تداوم همکاری تهران – کاراکاس؛ نماد مقاومت در برابر فشارهای آمریکا
-
«دلسی رودریگز»
پارستودی - رئیسجمهور موقت ونزوئلا تأکید کرد که کاراکاس به رابطه با ایران ادامه میدهد.
بهگزارش پارستودی، «دلسی رودریگز» رئیسجمهور موقت ونزوئلا با اشاره به اینکه ونزوئلا حق داشتن رابطه با تمامی کشورها از جمله ایران، چین و روسیه را دارد، تأکید کرد که ونزوئلا به رابطه با تهران ادامه خواهد داد.
اظهارات رئیسجمهوری موقت ونزوئلا در حالی است که پیش از این «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز بر تداوم روابط کاراکاس با تهران تأکید کرده و گفته بود: روابط ما با ونزوئلا همواره رابطهای بر اساس احترام و منافع متقابل بوده است و امیدوار هستیم این روابط ادامه پیدا کند.
پس از گذشت چند هفته از حملهٔ نظامی ایالات متحدهٔ آمریکا به ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو رئیسجمهوری این کشور، موضعگیریهای مقامات کاراکاس وارد مرحلهای صریحتر و معنادارتر شده است؛ بهطوریکه تأکید رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، بر تداوم روابط کشورش با ایران را نیز در این راستا باید ارزیابی کرد؛ بهویژه که این سخنان در شرایطی بیان شد که فضای سیاسی ونزوئلا همچنان تحت تأثیر مداخلهٔ مستقیم نظامی واشنگتن و تلاش آمریکا برای تحمیل ارادهٔ خود بر ساختار قدرت در کاراکاس قرار دارد.
اهمیت این اظهارات زمانی دوچندان میشود که آن را در متن تقابل آشکار با خواستهای دونالد ترامپ و سیاست فشار حداکثری ایالات متحده بررسی کنیم. دولت آمریکا که در سالهای گذشته تحریم، تهدید و مداخله را به ابزار اصلی دیپلماسی خود در قبال ونزوئلا تبدیل کرده بود، اکنون با اقدام نظامی مستقیم و ربودن رئیسجمهور قانونی این کشور، تلاش دارد مسیر سیاسی آیندهٔ کاراکاس را بازتعریف کند. با این حال، تأکید رئیسجمهور موقت ونزوئلا بر تداوم روابط با ایران، پیامی روشن و بیپرده به واشنگتن مخابره میکند: فشار، تهدید و حتی اقدام نظامی نیز نمیتواند ونزوئلا را به عقبنشینی وادار کند.
در واقع، ادامهٔ همکاری با جمهوری اسلامی ایران در این برهه زمانی، بیش از آنکه یک انتخاب صرفاً دیپلماتیک باشد، به نمادی از سرپیچی آگاهانه از نظم تحمیلی آمریکا بدل شده است. کاراکاس با این موضعگیری نشان میدهد که حاضر نیست حاکمیت ملی خود را قربانی خواستهای کاخ سفید کند و تصمیمگیری دربارهٔ روابط خارجی را حق مسلم خود میداند. این رویکرد، بهویژه پس از ربوده شدن نیکلاس مادورو، معنایی فراتر از گذشته یافته و به بخشی از گفتمان مقاومت سیاسی در برابر یکجانبهگرایی آمریکا تبدیل شده است.
در سطحی گستردهتر، روابط ونزوئلا با ایران واجد ابعاد سیاسی مهمی است. هر دو کشور سالهاست با تحریمهای گسترده، فشارهای دیپلماتیک و تلاش برای تغییر ساختار قدرت از بیرون مواجه بودهاند. همین تجربهٔ مشترک، زمینهساز همگرایی سیاسی میان تهران و کاراکاس شده است؛ همگراییای که تلاش میکند روایتی جدید از نظم بینالملل ارائه دهد؛ نظمی که در آن، کشورها برای مشروعیت و بقا ناچار به جلب رضایت واشنگتن نیستند و میتوانند بر اساس منافع متقابل، ائتلافهای مستقل خود را شکل دهند. از این منظر، تأکید بر ادامهٔ روابط با ایران نوعی بازتعریف حاکمیت ملی است؛ حاکمیتی که در برابر مداخلهٔ خارجی ایستادگی میکند و سیاست خارجی خود را بر پایهٔ استقلال و چندجانبهگرایی بنا میگذارد.
در بُعد اقتصادی نیز پیوند تهران – کاراکاس پاسخی عملگرایانه به واقعیت اقتصادی موجود است. هر دو کشور با محدودیتهای جدی در دسترسی به بازارهای مالی جهانی، فناوریهای پیشرفته و زنجیرههای تأمین بینالمللی روبهرو هستند. از این رو همکاری در حوزههایی مانند انرژی، حملونقل، کشاورزی و مبادلات کالا به کالا، به ونزوئلا امکان میدهد بخشی از فشارهای اقتصادی را کاهش داده و مسیرهای جایگزین برای تأمین نیازهای خود بیابد.
فراتر از اقتصاد و سیاست دوجانبه، تأکید بر ادامهٔ روابط با ایران حامل پیامی گستردهتر برای جامعهٔ جهانی است. کاراکاس با انتخاب مسیر مستقل، اعلام میکند که سیاست خارجی را نمیتوان با تهدید، تحریم یا اقدام نظامی دیکته کرد. این موضع، همسو با اصول بنیادین حقوق بینالملل و اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورهاست؛ اصولی که دولت آمریکا در سالهای اخیر، بهویژه در قبال ونزوئلا، بارها آنها را نادیده گرفته است. ونزوئلا با ایستادگی بر حق خود در انتخاب شرکای بینالمللی، تلاش میکند نشان دهد که هنوز امکان مقاومت در برابر یکجانبهگرایی وجود دارد.
در نهایت، تأکید رئیسجمهور موقت ونزوئلا بر تداوم روابط با ایران را باید تصمیمی مشروع، آگاهانه و مبتنی بر منافع ملی دانست؛ تصمیمی که نهتنها واکنشی مقطعی به فشارهای آمریکا نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان کاراکاس برای حفظ استقلال سیاسی، بازسازی ظرفیتهای اقتصادی و بازتعریف جایگاه خود در نظم جهانی است.
ad
