از بیمارستان تا کارخانه؛ ناتو و آمریکا این‌گونه به بهانه جنگ، زیرساخت‌های یوگسلاوی را ویران کردند

پارس‌تودی- ناتو در سال ۱۹۹۹ به بهانه جنگ، زیرساخت‌های یوگسلاوی را نابود کرد.

به گزارش پارس‌تودی، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در جریان جنگ کوزوو، عملیات بمباران هوایی علیه جمهوری فدرال یوگسلاوی را به اجرا گذاشت. نام رمز رسمی این عملیات از سوی ناتو، «عملیات نیروی متحد» بود، در حالی که ایالات متحده آن را «عملیات سندان نجیب» می‌نامید. این حملات هوایی از ۲۴ مارس ۱۹۹۹ آغاز و تا ۱۰ ژوئن ۱۹۹۹ ادامه یافت. بمباران‌ها تا زمان دستیابی به توافقی که منجر به خروج ارتش یوگسلاوی از کوزوو و تأسیس مأموریت اداری موقت سازمان ملل در کوزوو (یونمیک)، یک مأموریت حفظ‌صلح سازمان ملل در این منطقه شد، ادامه پیدا کرد.

دلیل ظاهری مداخله

دلیل ظاهری مداخله ناتو، واکنش به پاکسازی قومی آلبانیایی‌های کوزوو توسط یوگسلاوی بود که باعث رانده شدن آلبانیایی‌ها به کشورهای همسایه و ایجاد قابلیت بی‌ثبات کردن منطقه شده بود. اقدامات یوگسلاوی پیش از این نیز محکومیت سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل، ناتو و نهادهای غیردولتی مختلفی را برانگیخته بود. امتناع یوگسلاوی از امضای توافق‌نامه رامبویه در ابتدا به عنوان توجیهی برای استفاده ناتو از زور ارائه شد.

از آنجا که روسیه و چین می‌توانستند با استفاده از حق وتوی خود در شورای امنیت، مجوز یک مداخله خارجی را مسدود کنند، ناتو کارزار رزمی خود را بدون تصویب سازمان ملل آغاز کرد و استدلال کرد که این اقدام، یک «مداخله بشردوستانه» است. این بمباران، دومین عملیات رزمی بزرگ ناتو پس از عملیات بمباران ۱۹۹۵ در بوسنی و هرزگوین بود. این اولین باری بود که ناتو بدون تصویب صریح شورای امنیت سازمان ملل و در نتیجه، بدون تأیید قانونی بین‌المللی از نیروی نظامی استفاده می‌کرد، امری که بحث‌هایی درباره مشروعیت این مداخله‌گری را برانگیخت.

آغاز عملیات ناتو

این عملیات با مشارکت ۱۰۰۰ هواپیمای مستقر در پایگاه‌های هوایی ایتالیا و آلمان، و ناو هواپیمابر آمریکایی یواساس تئودور روزولت که در دریای آدریاتیک در حال گشت بود، انجام شد. در طی ده هفته درگیری، هواپیماهای ناتو بیش از ۳۸۰۰۰ مأموریت رزمی انجام دادند که کمی بیش از ۱۰۰۰۰ مورد از آن‌ها مأموریت حمله هوایی بود. کنترل عملیات هوایی از یک مرکز عملیات هوایی ترکیبی ناتو در ویچنزا، ایتالیا انجام می‌گرفت.

در ۲۴ مارس ۱۹۹۹ ساعت ۱۹:۰۰ به وقت هماهنگ جهانی، ناتو بمباران علیه یوگسلاوی را آغاز کرد. در مجموع ۲۰۲ موشک کروز بی‌جی‌ام-۱۰۹ تاماهاوک از کشتی‌ها و زیردریایی‌های مستقر در آدریاتیک شلیک شد.

تلفات یوگسلاوی

بمباران ناتو حدود ۱۰۰۰ نظامی یوگسلاوی را علاوه بر ۴۸۹ تا ۵۲۸ غیرنظامی یوگسلاو کشت. در روزهای پس از خروج ارتش یوگسلاوی از کوزوو، بیش از ۱۶۴۰۰۰ صرب و ۲۴۰۰۰ کولی کوزوو را ترک کردند. بسیاری از غیرآلبانیایی‌های باقی‌مانده (و همچنین آلبانیایی‌هایی که به عنوان همکار شناخته می‌شدند) قربانی سوءاستفاده‌هایی شامل کتک‌زدن، ربوده شدن و قتل شدند.

تخریب زیرساخت ها

نکته مهم که موضوع این مطلب است این است که هر چند ناتو به بهانه حمایت از کوزوویی‌های آلبانی‌تبار این جنگ را به راه انداخت، اما بمباران‌های هوایی ناتو موجب نابودی، تخریب و آسیب به پل‌ها، کارخانه‌های صنعتی، بیمارستان‌ها، مدارس، بناهای فرهنگی و کسب‌وکارهای خصوصی و همچنین سربازخانه‌ها و تأسیسات نظامی شد. همچنین با توجه به استفاده از اورانیوم ضعیف‌شده در بمب‌های پرتابی از هواپیماهای ناتو به‌خصوص هواپیماهای آمریکایی، در مجموع بین ۹ تا ۱۱ تُن اورانیوم ضعیف‌شده در سراسر یوگسلاوی پرتاب شد.

این کارزار هوایی در ابتدا برای نابودی پدافند هوایی یوگسلاوی و اهداف نظامی باارزش طراحی شده بود. عملیات نظامی ناتو به تدریج به حمله به واحدهای نظامی زمینی یوگسلاوی، در کنار ادامه بمباران‌های استراتژیک پرداخت. مونته‌نگرو چندین بار بمباران شد.

بمباران اهداف دوگانه

نکته مهم این‌که ناتو به تدریج بمباران اهداف «دوگانه‌ای» که توسط غیرنظامیان و نظامیان استفاده می‌شد را در دستور کار قرار داد. از جمله اهداف این بمباران‌ها پل‌های روی دانوب، کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها، تأسیسات مخابراتی، مقر حزب چپ‌گرای یوگسلاو (به رهبری همسر میلوشویچ) و برج تلویزیونی آوالا بودند. به رغم اعتراضات گسترده در این زمینه که این اقدامات نقض قوانین بین‌المللی و کنوانسیون‌های ژنو است، ناتو بهانه آورد که این تأسیسات به طور بالقوه برای نیروهای نظامی یوگسلاوی مفید بوده و بنابراین بمباران آن‌ها توجیه‌پذیر است.

در ۱۲ آوریل، حملات هوایی ناتو یک پل راه‌آهن در گردلیکا را مورد هدف قرار داد که به یک قطار مسافربری غیرنظامی برخورد کرد و بیست نفر کشته شدند. ژنرال وسلی کلارک، با نمایش فیلمی، بعداً عذرخواهی کرد و اظهار داشت که قطار با سرعت بسیار زیادی حرکت می‌کرد و بمب نیز بسیار نزدیک به هدف بود تا بتواند به موقع منحرف شود. روزنامه آلمانی فرانکفورتر روندشاو در ژانویه ۲۰۰۰ گزارش داد که فیلم ناتو با سه برابر سرعت واقعی پخش شده بود که تصور گمراه‌کننده‌ای از سرعت قطار ایجاد می‌کرد.

در ۱۴ آوریل، هواپیماهای ناتو آلبانیایی‌های تبار نزدیک کوریاشا را که به ادعای ناتو توسط نیروهای یوگسلاوی به عنوان «سپر انسانی» استفاده شده بودند، بمباران کردند. نیروهای یوگسلاو به سرعت پس از بمباران، تیم‌های تلویزیونی را به صحنه آوردند. دولت یوگسلاو اصرار داشت که ناتو عمداً غیرنظامیان را هدف قرار داده است.

در ۲۳ آوریل، ناتو مقر رادیو تلویزیون صربستان را بمباران کرد که منجر به کشته شدن شانزده کارمند غیرنظامی شد. عفو بین‌الملل این عمل را یک جنایت جنگی خواند. ناتو ادعا کرد که این بمباران موجه بوده زیرا این ایستگاه به عنوان ابزاری برای تبلیغات رژیم میلوشویچ عمل می‌کرد.

در ۲ مه، از بمب‌های گرافیتی تخصصی برای از کار انداختن بیش از ۷۰ درصد از عرضه برق صربستان، از جمله هدف قرار دادن بزرگترین نیروگاه صربستان، تی‌پی‌پی نیکولا تسلا در نزدیکی اُبرنوواتس، استفاده شد. عرضه برق در کمتر از ۲۴ ساعت بازیابی شد، اگرچه از غیرنظامیان خواسته شد در مصرف آب و برق صرفه‌جویی کنند. تا تاریخ ۲ ژوئن، حملات بیشتر باعث اختلالات عمده در برق در سراسر صربستان شد که برخی طولانی‌مدت بودند و برق و آب جاری در بسیاری از شهرها، شهرک‌ها و روستاها تأثیر گذاشتند. ۹ نیروگاه عمده و در مجموع ۱۹ نیروگاه مورد حمله قرار گرفتند. فرمانده بخش هوایی ناتو اظهار داشت امیدوار است نارضایتی عمومی، حمایت از دولت صربستان را تضعیف کند.

حمله به سفارت چین

در ۷ مه، ایالات متحده سفارت چین در بلگراد را بمباران کرد که منجر به کشته شدن سه روزنامه‌نگار چینی و زخمی شدن حداقل ۲۰ نفر شد. وزیر دفاع ایالات متحده علت خطا را «استفاده از نقشه‌ای قدیمی برای دستور بمباران» توضیح داد، اما دولت چین این توضیح را نپذیرفت و در بیانیه‌ای این اقدام را «عملی وحشیانه» خواند. این هدف توسط سازمان سیا خارج از نظام معمول هدف‌گیری ناتو انتخاب شده بود. بر اساس یک تحقیق در اکتبر ۱۹۹۹ توسط روزنامه‌های آبزرور و پولیتیکن ادعا شد که این بمباران در واقع عمدی بوده زیرا از سفارت برای انتقال ارتباطات ارتش یوگسلاوی استفاده می‌شده است؛ ادعایی که ناتو، بریتانیا و ایالات متحده به شدت آن را تکذیب کردند./

srm