ترامپ و بازگشت آمریکا به معاهدات قرون وسطایی

پارس‌تودی- در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، سیاست خارجی آمریکا شاهد تحولی بنیادی شد؛ جایی که معاهدات بین‌المللی که معمولاً باید با تصویب کنگره مشروعیت می‌یافتند، به توافقات شخصی تبدیل شدند.

مجله آمریکایی فارین پالیسی Foreign Policy به‌تازگی در مطلبی نوشت: در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، روند سنتی و قانون‌محور در سیاست خارجی آمریکا کنار گذاشته شد. معاهدات بین‌المللی که طبق قانون اساسی باید با تصویب کنگره مشروعیت می‌یافتند، به توافقات شخصی رئیس‌جمهور با رهبران خارجی بدل شدند. به گزارش پارس‌تودی، این توافق‌ها در ظاهر دستاورد دیپلماتیک معرفی می‌شوند، اما در عمل بیشتر به معاملات فردی شباهت دارند و پایه حقوقی و نهادی محکمی ندارند. چنین تغییری یادآور الگوی قرون وسطایی است که معاهدات به اراده و حیات پادشاه گره می‌خورد.

سنت سیاسی آمریکا تأکید دارد که معاهدات مهم با رأی دو سوم سنا یا اکثریت کنگره تصویب شوند تا هیچ رئیس‌جمهوری به‌تنهایی سرنوشت کشور را تغییر ندهد. امروز اما ده‌ها توافق بدون دخالت کنگره اعلام می‌شوند و رئیس‌جمهور به بازیگر یگانه سیاست خارجی بدل شده است؛ وضعیتی که بنیان‌گذاران آمریکا برای جلوگیری از آن نظام کنترل و توازن را طراحی کرده بودند.

مشکل اینجاست که چنین توافقاتی ممکن است بار مالی یا تعهد نظامی ایجاد کنند، در حالی که اختیار بودجه و بخش عمده قدرت جنگی در دست کنگره آمریکا است. توافقات بدون رأی نمایندگان مردم مشروعیت داخلی ندارند و در حقوق بین‌الملل نیز اعتبارشان محل تردید است. بنابراین بسیاری از این تعهدات عملاً بر پایه‌ای سست استوارند.

بعد دیگر ماجرا، پنهان‌کاری گسترده است. بسیاری از توافق‌ها علنی نمی‌شوند و حتی نمایندگان کنگره هم از جزئیات آن‌ها بی‌اطلاع‌اند. این وضع شباهت زیادی به معاهدات محرمانه دارد که در قرن بیستم بارها موجب بحران‌های بین‌المللی شد. در برخی موارد، طرف‌های توافق نیز ادعاهای واشنگتن را رد کرده‌اند و همین موضوع بی‌اعتمادی داخلی و خارجی را افزایش داده است.

نمونه‌های مشخص نشان می‌دهد که این مشکل واقعی است. توافق مربوط به منابع معدنی در اوکراین و قراردادهای بازگرداندن مهاجران به السالوادور و غنا نمونه‌هایی بودند که متنشان تا مدت‌ها پنهان ماند. در پرونده‌های قضایی مرتبط، حتی دیوان عالی هم با کمبود سند روبه‌رو شد و در نهایت مجبور شد احکام موقت صادر کند تا دولت بتواند اقدام کند. این روند نشان داد نبود شفافیت حقوقی می‌تواند به آشفتگی جدی منجر شود.

ادامه این مسیر خطرناک است، زیرا توافقات فردی رئیس‌جمهور جایگزین معاهدات رسمی می‌شوند. این یعنی با هر تغییر در کاخ سفید، تعهدات خارجی آمریکا نیز زیر و رو خواهد شد. چنین وضعیتی برای متحدان نشانه بی‌ثباتی است و برای رقبای آمریکا فرصتی برای استفاده.

تجربه تاریخی نشان داده است معاهدات زمانی پایدارند که پشتوانه نهادهای قانون‌گذار را داشته باشند. در غیر این صورت بیشتر به تفاهم‌نامه‌های موقتی شباهت دارند که با تغییر اراده یک فرد فرو می‌ریزند. بنیان‌گذاران آمریکا هشدار داده بودند که تمرکز اختیار معاهدات در دست یک فرد، کشور را به سمت سلطنت انتخابی خواهد برد.

mrt