آمریکا چه خوابی برای نفت ونزوئلا دیده است؟

پارس‌تودی–در پی عملیات نظامی آمریکا علیه ونزوئلا این سئوال مهم مطرح شده که واشنگتن جه نقشه ای برای نفت این کشور دارد؟

به گزارش پارس‌تودی، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا پس از حمله به ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور قانونی این کشور، اعلام کرد که کاراکاس قرار است ۲ میلیارد دلار نفت خود را به واشنگتن صادر کند، اقدامی که مسیر انتقال نفت ونزوئلا به چین را تغییر خواهد داد. ترامپ پیش‌تر گفته بود که از دلسی رودریگز رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا می‌خواهد که به ایالات متحده و شرکت‌های خصوصی «دسترسی کامل» را به صنعت نفت این کشور بدهد. 

ترامپ روز سه‌شنبه در پیامی در رسانه اجتماعی خود موسوم به تروث سوشال نوشت: با خرسندی اعلام می‌کنم که مقامات موقت در ونزوئلا موافقت کرده‌اند بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت باکیفیت مشمول تحریم را به ایالات متحده آمریکا تحویل دهند. ترامپ افزود: نفتی که ونزوئلا به آمریکا تحویل می‌دهد به قیمت بازار فروخته خواهد شد. رئیس‌جمهور آمریکا همچنین با بیان اینکه کنترل درآمد حاصل از آن در اختیار او به‌عنوان رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا خواهد بود، ادعا کرد: من نظارت خواهم کرد تا اطمینان حاصل شود که این پول در جهت منافع مردم ونزوئلا و ایالات متحده استفاده خواهد شد. ترامپ در پایان با اشاره به اینکه از کریس رایت وزیر انرژی ایالات متحده خواسته است تا این طرح را بلافاصله اجرا کند، گفت: این محموله توسط نفتکش‌ها حمل شده و مستقیماً به اسکله‌های تخلیه در ایالات متحده منتقل خواهد شد. یکی از منابع آگاه در صنعت نفت آمریکا گفت: «ترامپ می‌خواهد این کار هرچه زودتر انجام شود تا بتواند آن را یک پیروزی بزرگ جلوه دهد.» 

نکته مهم اینکه تأمین این نفت برای آمریکا، مستلزم تغییر مسیر محموله‌هایی است که در اصل به مقصد چین بودند، چرا که پکن در دهه گذشته، به‌ویژه پس از آنکه آمریکا در سال ۲۰۲۰ شرکت‌های نفتی ونزوئلایی را تحریم کرد، بزرگ‌ترین خریدار نفت این کشور بوده است. در عین حال افزایش صادرات نفت ونزوئلا می‌تواند به شرکت‌های کانادایی که نفت سنگین می‌فروشند، و همچنین به پالایشگاه‌های کوچک چینی که از نفت تخفیف‌دار ونزوئلا در سال‌های اخیر استفاده کرده و برای پالایش این نوع نفت تغییر یافته اند آسیب بزند. در صورت تغییر مسیر نفت خام ونزوئلا به سمت آمریکا، این پالایشگاه‌ها با هزینه‌های بالاتر مواجه خواهند شد.

ونزوئلا میلیون‌ها بشکه نفت در مخازن ذخیره‌سازی خود دارد که به دلیل محاصره صادراتی اعمال‌شده از سوی ترامپ در ماه گذشته نتوانسته آن‌ها را صادر کند. این محاصره نفتی در واقع بخشی از طرح آمریکا برای اعمال فشار بر دولت نیکلاس مادورو رئیس‌جمهوری ونزوئلا بود که در نهایت به حمله نظامی و ربایش او و همسرش توسط نیروهای آمریکایی انجامید. 

در صورت صحت این گزارش، این توافق نفتی نشان می‌دهد که کاراکاس برای جلوگیری از آسیب بیشتر و مداخله نظامی واشنگتن، درهای پالایشگاه‌های نفتی خود را به روی شرکت‌های آمریکایی باز کرده است. مقام‌های دولتی ونزوئلا و شرکت نفت پترولئوس دی ونزوئلا (Petróleos de Venezuela) تاکنون نسبت به این ادعاهای ترامپ اظهار نظری نکرده‌اند. 

اعلام دولت ترامپ مبنی بر روانه شدن نفت ونزوئلا به آمریکا پس از عملیات نظامی و ربایش نیکلاس مادورو و همسرش نقطه عطفی در سیاست انرژی و ژئوپلیتیک ایالات متحده به شمار می‌رود. این اقدام نشان می‌دهد که واشنگتن نه‌تنها به دنبال تغییر سیاسی در کاراکاس بوده، بلکه هدف اصلی آن کنترل منابع عظیم نفتی ونزوئلا و بازگرداندن آن‌ها به مدار اقتصاد غربی است. 

اهداف دولت ترامپ را می‌توان در چند سطح بررسی کرد. نخست، تأمین امنیت انرژی آمریکا در شرایطی که بازار جهانی نفت با نوسانات شدید مواجه است. ونزوئلا با داشتن بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان، می‌تواند منبعی مطمئن برای کاهش وابستگی آمریکا به غرب آسیا و رقابت با تولیدکنندگان اوپک باشد. دوم، بازگرداندن شرکت‌های نفتی آمریکایی به عرصه تولید و صادرات نفت ونزوئلا است. زیرساخت‌های نفتی این کشور طی سال‌های تحریم و بحران اقتصادی فرسوده شده و واشنگتن قصد دارد با سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ نفتی خود، کنترل تولید و صادرات نفت این کشور آمریکای لاتین را در دست گیرد. سوم، استفاده از نفت به‌عنوان ابزار فشار سیاسی و اقتصادی علیه رقبای جهانی، به‌ویژه چین و روسیه، که در سال‌های اخیر شرکای اصلی انرژی ونزوئلا بوده‌اند. 

تأثیر این سیاست بر روابط نفتی ونزوئلا با چین و دیگر کشورها بسیار قابل توجه خواهد بود. چین طی سال‌های گذشته میلیاردها دلار در صنعت نفت ونزوئلا سرمایه‌گذاری کرده و بخش قابل توجهی از نفت این کشور را در قالب قراردادهای بلندمدت دریافت می‌کرد. ورود آمریکا به این عرصه و کنترل صادرات نفت ونزوئلا، عملاً دسترسی چین به این منابع را محدود می‌کند و می‌تواند به تنش‌های جدی میان واشنگتن و پکن منجر شود. روسیه نیز که در حوزه نظامی و انرژی شریک نزدیک کاراکاس بوده، با کاهش نفوذ خود در ونزوئلا مواجه خواهد شد. این تغییر موازنه قدرت، رقابت ژئوپلیتیکی در آمریکای لاتین را تشدید می‌کند و زمینه‌ساز صف‌بندی‌های جدید میان قدرت‌های بزرگ خواهد شد. 

برای کشورهای دیگر، به‌ویژه اعضای اوپک و اتحادیه اروپا، این تحول پیامدهای اقتصادی و سیاسی دارد. افزایش عرضه نفت ونزوئلا به آمریکا می‌تواند بر قیمت جهانی نفت فشار وارد کند و جایگاه برخی تولیدکنندگان سنتی را تضعیف نماید. همچنین، اروپا که در پی تنوع‌بخشی به منابع انرژی خود است، ممکن است در تعامل با ونزوئلا با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو شود. 

به طور کلی، سیاست جدید دولت ترامپ در قبال نفت ونزوئلا نشان‌دهنده ترکیب اهداف اقتصادی، ژئوپلیتیکی و راهبردی است. این اقدام اگرچه در کوتاه‌مدت می‌تواند امنیت انرژی و تأثیرگذاری آمریکا بر بازارهای نفتی را تقویت کند، اما در بلندمدت خطر تشدید رقابت با چین و روسیه به دلیل ممانعت از حضور این دو کشور در ونزوئلا به‌خصوص در حوزه نفت این کشور و افزایش تنش‌های بین‌المللی به دلیل نارضایی کشورهای اوپک‌پلاس از سیاست نفتی واشنگتن را به همراه خواهد داشت.

srm