بازخوانی جنایات غرب | کشتار حدیثه؛ نمونهای دیگر از رفتار وحشیانه نظامیان آمریکایی
-
کشتار حدیثه
پارستودی- کشتار حدیثه یکی از جنجالیترین و بحثبرانگیزترین رویدادهای اشغال عراق توسط آمریکا است.
به گزارش پارستودی، در جریان کشتار حدیثه، گروهی از تفنگداران دریایی آمریکا در ۱۹ نوامبر ۲۰۰۵ پس از انفجار یک بمب کنار جادهای که منجر به کشته شدن یکی از نیروهایشان شد، وارد واکنشی خشونتآمیز شدند که به مرگ ۲۴ غیرنظامی عراقی انجامید. این واقعه نهتنها از نظر تعداد قربانیان، بلکه از نظر نوع خشونت اعمالشده و پیامدهای حقوقی و اخلاقی آن اهمیت ویژهای دارد. بسیاری این کشتار را با حادثه کشتار "میلای" در سال ۱۹۶۸ در ویتنام جنوبی همسان میدانند.
بسیاری از قربانیان از فاصله نزدیک مورد اصابت گلوله قرار گرفته بودند و همه آنها شهروندان عادی به شمار میرفتند. ادعا شده که این کشتار در انتقامِ کشته شدن "کرپل میگل تارازاس"، یکی از اعضای گروه تفنگداران دریایی، که در بمبگذاری کنار جادهای در همان نزدیکی محل سکونت قربانیان عراقی کشته شد، انجام شدهاست.
حادثه از انفجار یک بمب کنار جادهای آغاز شد که خودروی نظامیان آمریکایی را هدف قرار داد. پس از این انفجار، نیروهای آمریکایی وارد خانههای اطراف محل حادثه شدند و مجموعهای از اقدامات خشونتآمیز را انجام دادند که بعدها در گزارشهای رسمی، شهادتها و تحقیقات رسانهای بازتاب یافت. آنچه این رویداد را متمایز میکند، گستردگی خشونت و هدف قرار گرفتن غیرنظامیانی بود که هیچ نقشی در درگیری نداشتند.
در ابتدا به پنج مرد عراقی شامل چهار مسافر و یک راننده تاکسی دستور خروج از ماشین داده میشود و در خیابان به ضرب گلوله کشته میشوند. پس از این حادثه، ستوان کالوپ طبق اظهارات خود به بازرسان، در صحنه حاضر شد. کالوپ با ادعای اینکه از خانههای مجاور به آنان شلیک شده، دستور تصرف خانهها را میدهد. ۱۹ نفر از کشتهشدگان در سه خانه مجاور بودند که تفنگداران دریایی ایالات متحده با استفاده از نارنجک و سلاحهای سبک وارد آنها شدند. پس از این حادثه، سپاه تفنگداران ایالات متحده بیانیهای مطبوعاتی در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۵ منتشر کرد و کشته شدن ۱۵ غیرنظامی را بر اثر اصابت به بمب کنار جادهای و عامل آن را گروههای مسلح عراقی معرفی کرد. ایمان ولید، کودک نهسالهای که شاهد این حادثه بود، ورود تفنگداران دریایی آمریکا به خانه خود را توصیف کرد. او گفت: «من نمیتوانستم چهره آنها را بهخوبی ببینم؛ اسلحههایشان به در گیر میکرد. من دیدم که آنها به پدربزرگم تیراندازی کردند، ابتدا به سینه و سپس به سرش. سپس مادربزرگم را کشتند.» طبق اظهارات رئیس بیمارستان محلی حدیثه، دکتر وحید، ۲۴ جسد با دو خودروی هاموی آمریکایی حوالی نیمهشب ۱۹ نوامبر به بیمارستان آورده شدند. در حالی که تفنگداران دریایی ادعا میکردند قربانیان بر اثر اصابت ترکش بمب کنار جادهای کشته شدهاند، دکتر وحید گفت که اثری از ترکش در هیچیک از اجساد دیده نشده است.
ویدیو ضبطشده از محل وقوع حادثه توسط یک عضو سازمان حقوق بشری عراقی به نام طاهر ثابت، که گزارش روزنامه تایم بر اساس آن تهیه شده بود، عامل فاش شدن این حادثه شد. اگرچه در طول تحقیقات به تصاویر ضبطشده گوشی تلفن همراه یکی از تفنگداران نیز استناد شد. ویدئویی که توسط ثابت گرفته شده، اجساد زنان و کودکان را با زخمهای گلوله، سوراخهای گلوله در دیوارهای داخل خانه و لکههای خون روی زمین نشان میدهد.
خشونت بهکاررفته در حدیثه را میتوان در چند دسته کلی بررسی کرد. نخست، این اقدام خشونت مستقیم علیه افراد غیرمسلح بود. گزارشها نشان میدهد که قربانیان شامل مردان، زنان و کودکان بودند و بسیاری از آنان در داخل خانههای خود هدف قرار گرفتند. این نوع خشونت، که در آن افراد غیرنظامی بدون تهدید فوری کشته میشوند، از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه نقض آشکار اصول تمایز و تناسب محسوب میشود. اصل تمایز تأکید میکند که نیروهای نظامی باید میان اهداف نظامی و غیرنظامی تفاوت قائل شوند و در حدیثه این اصل بهطور جدی نادیده گرفته شد.
نوع دیگر خشونت، خشونت نهادی یعنی نحوه برخورد نهادهای نظامی و سیاسی آمریکا با این حادثه است. تحقیقات اولیه درباره کشتار حدیثه با تأخیر آغاز شد و برخی گزارشها نشان داد که تلاشهایی برای کوچکنمایی یا توجیه حادثه صورت گرفته بود. این نوع برخورد، که در آن یک نهاد رسمی در برابر نقض حقوق بشر واکنش کافی نشان نمیدهد، خود نوعی خشونت غیرمستقیم محسوب میشود زیرا مانع از تحقق عدالت و پاسخگویی میشود. بعدها با فشار رسانهها و سازمانهای حقوق بشری، تحقیقات گستردهتری انجام شد، اما در نهایت تنها یک نظامی به اتهام کوتاهی در انجام وظیفه محکوم شد و هیچیک از عاملان مستقیم کشتار به مجازات سنگین نرسیدند.
از منظر اجتماعی، کشتار حدیثه تأثیر عمیقی بر روابط میان مردم عراق و نیروهای آمریکایی گذاشت. این حادثه به افزایش بیاعتمادی، خشم و احساس بیعدالتی در میان مردم محلی انجامید و یکی از عواملی دانسته شد که به تشدید تنشها و تقویت گروههای مخالف حضور نیروهای خارجی کمک کرد. در سطح بینالمللی نیز این رویداد بهعنوان نمونهای از چالشهای اخلاقی جنگهای مدرن مطرح شد و بحثهایی درباره ضرورت نظارت بیشتر بر رفتار نیروهای نظامی و اصلاح سازوکارهای پاسخگویی به وجود آورد.
کشتار حدیثه همچنین در حوزه رسانهای اهمیت ویژهای یافت. انتشار گزارشهای تحقیقی، تصاویر و شهادتها باعث شد این حادثه به نمادی از پیامدهای انسانی جنگ تبدیل شود. رسانهها نقش مهمی در آشکار شدن ابعاد مختلف این رویداد داشتند و نشان دادند که چگونه نظارت عمومی میتواند مانع از پنهان ماندن نقضهای جدی حقوق بشر شود. این جنبه رسانهای بعدها در مطالعات جنگ و ارتباطات بهعنوان نمونهای از قدرت افشاگری رسانهها مورد توجه قرار گرفت.
srm
