غارت قانونی؛ چگونه شرکت‌های آمریکایی در گویان به ثروت رسیدند؟

پارس‌تودی - گویان کشوری در شمال آمریکای لاتین در جوار دریای کارائیب است که در سال های اخیر منابع نفتی عظیم آن کشف شده است.

به گزارش پارس‌تودی ، گویان به عنوان تنها کشور انگلیسی زبان آمریکای لاتین در مجاورت سورینام، برزیل و ونزوئلا واقع شده و در سال ۱۹۹۶ توانست استقلال خود را از بریتانیا کسب کند. جورج‌تاون، پایتخت این کشور نام خود را در سال ۱۸۱۲از نام جورج سوم (۱۷۳۸-۱۸۲۰) پادشاه سابق بریتانیا گرفته است. گویان با همسایگانش دچار اختلافات مرزی و ارضی است و از یک سو با سورینام دعوای مرزی دارد و از سوی دیگر با ونزوئلا که مدعی است که مالک سه‌چهارم مساحت گویان است. در سال های اخیر منابع نفتی عظیمی در گویان کشف شده است.

 هر چند گویان دارای رشد اقتصادی ۴.۴ درصدی و تولید ناخالص ملی ۴ میلیارد دلاری است، اما در کنار این بدهی خارجی ۲ میلیارد دلاری آن را نیز باید در نظر گرفت. فقر و فساد و بیکاری گسترده  در این کشور بیداد می‌کند.فساد این کشور را در برگرفته و سازمان شفافیت بین‌الملل گویان را در رده ۹۳ از ۱۷۶ قرار داده است.

از مجموع ساکنان گویان با مساحت ۲۱۵هزار کیلومتر مربعی که جمعیتش ۷۸۰ هزار نفر گزارش شده، ۵۵ درصد آفریقایی‌الاصل و ۳۰درصد هم هندی و پاکستانی هستند. اقتصاد گویان در رده ۱۶۱ جهانی قرار دارد و جایگاه سیاسی این کشور در جهان هم چندان قابل تعریف نیست به نحوی که تنها ۱۰ سفارت خارجی در جورج‌تاون، پایتخت گویان، وجود دارد.

گویان در سال های اخیر به الگوی بهره‌برداری از منابع نفتی توسط شرکت‌های فراملی تبدیل شده است. کشف یکی از بزرگترین میادین نفتی قرن در «بلوک استابروک» در سال ۲۰۱۵ که حجم آن ۵ میلیارد و ۵۰۰ میلیون بشکه تخمین زده شده وتاکنون ۱۲ مخزن نفتی در این میدان کشف شده و احتمال افزایش تعداد مخازن نفتی کشف شده در آن نیز زیاد است  این کشور فقیر را ناگهان به کانون توجه شرکت های نفتی تبدیل کرد.

شرکت آمریکایی اکسون موبیل، به عنوان اپراتور انحصاری این بلوک با ۴۵ درصد سهم، کنترل کامل اکتشاف، توسعه و تولید را در دست دارد. این شرکت با سرمایه‌گذاری کلان بیش از ۶۰ میلیارد دلاری و راه‌اندازی هفت پروژه عظیم، تولید نفت گویان را از صفر در سال ۲۰۱۹ به نزدیک به ۹۰۰هزار بشکه در روز تا پایان سال ۲۰۲۵ رسانده و هدف تولید ۱.۷ میلیون بشکه در روز را تا پایان دهه دنبال می‌کند. بدین ترتیب این شرکت آمریکایی با غارت نفت گویان به درآمد سرشاری دست یافته است.

طبق گزارش ها تولید نفت گویان در ماه نوامبر۲۰۲۵ به ۸۹۴۰۰۰ بشکه در روز رسید، در حالی که در ماه اکتبر ۸۴۱۰۰۰ بشکه در روز بود و چهارمین ماه متوالی افزایش تولید طبق داده‌های منتشر شده توسط دولت در این کشور آمریکای جنوبی را نشان می‌دهد.

تولید در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ افزایش یافت، زیرا کنسرسیومی به رهبری شرکت بزرگ نفتی آمریکایی اکسون موبیل، که تمام تولید نفت و گاز این کشور را کنترل می‌کند، چهارمین تأسیسات تولید شناور را اضافه کرده است.طبق داده‌ها، سطح تولید نفت در گویان در ماه نوامبر ۲۰۲۵، میانگین تجمعی تولید این کشور را برای ۱۱ ماه اول سال ۲۰۲۵ به حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز افزایش داده است که بالاتر از بسیاری از کشورهای تولیدکننده همسایه در آمریکای لاتین است.

بدین ترتیب اقتصاد گویان به سرعت به درآمدهای نفتی وابسته شده است. پیش‌بینی می‌شود درآمدهای نفتی تا پایان دهه ۲۰۲۰ به ۷.۵  میلیارد دلار در سال برسد، اما نگرانی از «بیماری هلندی» (تخریب سایر بخش‌های اقتصادی) و تشدید فساد جدی است.

با وجود ادعاهای اکسون موبیل درباره اشتغال‌زایی (۷۰ درصد نیروی کار از گویانی‌ها) و قرارداد با تامین‌کنندگان محلی (حدود 3 میلیارد دلار از ۲۰۱۵)، منتقدان استدلال می‌کنند که سود اصلی حاصل از این منابع، نصیب شرکت‌های نفتی خارجی و سهامداران آنها می‌شود.

این ثروت نفتی ، مناقشه مرزی قدیمی با ونزوئلا را که بر منطقه «اسکیبو» ادعای حاکمیت دارد، به نحو خطرناکی تشدید کرده است. ونزوئلا ادعا می‌کند بخش عمده‌ای از میادین نفتی در آب‌های سرزمینی مورد مناقشه قرار دارد. حضور غول نفتی اکسون موبیل، این مناقشه را به یک بازی بزرگ انرژی با ابعاد بین‌المللی تبدیل کرده است./

srm