اقتصاد آسیا | گسترش همکاریهای دیجیتال و ترانزیتی ایران و روسیه
-
فصل جدید همکاری فناورانه ایران و روسیه؛ ۲۰ تفاهم و پنج قرارداد
پارس تودی - در آستانه نهاییشدن سند چشمانداز ۱۰ساله اکو و فعالسازی کریدور جنوبی جاده ابریشم، ایران و روسیه با امضای پنج قرارداد فناورانه و ۲۰ تفاهمنامه همکاری، گام بلندی در تحقق اقتصاد مقاومتی و چندجانبهگرایی منطقهای برداشتند.
اقتصاد آسیا در هفتهای که گذشت، شاهد سه تحول کلانی بود که میتواند نقشه همکاریهای منطقهای را برای دهه آینده تغییر دهد. نخست، عمقیابی بیسابقه همکاریهای فناورانه ایران و روسیه ؛ دوم، نهاییشدن سند چشمانداز ۱۰ساله سازمان همکاری اقتصادی (اکو) که کریدورهای تجاری تاریخی را احیا میکند و سوم، تثبیت نقش ایران به عنوان امنترین و اقتصادیترین مسیر ریلی چین به اروپا. این تحولات در حالی رخ میدهد که کاهش تجارت روسیه با اتحادیه اروپا در نیمه نخست ۲۰۲۵ نیاز مسکو به شرکای اقتصادی جدید را آشکار کرده و قیمت نفت نیز با انتظار برای نتایج مذاکرات صلح اوکراین، در نوسان است.در این بسته خبری از پارستودی تحولات اقتصادی آسیا در روزهای گذشته بررسی شده است که می خوانید:
شروع همکاریهای فناورانه ایران و روسیه؛ از هوش مصنوعی تا بازارهای مشترک
پنج شرکت برتر فناوری ایرانی و روسی، تفاهمنامه همکاری در حوزههای امنیت سایبری، هوش مصنوعی و زیرساختهای ارتباطی امضا کردند. این قراردادها که حاصل سه سال مذاکره مستمر و پنجمین نشست کارگروه مشترک فناوری اطلاعات دو کشور بود، نشاندهنده عزم تهران و مسکو برای تبدیل "دوران طلایی روابط سیاسی" به "دوران طلایی همکاریهای اقتصادی" است.
«میثم عابدی» معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، با اشاره به دستور کار جدید دو کشور برای حضور در بازارهای کشورهای ثالث، ابراز امیدواری کرد تا سال آینده و برگزاری ششمین نشست در تهران، قراردادهای مشترک در این زمینه نیز امضا شود.«کاظم جلالی» سفیر ایران در روسیه نیز با قدردانی از نقش جوانان ایرانی در شرکتهای بزرگ جهانی، همکاریهای رو در روی بخش خصوصی را "زمینهساز افزایش شناخت و منافع دو ملت" خواند.
اکو به استراتژی ۱۰ساله جدید مجهز میشود؛ احیای جاده ابریشم در دستور کار
همزمان با توسعه همکاریهای دوجانبه، سند چشمانداز ۱۰ساله سازمان همکاری اقتصادی (اکو) برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ در حال نهاییشدن است. به گفته «بهزاد آذرسا» رئیس اداره اکو در وزارت امورخارجه ایران، این سند که تا ۶ ماه آینده نهایی میشود، "حوزههای همکاری متنوعی را با توجه به تحولات جهانی" در بر میگیرد.
این سند راهبردی که ده کشور عضو از جمله ایران، ترکیه، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی را پوشش میدهد، بر اتصال کریدورهای هوایی، زمینی و ریلی تمرکز دارد. آذرسا با اشاره به اینکه "اکو نماد چندجانبهگرایی است"، حلقههای مفقود همکاری میان کشورهای پیرامونی ایران را از طریق این سازمان قابل تکمیل دانست.
کریدور جنوبی جاده ابریشم؛ امنترین مسیر ریلی چین به اروپا از ایران میگذرد
بر اساس توافق ششجانبه ایران، چین، ازبکستان، ترکیه، ترکمنستان و قزاقستان، کریدور جنوبی جاده ابریشم با تعرفه یکسان و کاهش زمان سیر فعال میشود؛ تحولی که میتواند جغرافیای اقتصاد ترانزیت آسیا را دگرگون کند. «شهریار نقیزاده» مدیرکل بازرگانی خارجی راهآهن ایران اعلام کرد: "کریدور جنوبی که از مسیر ایران میگذرد، امنترین و اقتصادیترین مسیر برای انتقال بار ریلی از چین به اروپا است."
نقیزاده با اشاره به عبور سالانه ۶۰ میلیون تن بار ریلی از چین به اروپا، تأکید کرد: اگر فقط ۱۰ درصد این محمولهها از مسیر ایران عبور کند، عواید اقتصادی فوقالعادهای برای ایران به دنبال خواهد داشت.
مدیرکل بازرگانی خارجی راهآهن ایران هزینه حمل هر کانتینر ۴۰ فوتی از چین تا تهران را ۴۵۰۰ دلار و زمان سیر را حداکثر سه هفته عنوان کرد که نسبت به مسیر دریایی رقابتی است.
کاهش تجارت روسیه و اتحادیه اروپا؛ فرصت طلایی برای شرکای آسیایی
در سوی دیگر اوراسیا، مبادلات تجاری روسیه و اتحادیه اروپا در نیمه نخست ۲۰۲۵ به ۳۰.۹ میلیارد یورو کاهش یافت که نسبت به سال گذشته ۸.۳ درصد افت نشان میدهد. نمایندگی دائمی روسیه در اتحادیه اروپا اعلام کرد از زمان آغاز جنگ اوکراین، تجارت دوجانبه ۷۴ درصد سقوط کرده است.
این کاهش شدید که ناشی از تحریمها، کنار گذاشتن منابع انرژی روسیه و تعرفههای گمرکی جدید است، نیاز مسکو به تنوعبخشی شرکای تجاری را افزایش داده است. حالا به نظر میرسد همکاریهای فناورانه با ایران و فعالسازی کریدور جنوبی، میتواند بخشی از راهحل روسیه برای جبران این خلأ تجاری باشد.
نفت در انتظار صلح؛ کاهش قیمت با افزایش ذخایر آمریکا
در بازارهای جهانی، قیمت نفت برای دومین روز پیاپی کاهش یافت و هر بشکه برنت به ۶۲.۴۶ دلار رسید. این کاهش همزمان با افزایش ۲.۴۸ میلیون بشکهای ذخایر نفت آمریکا و انتظار بازار برای نتایج مذاکرات صلح روسیه و اوکراین رخ داده است. تحلیلگران معتقدند در صورت کاهش تنشها، احتمال افزایش عرضه نفت روسیه وجود دارد که میتواند قیمتها را تحت تأثیر قرار دهد.
در مجموع باید گفت که هفته گذشته نقطه عطفی در همگرایی اقتصادی آسیا بود؛ از یک سو، ایران با مهارت دیپلماسی اقتصادی، خود را به عنوان پل ارتباطی فناورانه و ترانزیتی بین شرق و غرب تثبیت کرد و از سوی دیگر، سازمانهای منطقهای مانند اکو با بهروزرسانی راهبردهای خود، به دنبال احیای الگوهای تاریخی همکاری در قالبهای نوین هستند. در این میان، کاهش وابستگی روسیه به اتحادیه اروپا، پنجره فرصت بیسابقهای برای کشورهای آسیایی گشوده است. به نظر میرسد محور تهران- مسکو- پکن، در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی معماری اقتصادی جدید اورآسیا است.
