تحولی جدید در روابط جمهوری آذربایجان و ارمنستان و تکرار ادعای قدیمی از جانب علی اف

پارس تودی –«الهام علی‌اف» اعلام کرد که جمهوری آذربایجان تمام محدودیت‌ها بر ترانزیت کالاها به ارمنستان را لغو کرد.

به گزارش پارس تودی، الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان در جریان سفر به قزاقستان در ۲۱ اکتبر در بیانیه مطبوعاتی مشترک با قاسم جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، گفت: آذربایجان تمام محدودیت‌های ترانزیت کالا به ارمنستان که از زمان اشغال برقرار بود را برداشته است. وی اعلام کرد که اولین محموله ترانزیتی از این نوع، محموله‌ای از غلات قزاقستان به ارمنستان بود. علی اف تاکید کرد بر این باورم که این نشانه روشنی است که صلح میان آذربایجان و ارمنستان نه تنها روی کاغذ، بلکه در عمل نیز برقرار است.

جمهوری آذربایجان و ارمنستان پس از چند دهه تنش مرزی، در ۸ اوت ۲۰۲۵ در واشنگتن توافقنامه صلحی را امضا کردند که بر اساس آن، دو کشور مرزهای جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان در دوران اتحاد جماهیر شوروی را به عنوان مرز رسمی به رسمیت شناخته و تاکید کرده‌اند که هیچ‌گونه ادعای ارضی نسبت به یکدیگر نخواهند داشت.

به رغم این تحول جدید اما علی اف ادعای خود درباره گذرگاه ارتباطی بین نخجوان و خاک اصلی جمهوری آذربایجان از طریق ارمنستان را تکرار و با استفاده از واژه «کریدور زنگه‌زور»، تاریخ تقریبی افتتاح آن را ذکر کرد.

این در حالی است که چند روز پیش نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان در ایروان اطمینان داده بود که دیگر هیچ مبنای عینی برای پرداختن به موضوع «کریدور زنگه‌زور» - عبارتی که برای طرف ارمنی غیرقابل قبول است - وجود ندارد، زیرا این موضوع حداقل برای او تمام شده و دیگر موضوعیت ندارد. با این وجود، علی‌اف در آستانه اعلام کرد که «کریدور زنگه‌زور» طبق برنامه‌ریزی تا پایان سال ۲۰۲۸ افتتاح خواهد شد.

علی‌اف اظهار داشت: «علاوه بر آنچه اکنون در حال برنامه‌ریزی و اجرای آن هستیم، پروژه کریدور زنگه‌زور نیز پتانسیل عظیمی را تشکیل می‌دهد. کارهای مربوط به ایجاد ارتباطات جاده‌ای و ریلی در خاک آذربایجان تا اواسط سال آینده به پایان می‌رسد. امیدواریم که در خاک سایر کشورها نیز این کارها با همین سرعت انجام شود. در آن صورت، افتتاح «کریدور زنگه‌زور» می‌تواند تا پایان سال ۲۰۲۸ اتفاق بیفتد.»

مسیری که از استان سیونیک ارمنستان می‌گذرد و قرار است آذربایجان را به منطقه جداافتاده خود یعنی نخجوان متصل کند، پنج سال است که از سوی باکو «کریدور زنگه‌زور» نامیده می‌شود. دو ماه پیش در واشنگتن، با امضای اعلامیه سه‌جانبه، بخش ۴۲ کیلومتری جاده سیونیک «مسیر ترامپ» نام گرفت، اما باکو از عبارت «کریدور زنگه‌زور» استفاده می‌کند.

الهام علی‌اف در آستانه قزاقستان نه تنها بار دیگر اصطلاح «کریدور زنگه‌زور» را تکرار کرد، بلکه هنگام سخن گفتن از ادامه مسیر، با استفاده از عبارت «خاک سایر کشورها»، از ذکر نام ارمنستان خودداری کرد.مقامات ایروان به این مساله که علی‌اف بار دیگر از عبارت «کریدور زنگه‌زور» که برای طرف ارمنی غیرقابل قبول است، استفاده کرد، واکنشی نشان ندادند.

گفتنی است که اولین تنش لفظی بین پاشینیان و علی‌اف پس از توافق واشنگتن در سپتامبر ۲۰۲۵ در اجلاس سازمان همکاری شانگهای رخ داد. این تنش لفظی بر سر مسیر ارتباطی که قرار است از طریق خاک ارمنستان، نخجوان را به خاک اصلی جمهوری آذربایجان متصل نماید، رخ داد. نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در سخنرانی خود در اجلاس سازمان همکاری شانگهای، به طور علنی به اظهارات الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، واکنش نشان داد و اعلام کرد که «واژگان مورد استفاده رئیس‌جمهور آذربایجان» در مورد مسیرهای ارتباطی، با منطق توافقنامه واشنگتن همخوانی ندارد. الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان با صحبت در مورد رفع انسداد مسیرها، بار دیگر از اصطلاح «کریدور زنگه‌زور» استفاده کرده بود. در حالی که پاشینیان از واژه «مسیر ترامپ» استفاده کرد.

در واقع، تقریباً یک ماه پس از امضای بیانیه با جمهوری آذربایجان، پاشینیان مجبور شد به الهام علی‌اف یادآوری کند که طرفین با چه اصطلاحاتی برای اجرای رفع انسداد مسیرها توافق کرده‌اند. در بیانیه امضا شده در ۸ اوت در کاخ سفید، ذکر شده است که ارمنستان از طریق خاک خود ارتباطی بدون مانع بین بخش اصلی آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان، با مزایای متقابل برای ارتباطات بین‌المللی و داخلی ارمنستان، فراهم می‌کند. 

نکته آخر اینکه علی‌اف در آستانه همچنین اعلام کرده که مرحله جدیدی از صلح میان آذربایجان و ارمنستان آغاز شده است. به گفته وی، این واقعیت که تنها دو سال پس از آخرین درگیری‌های نظامی، طرفین پیش نویس توافقنامه صلح را امضا کردند، گواه وجود اراده سیاسی جدی در هر دو دولت است. با این حال، باکو حتی پس از امضای اولیه (پیش نویس)، از پیش شرط خود برای امضای نهایی صرف نظر نکرده و خواستار تغییر قانون اساسی ارمنستان است که در آن ادعاهای ارضی علیه آذربایجان می‌بیند./

srm