Հայացք՝ շաբաթվա իրադարձություններին

Բարև Ձեզ սիրելի բարեկամներ: Ներկայացնում ենք «Հայացք շաբաթվա իրադարձություններին» հաղորդումը:

Իրանի ԱԳՆ-ն  անցած  շաբաթ տարածաշրջանային այցը սկսեց  Բաքվից,ավարտեց Թուրքիայով : Հայացք՝ շաբաթվա իրադարձություններին հաղորդման այս շաբաթվա առաջին հատվածը  հատկացրել ենք  այս թեմային:

Իրանի ԱԳՆ-ն, իր տարածաշրջանային  այցի առաջին հանգրվանում հունվարի 24-ին ժամանեց Ադրբեջանի  մայրաքաղաք  Բաքու:

Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածաշրջանային քաղաքականությունը հիմնված է տարածաշրջանային  համագործակցության   վրա:Այս հիմամբ  Իրանը ցանկանում է համատեղ տնտեսական և անվտանգության նախագծերում համագործակցել  տարածաշրջանի երկրների հետ:Իրանը նույնպես տարածաշրջանին պարտադրված ճգնաժամերի  հարցով փորձել է քաղաքական քայլերով նպաստել տարածաշրջանային ճգնաժամերի ներառյալ Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորմանը:

Այժմ ավարտվել է Ղարաբաղում պատերազմի լարված շրջանը և տարածաշրջանում տիրում է համեմատական խաղաղություն: Ուստի ներկա պայմաններում ,տարածաշրջանին անհրաժեշտ է բանակցություն, համագործակցություն և տարածաշրջանի երկրների միջև փոխվստահություն:

Հենց այս ուղղությամբ Իրանի ԱԳՆ-ն ողջունելով Ադրբեջանի նախագահի առաջարկած նախագիծը՝վեցյակի ձևաչափով տարածաշրջանային համագործակցությունների նախաձեռնությունը ,Իրանի Իսլամական Հանրապետության պատրաստակամությունն է հայտնել  համագործակցելու բոլոր ոլորտներում ,որոնք կնպաստեն տարածաշրջանում խաղաղության կայունությանու հաստատմանը:

Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը ,Իրանի ԱԳՆ-ի հետ հանդիպման ընթացքում ողջունելով  Իրանի Իսլամական հանրապետության դիրքորոշումը տարածաշրջանի վերջին իրադարձությունների կապակցությամբ ,գոհունակություն հայտնեց  երկուստեք համագործակցությունների մակարդակի կապակցությամբ  և դրական գնահատեց ներկա պայմանները բոլոր ոլորտներում ,իմասնավորի տնտեսական համագործակցությունների բնագավառում հարաբերությունները ընդլայնելու համար:

Իրանի Իսլամական Հանրապետության ԱԳՆ-ն իր այցի երկրորդ փուլում ժամանեց Մոսկվա:

Զարիֆը Մոկսվայում ,Ռուսաստանի ԱԳՆ Սերգեյ Լավրովի հետ համատեղ  մամուլի ասուլիսում ,ընդգծելով ,որ ԱՄՆ-ը նույնիսկ Օբամայի կառավարության օրոք  հավատարիմ չի եղել ՀԳՀԾ-ի շրջագծում իր պարտավորություններին ասել է.«Եթե ամերիկացիները վերջ դնեն իրենց պատժամիջոցներին և Իրանի ու աշխարհի տնտեսական հարաբերություններում միջամտությանը ,և Իրանը արդյունքների ականատեսը լինի ,այդ ժամանակ Թեհրանը կվերադառնա իր բոլոր պարտավորություններին»:

Իրանի ԱԳՆ-ն նախապես ևս մի հոդվածում ,որը հրապարակվել էր ամերիկյան «Foreign Affairs» պարբերականում ,նշելով ,որ Վաշինգտոնում նոր վարչակազմը հիմնական ընտրության առջև է կանգնած գրել  էր.«Բայդենի կառավարությունը կամ պիտի ընթանա Թրամփի կառավարության ձախողած քաղաքականությունների ուղղությամբ  և շարունակի անտեսել ու նվաստացնել միջազգային համագործակցություններն ու օրենքները ,կամ  մի կողմ դնի ձախողված ընթացքը և քայլեր ձեռնարկի տարածաշրջանում  խաղաղության ու բարեկամության  մակարդակի բարձրացման ուղղությամբ»:

Անդրադառնալով ԱՄՆ-ի կողմից   տարածաշրջանն ապակայունացնող քայլերին ,ներառյալ գեներալ Սոլեյմանիի սպանությանը , Զարիֆը հավելել է.«ԱՄՆ-ը սպանելով այն  ականավոր  հրամանատարին ,ով Իրաքում ու Սիրիայում պայքարում էր  ԻԼԻՊ-ի ահաբեկչական խմբավորումների դեմ ,աններելի հանցագործություն ավելացրեց  Իրանի դեմ իր ոտնձգությունների  երկար ցուցակին»:

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը ձգտում է ընդլայնել իր համագործակցություն  տարածաշրջանի երկրների հետ: Այդ հարցերը Զարիֆի բանակցությունների առանցքն էին կազմում՝ Հայաստան ,Վրաստան և Թուրքիա այցերի ընթացքում:

Զարիֆի Հայաստան կատարած այցին զուգահեռ,  Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը ևս Թեհրանում կարևորելով առևտրական փոխանակումների  և դեպի այլ երկրներ համատեղ արտահանման ոլորտում Իրանի ու Հայաստանի երկկողմ համագործակցությունը ասել է .«Հայաստանը պատրաստ է իր երկրի առևտրային  տարածքը տրամադրել Իրանի առևտրականներին ,երրորդ երկրներ մուտք գործելու համար»:

Իրանի առևտրի հանքերի և արդյունաբերության նախարար Ալիռեզա Ռազմ Հոսեյնին և Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը Թեհրանում կայացած իրենց բանակցությունների ավարտին ստորագրել են առևտրի ոլորտում համագործակցության ընդլայնման մասին համաձայնագիր:

Տարածաշրջանային այցի հինգերորդ փուլում Իրանի ԱԳՆ-ն ուրբաթ օրը Թուրքիայում հանդիպել է  այդ երկրի նախագահ Ռեջեբ Թայիբ Էրդողանին և ԱԳՆ Մևլութ Չավուշ Օղլուին ; Հանդիպման ժամանակ կողմերը    մտքերի փոխանակում են կատարել երկկողմ հարցերի , տարածաշրջանային իրադարձությունների և միջազգային խնդիրների  վերաբերյալ:

Զարիֆը կարևորելով  տարանցման, առևտրի ու էներգետիկայի ոլորտներում երկկողմ հարաբերությունները՝ և դրանց ընդհանուր շահերը Իրանի և Թուրքիայի ժողովրդի համար,ընդգծել է ,երկու երկրի  տնտեսվարողների և ընկերությունների  խնդիրները լուծելու ուղղությամբ ջանքեր գործադրելու անհրաժեշտությունը։ 

Առաջիկայում նախատեսվում է երկու երկրների համատեղ տնտեսական համագործակցության հանձնաժողովի ութերորդ փուլի կայացումը  Թեհրանում:

Իրանի Իսլամական Հանրապետության և Թուրքիայի ԱԳՆ-ների բանակցությունների թեմաներն են եղել՝Իրան-Թուրքիա ռազմավարական նիստերը, Աստանայի գագաթնաժողովը, Իրան-Թուրքիա-Ադրբեջան եռակողմ հանդիպումը, Սիրիայի հիմնախնդիրները և այդ երկրի  Սահմանադրության հարցով վերջին հանդիպումը Ժնևում, Իրան-Թուրքիա-Աֆղանստան եռակողմ համագործակցությունը և երկկողմ համագործակցությունը կորոնավիրուսի դեմ պայքարի և   պատվաստանյութի վերաբերյալ:

***

Անցյալ շաբաթ Թալիբանի քաղաքական պատվիրակությունը «Մոլլա Աբդոլ Ղանի  Բարադար»-ի գլխավորությամբ ժամանեց  Թեհրան:

Իրանի ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամխանին, Թալիբանի քաղաքական պատվիրակության ղեկավար Մոլլա Աբդոլ Ղանի  Բարադարի հետ հանդիպման ժամանակ, անդրադառնալով տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի չարագործություններին և պատերազմ հրահրելուն հստակեցրել է.«ԱՄՆ-ը Աֆղանստանում չի ձգտում խաղաղության ու անվտանգության:ԱՄՆ-ի ռազմավարությունն է ՝աֆղանական տարբեր խմբավորումների միջև շարունակել պատերազմն ու արյունահեղությունը »:

Շամխանին ընդգծելով ,որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը երբևէ պաշտոնապես չի ճանաչելու այն հոսանքը ,որը ցանկանա պատերազմի միջոցով Աֆղանստանում իշխանության հասնել ,շեշտել է բոլոր էթնիկ խմբերի գործակցության անհրաժեշտությունը ,Աֆղանստանի ճակատագիրը խաղաղասիրական գործընթացով ճշտելու համար:Իրանի ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղարը ,Աֆղանստանի անվտանգությունը  իմասնավորի Իրանի հետ սահմանակից նահանգներում հույժ կարևոր բնութագրելով շեշտել է ՝Աֆղանստանի կառավարության հետ Թալեբանի համագործակցության անհրաժեշտությունը ԻԼԻՊ-ի տեղաշարժերի  և անվտանգության դեմ ուղղված ցանկացած քայլի դեմ պայքարելու համար:

Հանդիպման ընթացքում Մոլլա Աբդոլ Ղանի Բարադարը շեշտելով Իրանի ու Աֆղանստանի սահմանների անվտանգության պահպանումն  ասել է.«Աֆղանստանի ապագայի կերտման հարցով անհրաժեշտ է  էթնիկ բոլոր խմբավորումների դերակատարությունը»: 

Իրանի իսլամական Հանրապետությունը համոզված է ,որ Աֆղանստանում կայուն խաղաղության կարելի է հասնել  միայն այդ երկրի քաղաքական բոլոր խմբերի, իշարս Թալեբանի մասնակցությամբ , և Աֆղանստանի հարևան երկրների նկատառումները հաշվի առնելով: Ուստի Աֆղանստանում, խաղաղության բանակցությունների վերաբերյալ  Իրանի Իսլամական հանրապետության քաղաքականությունը  հիմնված է հետևյալ լուծման վրա,որի համաձայն Աֆղանստանում բոլոր ներքին խմբերը  առողջ գործընթացով և ժողովրդի քվեի հիմամբ մասնակից լինեն երկրի կառավարման գործին։

ՄԱԿ-ում Իրանի մշտական ներկայացուցիչ Մաջիդ Թախթ  Ռավանչին հինգշաբթի օրը Աֆղանստանի հարցով կայացած Անվտանգության խորհրդի նիստում շեշտել է.«Մենք հովանավորում ենք խաղաղության բանակցությունները և համոզված ենք ,որ դրա հաջող արդյունքները պայմանավորված են բոլոր կողմերի ցուցաբերած ճկունությամբ ու համբերատարությամբ  և Աֆղանստանի ժողովրդի շահերը այլոց շահերին գերադասելով:Խաղաղության ու բռնության բանակցությունները չեն կարող զուգահեռաբար ընթանալ և Թալեբանը իպատասխան խաղաղության բանակցություններում Աֆղանստանի կառավարության բարիացակամության ,պիտի դադարեցնի իր հարձակումները Աֆղանստանի պաշտպանական ու անվտանգության ուժերի դեմ»:

Թախթ Ռավանչին ավելացրել է.«Իրանը նաև  պահանջում  է ՄԱԿ-ի առավել լուրջ ներգրավվածությունը Աֆղանստանի խաղաղ գործընթացում և պատրաստ է այդ կազմակերպության հետ համադրաբար  ,նպաստել այս գործընթացի հաջողությանը»:

Հենց այս շրջագծում Աֆղանստանի հարցերով Իրանի իսլամական հանրապետության արտգործնախարարի հատուկ ներկայացուցիչ Մոհամմադ Էբրահիմ Թահերյան Ֆարդը Քաբուլում իր խորհրդակցությունները շարունակելով  ,բանակցել է Աֆղանստանի ազգային համերաշխության գերագույն խորհրդի նախագահ Աբդոլլահ Աբդոլլահի հետ:

Սիրելի բարեկամներ մինչ նոր հանդիպում Տերն ընդ Ձեզ: