چرا چین بر خلاف رویکرد ترامپ خواهان حمایت از سازمان ملل است؟

پارس‌تودی - پس از اظهارات دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا ، پکن بر حمایت قاطع از سازمان ملل تأکید کرد.

به گزارش پارس‌تودی، «گائو جیای‌کون» سخنگوی وزارت خارجه چین روز چهارشنبه ۲۱ ژانویه تأکید کرد که این کشور همواره به چندجانبه‌گرایی واقعی پایبند بوده و از نظام بین‌المللی با محوریت سازمان ملل متحد به‌طور قاطع حمایت می‌کند. 

وی در یک نشست خبری گفت: «صرف‌نظر از تحولات بین‌المللی، چین از نظم بین‌المللی مبتنی بر حقوق بین‌الملل و هنجارهای اساسی روابط بین‌الملل که بر اهداف و اصول منشور سازمان ملل استوارند، دفاع خواهد کرد.» «گائو جیای‌کون» این اظهارات را پس از آن بیان کرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه ۲۰ ژانویه گفته بود که سازمان ملل به دلیل ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خود باید ادامه یابد، اما هیأت صلحی که وی پیشنهاد کرده ممکن است جایگزین این سازمان شود. سخنگوی وزارت خارجه چین تأکید کرد که کشورش همواره به همکاری‌های چندجانبه و صلح جهانی متعهد بوده و تلاش خواهد کرد نقش سازمان ملل به‌عنوان ستون اصلی نظام بین‌المللی حفظ شود. 

ترامپ طی ماه‌های اخیر بارها نسبت به عملکرد سازمان ملل متحد ابراز تردید کرده و پیشنهادهایی برای اصلاح یا حتی جایگزینی برخی نهادهای آن مطرح کرده است. او روز سه‌شنبه، ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶، در اظهاراتی جنجالی گفت که سازمان ملل به دلیل «پتانسیل موجود» باید به فعالیت خود ادامه دهد، اما «هیأت صلح» پیشنهادی او ممکن است جایگزین این سازمان شود. این اظهارات ترامپ با واکنش‌های بین‌المللی و دیپلماتیک گسترده‌ای همراه شد و نگرانی کشورها از تضعیف نقش چندجانبه‌گرایی در صحنه جهانی را افزایش داد. ترامپ ادعا کرده که این هیأت «رویکردی جسورانه و تازه برای حل مناقشات جهانی» در پیش خواهد گرفت. این موضوع از سوی برخی به‌عنوان اقدامی تعبیر شده که ممکن است موقعیت شورای امنیت سازمان ملل را تضعیف کند؛ شورایی که در حال حاضر مسئول برقراری و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی است. 

اساساً هیأت صلح غزه که دونالد ترامپ آن را با عنوان «هیأت صلح» معرفی کرده، از سوی بسیاری از دولت‌ها و تحلیلگران تلاشی برای تضعیف سازمان ملل تلقی می‌شود. دلیل اصلی این برداشت آن است که این هیأت، برخلاف ادعای اولیه مبنی بر تمرکز بر غزه، به نهادی گسترده‌تر با اختیارات فراملی تبدیل شده و عملاً در حوزه‌هایی وارد می‌شود که طبق ساختار حقوق بین‌الملل در صلاحیت سازمان ملل است.

ترامپ در مراسم رونمایی از این هیأت اعلام کرد که این نهاد می‌تواند «تقریباً هر کاری که بخواهد انجام دهد» و حتی مأموریت‌های خود را به بحران‌های جهانی دیگر گسترش دهد؛ نقشی که به‌طور سنتی بر عهده سازمان ملل بوده است. پیش‌تر نیز ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری خود، با انتقاد از سازمان ملل و تهدید به کاهش بودجه یا اعمال محدودیت‌ها، تأکید کرده بود که آمریکا بر اساس منافع ملی خود عمل خواهد کرد؛ رویکردی که همواره با مخالفت متحدان اروپایی و برخی کشورهای آسیایی مواجه شده است. با وجود این فشارها، مقام‌های سازمان ملل تأکید کرده‌اند که سازمان ملل جایگاه خود را حفظ خواهد کرد و این هیأت نمی‌تواند جایگزین آن شود. 

منتقدان بین‌المللی هشدار داده‌اند که این ابتکار ترامپ با ایجاد یک ساختار موازی می‌تواند نظم چندجانبه موجود را تضعیف کند. برخی دولت‌ها، از جمله فرانسه، به دلیل نگرانی از نقض اصول سازمان ملل و تهدید به جایگزینی آن، از پیوستن به این هیأت خودداری کرده‌اند. همچنین گزارش‌هایی از آلمان نشان می‌دهد که مقامات این کشور نگران‌اند این هیأت «میخ نهایی بر تابوت حقوق بین‌الملل» باشد، زیرا با دور زدن سازوکارهای سازمان ملل، تصمیم‌گیری‌های جهانی را به ساختاری شخصی‌سازی‌شده و تحت کنترل آمریکا منتقل می‌کند. 

افزون بر این، ترامپ خود را رئیس مادام‌العمر این هیأت معرفی کرده و برای عضویت دائمی، مبلغی معادل یک میلیارد دلار تعیین کرده است؛ اقدامی که از نظر بسیاری با اصول شفافیت، بی‌طرفی و برابری که سازمان ملل بر آن استوار است، در تضاد قرار دارد. ضمن اینکه تعیین مبلغ یک میلیارد دلار برای کسب کرسی دائمی، شائبه‌هایی را درباره احتمال بروز فساد در بالاترین سطوح دیپلماتیک ایجاد کرده است. این ساختار مالی و مدیریتی، هیأت صلح را به نهادی وابسته به اراده سیاسی و اقتصادی آمریکا و نه یک سازوکار چندجانبه جهانی تبدیل می‌کند. 

به‌طور کلی، گسترش دامنه مأموریت هیأت صلح، ساختار شخصی‌سازی‌شده آن، تلاش برای جذب کشورها با فشارهای سیاسی و اقتصادی و ورود به حوزه‌های سنتی سازمان ملل، همگی این تصور را تقویت می‌کند که این ابتکار نه یک طرح صلح‌ساز، بلکه ابزاری برای بازتعریف نظم بین‌الملل و کاهش نقش سازمان ملل است.

ابراز نگرانی چین از این اقدام ترامپ و تأکید بر حمایت از سازمان ملل نیز در راستای پشتیبانی پکن از چندجانبه‌گرایی با محوریت سازمان ملل صورت گرفته است.

srm