تلاش برای گرفتن غرامت دوران برده‌داری آفریقا از دول غربی بر عهده گرفته است.

به‌گزارش پارس‌تودی، «جان درامانی ماهاما»، رئیس‌جمهور غنا با پذیرش مسئولیت تلاش برای گرفتن غرامت دوران برده‌داری آفریقا ازکشورهای غربی، با هیأتی جهانی که به دنبال جبران خسارت برده‌داری و استعمار در آن سوی اقیانوس اطلس است، گفت‌وگو کرد. این هیأت متشکل از کارشناسانی از آفریقا، کارائیب، اروپا، آمریکای لاتین و ایالات متحده است. در این دیدار در مورد اقدامات اولویت‌دار تحت دستور کار جبران خسارت اتحادیه آفریقا بحث و گفت‌وگو شد.

موضوع پرداخت غرامت دوران برده‌داری مدت‌هاست که خواسته کشورهای آفریقا است چراکه برده‌داری تنها یک فصل تاریک در تاریخ آفریقا نیست؛ بلکه زخمی عمیق و ماندگار بر پیکر آفریقاست که هنوز پس از قرن‌ها خونریزی، اشک و تبعید، التیام نیافته است. امروز کشورهای آفریقا در حالی خواستار پرداخت غرامت از سوی کشورهای غربی هستند که هدفشان تنها دریافت خسارت مادی نیست، بلکه آن‌ها اهدافی چون بازگرداندن کرامت انسانی، اعتراف به جنایت از سوی کشورهای متجاوز و اصلاح ساختارهایی که همچنان میراث برده‌داری را در قالب نژادپرستی، تبعیض و فقر بازتولید می‌کنند، دارند.

مقامات آفریقا معتقدند ثروتی که اکنون غرب به آن رسیده، ماحصل بهره‌کشی از مردم آفریقا است. بنا بر اسناد تاریخی در ۵ سده گذشته حداقل ۱۲.۵ میلیون آفریقایی توسط کشتی‌های اروپایی ربوده و به زور منتقل شدند و سپس از قرن پانزدهم تا نوزدهم به بردگی فروخته شدند. در واقع برده‌داری نه یک حادثه گذرا، بلکه یک پروژه سازمان‌یافته بوده که میلیون‌ها انسان را از خانه، خانواده و فرهنگشان جدا کرده است. این انسان‌ها نه تنها نیروی کار بودند، بلکه به مثابه سوخت موتور انقلاب صنعتی اروپا و رشد اقتصادی آمریکا عمل کردند. ضمن آنکه برده‌داری سده‌ها است قاره آفریقا را از نیروی انسانی، استعدادها و ظرفیت‌های توسعه محروم کرده و چرخه‌ای از عقب‌ماندگی و وابستگی را ایجاد کرده که آثار آن تا امروز باقی است.

نگاهی به تاریخ برده‌داری نشان می‌دهد کشورهای متعددی در دوران برده‌داری نقش داشتند که از جمله این کشورها می‌توان به پرتغال، بریتانیا، فرانسه، هلند و اسپانیا اشاره کرد. پرتغال به‌ویژه در قرن‌های ۱۵ و ۱۶ میلادی یکی از پیشگامان در تجارت برده از آفریقا بود و مستعمرات خود در برزیل و دیگر نقاط دنیا را با نیروی کار برده، تأمین می‌کرد. بریتانیا و فرانسه نیز با تأسیس شبکه‌های تجاری پیچیده و حمل میلیون‌ها برده به آمریکا و کارائیب، از عوامل اصلی سوددهی تجارت برده‌داری بودند. این کشورها با بهره‌برداری از نیروی کار آفریقایی‌ها، ثروت زیادی جمع کردند که اثرات آن هنوز در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی آن‌ها و مستعمراتشان باقی است در واقع ثروت عظیمی که کشورهای غربی امروز به آن می‌بالند، بر پایه رنج و بهره‌کشی از مردم آفریقا بنا شده و هنوز هم در قالب نابرابری‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سطح جهانی بازتولید می‌شود.

مقامات آفریقا در این زمینه تأکید کرده‌اند که غرامت تنها یک مطالبه سیاسی نیست، بلکه یک ضرورت اخلاقی و تاریخی است. «موسی فاکی محمد»، رئیس سابق کمیسیون اتحادیه آفریقا، در این زمینه گفت: هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند بر پایه فراموشی جنایت‌ها بنا شود. اعتراف و جبران، شرط آشتی واقعی است.

«جان درامانی ماهاما»، رئیس‌جمهور غنا نیز که امروز مسئولیت تلاش برای گرفتن غرامت دوران برده‌داری را پذیرفته، بارها تأکید کرده است که رهبران آفریقایی باید شجاعت را بر راحتی ترجیح دهند. او در نشست اخیر سازمان ملل تأکید کرد: اگر ما سکوت کنیم، این سکوت به معنای پذیرش تداوم بی‌عدالتی خواهد بود. ما باید متحد شویم تا صدای میلیون‌ها روحی باشیم که در اعماق اقیانوس‌ها دفن شدند و هنوز عدالت را طلب می‌کنند. این خواسته در واقع پژواکی از درد تاریخی و در عین حال فراخوانی برای اقدام جمعی است.

دلایل امروز برای مطالبه غرامت روشن است. نخست، عدالت تاریخی: هیچ ملت یا نهادی نمی‌تواند از زیر بار مسئولیت برده‌داری شانه خالی کند. همان‌طور که جهان برای جنایات جنگی و نسل‌کشی‌ها دادگاه‌ها و غرامت‌ها را پذیرفته است، برده‌داری نیز باید در همان سطح جدی گرفته شود. دوم، اصلاح ساختارهای جهانی: نظام اقتصادی و سیاسی بین‌المللی هنوز نابرابری‌های ناشی از استعمار و برده‌داری را بازتولید می‌کند. غرامت می‌تواند آغاز اصلاح این بی‌عدالتی‌ها باشد. سوم، مبارزه با نژادپرستی: ریشه‌های نژادپرستی مدرن در برده‌داری است. پرداخت غرامت و اذعان رسمی به این جنایت، گامی برای زدودن این لکه از وجدان جهانی است. چهارم، توانمندسازی آفریقا: منابع مالی و حمایت‌های سیاسی ناشی از غرامت می‌تواند به توسعه زیرساخت‌ها، آموزش، بهداشت و بازسازی جوامع آفریقایی کمک کند.

از این رو آفریقا امروز باید متحد بر این خواسته پافشاری کند. در واقع اتحاد آفریقا در مطالبه غرامت نه تنها یک خواسته سیاسی، بلکه یک وظیفه اخلاقی و تاریخی است. این مطالبه، فریاد میلیون‌ها روحی است که در اعماق اقیانوس‌ها دفن شدند و هنوز عدالت را طلب می‌کنند. اگر رهبران آفریقایی در برابر فشارها و مخالفت‌های غربی سکوت کنند، این سکوت به معنای پذیرش تداوم بی‌عدالتی خواهد بود؛ ضمن آنکه نسل جوان آفریقا امروز خواستار آن است که نه تنها گذشته دردناک برده‌داری با عذرخواهی کشورهای غربی و پرداخت غرامت اندکی التیام یابد، بلکه آرزو دارند آینده‌ای ساخته شود که در آن آفریقا دیگر قربانی تاریخ نباشد، بلکه آزاد، قدرتمند و برابر در عرصه جهانی قرار گیرد.

ad