چین چرا از «حق هستهای» ایران دفاع میکند؟
-
لیو بین و کاظم غریب آبادی
پارستودی- چین بار دیگر بر دفاع از حق هستهای ایران تاکید کرد.
به گزارش پارستودی، «لیو بین» دستیار وزیر خارجه چین روز پنجشنبه ۵ فوریه ۲۰۲۶ در دیدار با «کاظم غریبآبادی» معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه، بهعنوان نماینده ویژه رئیسجمهور اسلامی ایران، بار دیگر از حق تهران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای حمایت و بر لزوم حلوفصل سیاسی و دیپلماتیک پرونده هستهای ایران تاکید کرد.
به گزارش تارنمای وزارت خارجه چین، این مقام چینی اعلام کرد که پکن همواره از حلوفصل مسالمتآمیز مسئله هستهای ایران از مسیر ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک حمایت کرده است. وی با بیان اینکه پکن با تهدید به استفاده از زور و اعمال تحریمها مخالف است، افزود: چین از حق مشروع ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای حمایت میکند. لیو بین یادآور شد که ایران بارها بر عدم تمایل خود به توسعه سلاحهای هستهای تاکید کرده و چین هم آماده است با جامعه جهانی برای ادامه پیشبرد راهحلی مناسب و پایدار برای مسئله هستهای ایران همکاری کند.
در این دیدار، غریبآبادی نیز با قدردانی از موضع بیطرفانه و منصفانه چین در قبال مسئله هستهای ایران، بر تمایل تهران برای حفظ ارتباط و هماهنگی مستمر با پکن تاکید کرد.
دفاع صریح چین از «حق هستهای ایران» بهویژه در سال ۲۰۲۶ با توجه به تنشهای فزاینده بین آمریکا و ایران بر سر موضوع هستهای ایران را باید در چارچوبی گستردهتر از سیاست خارجی پکن فهمید؛ چارچوبی که ترکیبی از ملاحظات حقوقی، ژئوپلیتیکی، اقتصادی و رقابت ساختاری با غرب است. چین معمولاً تلاش میکند مواضع خود را نه بهصورت حمایت سیاسی صرف از یک کشور خاص، بلکه بهعنوان دفاع از اصول کلی نظم بینالمللی مانند حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، چندجانبهگرایی و مخالفت با فشار یکجانبه معرفی کند.
یکی از دلایل اصلی و مهم چین، تأکید بر رژیم حقوقی منع اشاعه هستهای است. از نگاه پکن، معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای یک «بسته حقوق و تعهدات» است؛ یعنی همانطور که کشورها متعهد میشوند بهدنبال سلاح هستهای نروند، در مقابل حق دارند از فناوری هستهای صلحآمیز برخوردار باشند. چین با برجسته کردن این توازن، استدلال میکند که محدود کردن ایران فراتر از تعهدات پذیرفتهشده، نقض روح و متن این معاهده است. دفاع از حق هستهای ایران در این چارچوب، برای چین به معنای دفاع از اعتبار یک نظام حقوقی بینالمللی است که خود نیز ذینفع آن محسوب میشود.
دلیل دیگر به رقابت ژئوپلیتیکی چین با ایالات متحده و متحدانش بازمیگردد. در سالهای اخیر، پکن بهطور فزایندهای با آنچه «سیاست تحریم، فشار و مداخله یکجانبه» مینامد، مخالفت کرده است. پرونده هستهای ایران برای چین نمونهای روشن از استفاده ابزاری از تحریمها و سازوکارهای سیاسی برای اعمال اراده قدرتهای غربی است. بنابراین دفاع از ایران، همزمان پیامی نمادین به نظم بینالمللی تحت رهبری آمریکا محسوب میشود؛ پیامی مبنی بر اینکه چین از شکلگیری یک الگوی یکطرفه در مدیریت بحرانها حمایت نمیکند.
عامل سوم، منافع اقتصادی و انرژی است. ایران یکی از بازیگران مهم در بازار انرژی و همچنین در ابتکار «کمربند و راه» به شمار میرود. ثبات ایران و حلوفصل دیپلماتیک پرونده هستهای، امکان همکاری بلندمدت اقتصادی را برای چین فراهم میکند. از دید پکن، فشارهای هستهای و امنیتی نهتنها ثبات منطقه را تضعیف میکند، بلکه به بیثباتی مسیرهای انرژی و تجارت نیز میانجامد؛ موضوعی که مستقیماً با منافع راهبردی چین در تضاد است.
در انتها باید گفت که چین با دفاع از حق هستهای ایران تلاش میکند نقش خود را بهعنوان یک قدرت مسئول و میانجیگر تثبیت کند. پکن معمولاً از راهحلهای دیپلماتیک، گفتوگو و بازگشت به توافقهای چندجانبه حمایت میکند و این رویکرد را در برابر سیاستهای تقابلی برجسته میسازد. به این معنا، موضع چین صرفاً دفاع از ایران نیست، بلکه بخشی از تلاش گستردهتر برای بازتعریف نقش خود در نظم جهانی در حال گذار است؛ نظمی که در آن، چین میخواهد هم مدافع قواعد و هم منتقد شیوه اجرای گزینشی آنها باشد./
srm
