چرا گروسی به حق غنیسازی ایران اذعان نموده است؟
-
رافائل گروسی
پارستودی- گروسی اذعان کرد که ایران بهعنوان عضو انپیتی از حق غنیسازی اورانیوم برخوردار است.
به گزارش پارستودی، رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اذعان کرد که ایران بهعنوان عضو معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (انپیتی) از حق غنیسازی اورانیوم برخوردار است.
او گفت که «امتیاز متقابل در چارچوب پیمان (انپیتی) این است که میتوانید این کار را انجام دهید، اما به من دسترسی میدهید تا من تا آخرین گرم (اورانیوم) را بررسی کنم که مهر و موم است و به چیز دیگری منحرف نشده است.»
این اظهارات از آن جهت مهم است که ایالات متحده در ژوئن ۲۰۲۵ به بهانه عدم پذیرش ایران با درخواست توقف کامل فرآیند غنیسازی در روند مذاکرات هستهای، ابتدا به تجاوز غیرقانونی رژیم صهیونیستی چراغ سبز نشان داد و سپس با بمباران تأسیسات هستهای ایران به این کارزار غیرقانونی پیوست.
جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است که به عنوان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای از حق غنیسازی برخوردار است و از این حق چشمپوشی نخواهد کرد.
در جریان اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی و آمریکا سه مرکز هستهای ایران که تحت نظام پادمانی آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند، مورد حمله قرار گرفت. گروسی در قامت مدیرکل دیدهبان هستهای سازمان ملل متحد تاکنون این اقدام غیرقانونی را محکوم نکرده و صرفاً خواستار بازرسی از تأسیسات شده است.
او در گفتوگو با نشریه فایننشال تایمز ادعا کرد که بازرسان آژانس ماههاست منتظرند اجازه دسترسی به سه سایت کلیدی غنیسازی در ایران را به دست آورند. او ادعا کرده که اگر ایران در میانه مذاکرات حساس و سرنوشتساز، رویکرد خود را تغییر دهد، این پیام را میرساند که «ایران میخواهد شفافیت را بپذیرد، چیزی برای پنهان کردن ندارد، و در این صورت دستکم هرگونه توجیه برای حملات جدید، محل تردید خواهد بود».
این در حالی است که ایران امکان بازدید از سایر مراکزی را که در حملات آسیب ندیدهاند فراهم کرده و اعلام کرده تا زمانی که آژانس موضع خود را در قبال رژیم صهیونیستی و آمریکا مشخص نکرده و چارچوبی برای شرایط پساجنگ تأسیسات تحت نظارت این سازمان تعریف نکند، اجازه بازرسی از سایتهای آسیبدیده را نخواهد داد. جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که مبنای همکاری و تعامل با آژانس، قانون مصوب مجلس شورای اسلامی است که متولی این امر را به شورای عالی امنیت ملی معرفی کرده است.
اظهارات رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، درباره به رسمیت شناختن حق غنیسازی ایران بهرغم درخواست برای بازرسی از تأسیسات هستهای ایران توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. این موضعگیری را باید در چارچوب حقوق بینالملل، واقعیتهای فنی برنامه هستهای ایران و تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها نگریست.
یکی از مهمترین دلایل این اظهارات، مبنای حقوقی موجود در معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای است. بر اساس این معاهده، کشورهای عضو از جمله ایران حق دارند از انرژی هستهای برای اهداف صلحآمیز استفاده کنند. غنیسازی اورانیوم در سطح غیرنظامی، در صورت قرار داشتن تحت نظارت و بازرسیهای بینالمللی، بهعنوان بخشی از این حق شناخته میشود. از این منظر، سخنان گروسی را میتوان تأکیدی بر چارچوب حقوقی موجود دانست که میان استفاده صلحآمیز و فعالیتهای نظامی تفاوت قائل میشود.
عامل دیگر، واقعگرایی فنی و سیاسی است. برنامه هستهای ایران طی سالهای گذشته به مرحلهای رسیده که توانمندیهای بومی در زمینه غنیسازی تثبیت شده است. در چنین شرایطی، نادیده گرفتن این واقعیت یا انکار کامل آن از سوی نهادهای بینالمللی میتواند مانع از پیشرفت مذاکرات و همکاریها شود. اذعان به حق غنیسازی، در واقع تلاشی برای ایجاد زمینهای منطقی جهت گفتوگو و تمرکز بر شفافیت و نظارت به جای تقابل است.
از سوی دیگر، این موضع میتواند نشانهای از تلاش آژانس برای حفظ جایگاه بهاصطلاح بیطرفانه خود باشد. هر چند آژانس بینالمللی انرژی اتمی موظف است میان مسائل فنی و فشارهای سیاسی تمایز قائل شود اما درباره موضوع فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران بارها تحت فشار غربیها و رژیم صهیونیستی موضعگیری و اقدامات منفی انجام داده است.
در عین حال سخنان گروسی را میتوان بخشی از یک راهبرد دیپلماتیک گستردهتر برای کاهش تنشها تلقی نمود. این امر بهخصوص پس از انتشار گزارشهای مبنی بر اینکه واشنگتن سطحی از غنیسازی در ایران را در مذاکرات اخیر پذیرفته است مفهوم پیدا میکند. به عبارت دیگر موضعگیری جدید گروسی را باید در چارچوب موضع اخیر آمریکا ارزیابی نمود. پذیرش حقوق هستهای ایران در سطح اصولی، میتواند اعتمادسازی ایجاد کرده و زمینه را برای توافقهای جدید یا تقویت سازوکارهای نظارتی فراهم کند. در واقع، این رویکرد به جای تمرکز صرف بر محدودیت، بر مدیریت و نظارت تأکید دارد./
srm
