آیا نشست پاریس می‌تواند سرنوشت جنگ اوکراین را تغییر دهد؟

پارس‌تودی- سران بیش از ۲۷ کشور جهان در نشستی در پاریس، موضوع جنگ اوکراین و چگونگی رسیدن به تفاهم برای پایان دادن به آن‌را بررسی می‌کنند.

همزمان با افزایش تحرکات دیپلماتیک پیرامون جنگ اوکراین، سران ۲۷ کشور جهان در نشستی در پاریس پایتخت فرانسه شرایط جنگ اوکراین را بررسی می‌کنند؛ برگزاری این نشست امیدها به شکل‌گیری توافقی هماهنگ میان اروپا، کی‌یف و واشنگتن را در مورد جنگ اوکراین تقویت کرده است. از آمریکا «استیو ویتکاف» فرستاده ویژه «دونالد ترامپ» در پرونده اوکراین، و «جرد کوشنر»، داماد رئیس‌جمهور آمریکا، حضور خواهند داشت. پیش‌تر قرار بود هیأت آمریکایی به ریاست مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور در این نشست شرکت کند، اما تحولات اخیر در پرونده ونزوئلا مانع از آن شد.

همچنین قرار است «ولودیمیر زلنسکی» رئیس‌جمهور اوکراین و مقامات اصلی اروپا از جمله صدراعظم آلمان، و «کی‌یر استارمر» نخست‌وزیر بریتانیا، در این نشست شرکت کنند.

یکی از اهداف اصلی نشست پاریس، هماهنگی میان تعهدات اروپایی و تضمین‌های امنیتی آمریکا است. همچنین، موضوعاتی چون نظارت بر آتش‌بس احتمالی، چگونگی واکنش به نقض آن، چارچوب حضور نیروی بین‌المللی، تعهدات بلندمدت امنیتی و اصول مذاکرات صلح با روسیه در دستور کار نشست قرار دارد.

جنگ اوکراین، که از فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، همچنان یکی از پیچیده‌ترین و بحرانی‌ترین درگیری‌های نظامی در سطح جهان است. این جنگ نه تنها به عنوان یک نزاع منطقه‌ای، بلکه به عنوان درگیری‌ای با ابعاد جهانی به شمار می‌رود که تمام جبهه‌های سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک را درگیر کرده است.

جنگ اوکراین درحالی ادامه دارد که  ارتش اوکراین تلاش می‌کند اراضی از دست رفته خود را بازپس گیرد این درحالی است که  روسیه به ویژه طی هفته‌های اخیر پیشرفت‌های قابل توجهی داشته است. مقامات روسیه اعلام کرده‌اند نظامیان این کشور روستای «Grabovske» در منطقه سومی را تصرف کرده است.

در این راستا، طرح صلح اوکراین و پایان دادن به جنگ کنونی همچنان دغدغه اصلی است؛ در حالی که اوکراین برای بازپس‌گیری اراضی اشغالی خود از روسیه به حمایت نظامی و مالی غرب نیاز دارد، روسیه به شدت بر سیاست‌های خود در قبال اوکراین پافشاری می‌کند.

خواسته‌های روسیه برای رسیدن به توافق صلح در جنگ اوکراین به وضوح بر دو موضوع کلیدی متمرکز است: تغییرات در وضعیت سرزمینی و امنیتی و جلوگیری از هرگونه تهدید نظامی از سوی غرب به ویژه ناتو. روسیه تاکنون چندین بار شروط خاص خود را برای هر نوع توافق صلح مطرح کرده است که یکی از اصلی‌ترین آنها، به رسمیت شناختن الحاق مناطق اشغالی است. روسیه خواستار آن است که مناطق دونباس (لوجانسک و دونتسک) و شبه جزیره کریمه که در سال ۲۰۱۴ ضمیمه خاک روسیه شد، به عنوان بخشی از خاک روسیه به رسمیت شناخته شوند.

این درحالی است که اوکراین و کشورهای غربی این الحاق را غیرقانونی می‌دانند و هرگونه مذاکره در مورد این مناطق را مشروط به بازگشت آن‌ها به حاکمیت اوکراین می‌کنند.

یکی دیگر از خواسته‌های کلیدی روسیه، تضمین‌های امنیتی در خصوص عدم پیوستن اوکراین به ناتو است. روسیه به شدت با گسترش ناتو به سمت شرق مخالف است و آن را تهدیدی برای امنیت خود می‌داند. از این رو خواستار جلوگیری از عضویت اوکراین در ناتو و حتی تضمین‌های امنیتی از سوی کشورهای غربی است که از پیوستن کشورهای دیگر به این پیمان جلوگیری کنند.

پایان حمایت‌های نظامی از اوکراین، حفاظت از حقوق روس‌زبان‌ها و افراد طرفدار روسیه در اوکراین نیز از دیگر خواسته‌های روسیه است. موضوعاتی که اوکراین و کشورهای غربی آن را برنمی‌تابند از این رو اختلافات اساسی در خواسته‌ها و مواضع طرفین، مذاکرات صلح را به یک چالش پیچیده تبدیل کرده و حل این بحران را به یکی از مهم‌ترین مسائل جهانی تبدیل کرده است.

این درحالی است که میان خواسته‌های کشورهای اروپایی نیز در قبال اوکراین اختلاف نظر وجود دارد. همچنین اروپا در موضوع اوکراین با ایالات متحده نیز دچار اختلاف است.

به عنوان مثال، کشورهای غربی به ویژه آلمان و فرانسه به شدت خواستار پایان جنگ از طریق مذاکرات دیپلماتیک هستند و معتقدند که صلح تنها از طریق مذاکره با روسیه به دست خواهد آمد. اما برخی دیگر از کشورهای اروپایی به ویژه کشورهای شرق اروپا که خود را در معرض تهدید از سوی روسیه می‌بینند، بر لزوم فشار بیشتر بر مسکو و جلوگیری از هرگونه امتیازدهی به این کشور تأکید دارند. این چندگانگی میان کشورهای مختلف اروپا شرایط را سخت‌تر کرده است چنانکه یکی از مهمترین اهداف برگزاری این نشست هماهنگی میان کشورهای اروپایی و رسیدن به موضع مشترک در قبال اوکراین است.

از سوی دیگر، کی‌یف نیز تاکنون هیچ تمایلی به مذاکرات با روسیه نشان نداده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرده که تنها زمانی با روسیه مذاکره خواهد کرد که نیروهای روسی از تمام اراضی اوکراین خارج شوند. این موضع به معنای ادامه جنگ تا زمانی است که روسیه به خواسته‌های اوکراین پاسخ ندهد.

این اختلافات درحالی است که ایالات متحده طرح صلحی را پیشنهاد داده که شامل محدودیت نیروهای اوکراینی، تضمین عدم پیوستن اوکراین به ناتو و حتی پذیرش کنترل روسیه بر برخی مناطق اشغالی می‌شود، و این چارچوب را به‌عنوان پایه مذاکرات می‌بیند، چارچوبی که مقامات اروپایی گفته‌اند نیاز به بررسی‌های بیشتر و اصلاح دارد و با مواضع آن‌ها در مسائل کلیدی مثل قلمرو، تضمین‌های امنیتی و حدود قدرت نظامی اوکراین تفاوت دارد.

در این میان، برگزاری نشست پاریس فرصتی برای بررسی تمام این مسائل است. اتحادیه اروپا با توجه به وضعیت سیاسی پیچیده و فشارهایی که از سوی کشورهای مختلف در داخل و خارج از قاره اروپا متحمل می‌شود، تصمیم گرفته که این نشست را به عنوان فرصتی برای کاهش تنش‌ها و یافتن راهی برای بازگشت به مذاکرات دیپلماتیک برگزار کند.

این تصمیم بر اساس ارزیابی‌های اروپا از تحولات اخیر و تلاش برای حفظ وحدت در برابر روسیه اتخاذ شده است. به علاوه، اتحادیه اروپا تلاش دارد تا در کنار ایالات متحده، تأثیرگذاری بیشتری بر روند مذاکرات صلح داشته باشد و به نوعی نقشی میانجیگرانه را ایفا کند.

در چنین شرایطی شرکت‌کنندگان در نشست پاریس امیدوارند راه‌هایی برای رسیدن به موضعی مشترک و حل و فصل مسالمت‌آمیز جنگ پیدا کنند ؛هرچند که با توجه به کشمکش‌های داخلی اروپا و چالش‌های بزرگ در روابط میان غرب و روسیه همچنین مواضع آمریکا، به نظر نمی‌رسد که شرکت‌کنندگان در این نشست به اجماع جدیدی برای تحقق صلح و پایان جنگ اوکراین دست یابند.

در نهایت، نشست پاریس  بیش از آنکه تضمین‌کننده صلح یا امنیت پایدار باشد، بازتابی از اختلافات داخلی اروپا، محدودیت‌های سیاست آمریکا و نیاز مبرم اوکراین به حمایت خارجی است.

ad