Հեղափոխության երկրորդ քայլը՝ արտադրության թռիչքի ուղղությամբ (28)

Արդյունաբերական-գյուղատնտեսական տարբեր ոլորտներում արդյունաբերական կարողությունների ավելացումը և հում նավթի ու հումքի վաճառքի վրա հիմնված տնտեսությունից հեռանալը , կայուն և հզոր տնտեսության անհրաժեշտություններից է:Այդ հիմամբ ,ԻԻՀ մեծարգո առաջնորդը իրանական 1399 թվականը հռչակել է «Արտադրության թռիչքի տարի»:

Կարևորագույն խնդիրներից մեկը, որը վերջին տարիներին «Արտադրության զարգացում»ու  «Արտադրության թռիչք»կարգախոսների շրջանակներում ընդգծվել  է գերագույն Առաջնորդի կողմից, տնտեսական սպառնալիքների ,պատժամիջոցների եւ ճնշումների դիմաց արտադրության ու տնտեսության ենթակառուցվածքների  ամրակայումն ու տնտեսական զարգացման համար ներքին բոլոր հնարավորութունների օգտագործման անհրաժեշտությունն է:

Ռազմավարական այս նպատակի շրջագծում,«Արտադրության թռիչք»-ի կարևորումն  այն իմաստով է, որ արտադրության ոլորտում Իրանի տնտեսությունը  պիտի հաղթահարի  թերզարգացումները:Այս իմաստով ,թռիչքը շատ բազմազան է և պարփակում է ազգային արտադրության բոլոր ասպեկտները ,իշարս՝ գիտական,տեխնիկական ,արդյունաբերական ,նորարարության, նաև արդյունաբերական ապրանքների ու գյուղատնտեսական արտադրանքների առավելագույն արտադրությունը:

Այս հարցի կարևորությունը տնտեսության և արտադրության կայունության և հզորացման մեջ է, ինչը կարևոր դեր է խաղում տնտեսական ցնցումների հաղթահարման գործում:Օրինակ ՝ իրանական 1393-ին նավթի գների անկումը , 1397-ին տնտեսական պատժամիջոցների պարտադրումը և վերջին մեկ տարվա ընթացքում կորոնավիրուսի համաճարակը, տնտեսական երեք լուրջ  ցնցումներ էին, որոնք բացահայտելով  տնտեսության  թույլ կողմերը,բացահայտեցին   նաև ներքին կարողականություններն ու հնարավորությունները:Այս ցնցումներից յուրաքանչյուրը  կարող է հարվածել  երկրի տնտեսությանն ու  անվտանգությանը:

Տնտեսության մեջ  արտադրության աճը,  կարևոր է նաև տնտեսական աճի ,առևտրի հնարավորություններին հասանելիության  և արտահանման զարգացման  համար:

Ըստ որոշ տնտեսագետների, այդ թվում ՝ Ադամ Սմիթի՝ արտահանումը երկրների տնտեսական աճի ամենակարևոր գործոններից մեկն է:Տնտեսագետների այս խումբը համոզված  է, որ երբ երկրի արտահանման ծավալն ավելանա, դրա ազդեցությունն առավել ևս  նկատելի կլինի ներքին տնտեսության աճի ոլորտում:

Արտահանման ոլորտում  հաջողությունը կախված   է մի շարք գործոններից, ինչպիսիք են՝ նկատի առած ապրանքներն ավելի ցածր գնով արտադրելու և արտահանելու առումով երկրի ​​համեմատական առավելությունը  և մրցակից երկրների  համեմատ այդ ապրանքների ավելի էժան գինը: Ասիայի մայրցամաքում ,Չինաստանը,Ճաոպնիան,Հարավային Կորեան, Մալայզիան և Սինգապուրը իհամեմատություն այլ երկրների,տնտեսական բարձր աճ են արձանագրել: Այդ երկրներում արտահանումների և տնտեսական աճի միջև խորը կապ է նկատվում: Ուսումնասիրությունները պարզում են , որ տնտեսական մի շարք քաղաքականություններ,  արտահանման զարգացման մի շարք ընտրված  քաղաքականություններին զուգահեռ, Ասիայի արևելյան երկրներում  նպաստել են արտահանմանը և տնտեսական աճին :Այս տարածաշրջանի երկրները նախ օրակարգային դարձրին  իրենց մակրոտնտեսական միջավայրում կայունությունը, այնուհետև ՝իրականացրին  արտահանման խթանման քաղաքականությունը:Արտաքին առևտրի ազդեցիկ ոլորտներից մեկը՝ոչ նավթային արտահանման զարգացումն է: Ոչ նավթային արտահանումը  մոնո-արտադրանք տնտեսություններում  այն ոլորտներից է, որը կարող է նպաստել  դիվերսիֆիկացմանը և Համախառն Ներքին արդյունքի՝ՀՆԱ-ի ավելացմանը: Իհամեմատություն  նավթային  արտահանման ոչ նավթային արտահանումը կարող է նաև լավ հիմք ստեղծել կարճաժամկետ և երկարաժամկետ պլանավորման համար:

Առևտրի ու տարանցիկ աշխատանքների առումով Իրանն ունի երեք հիմնական համեմատական ​​և մրցակցային առավելություն , այդ թվում. «Էներգիայի բազմազան աղբյուրներ»; «Տրանզիտային գծեր»`վեց միջազգային միջանցքներ և հինգ տարածաշրջանային միջանցքներ միացնելու կարողականությամբ, և համաշխարհային մակարդակում « զբոսաշրջության »առավելություն:Իրանի միջազգային միջանցքները ներառում են հիմնական  ճանապարհներ , ինչպիսիք են՝ «Հյուսիս-հարավ» միջանցքը, «Մետաքսի ճանապարհը»,որը միացնում է արևմուտքը արևելքին   և «Տրասեկա» ճանապարհը:

Տարածաշրջանային միջանցքները ներառում են՝ Արևելքի առանցքը,Աշխաբադի քառակողմանի համաձայնագիրը՝(Ուզբեկստան,Թուրքմենստան,Իրան,Օման),ԷԿՕ-ի տնտեսական համագործակցությունների կազմակերպության  տրանսպորտային միջանցքները,ITI-ի միջանցքը(Ստամբոլ,Թեհրան,Իսլամաբադ) և KTAI միջանցքը(Ղրղստան, Տաջիկստան ,Աֆղանստան,Իրան):

Հաղորդակցման այս գծերի շարքում ամենակարևոր միջազգային միջանցքը, որը կամրապնդի Իրանի տնտեսական աճի դերն ու գործոնը՝ հյուսիս-հարավ միջանցքն է:Հյուսիս-հարավ միջանցքում Ռուսաստանը առնվազն 9 երկրի հետ ունի մոտավորապես 68 միլիարդ դոլարի արժողությամբ փոխանակումներ,այս խնդիրը  եւս մեկ գործոն է Իրանում, Հյուսիս-Հարավ միջանցքի նշանակության բարձրացման համար:Հյուսիս -հարավ միջանցքի բերումով Իրանը միջնորդ օղակ է Ռուսաստանի և 9 այլ երկրների միջև: Այս կապը կարևոր առավելություն է  ներդրումների,   արտադրության և արտահանման համար:Փաստորեն, Իրանը, ունենալով 15 հարևաններ և առանձնահատուկ ռազմավարական , աշխարհաքաղաքական և գեոէկոնոմիկայի  դիրք  կարող է զարգացնել իր ներքին առևտուրը:

Հետդարձ հայացք նետելով անցյալ չորս տասնամյակներին ,նավթի և նավթամթերքի արտահանումը կարևոր դեր է խաղացել Իրանի տնտեսության  համախառն ներքին արդյունքում: Այժմ, երբ նավթի արտահանումը զգալիորեն նվազել է տարբեր պատճառներով, ներառյալ՝ պատժամիջոցների, կամ տատանվող նավթի գների հետևանքով,ոչ նավթային արտահանումը դարձել է նավթից կախված տնտեսությունից հեռանալու ոսկե հնարավորություն:Մոնոարտադրանքը և իմասնավորի նավթային տնտեսություններում ոչ նավթային արտահանումը  ,այն ոլորտներից մեկն է, որը կարող է նպաստել երկրի առևտրի և տնտեսության դիվերսիֆիկացմանը:Իրանը նույնպես մեծ պոտենցիալ ունի ոչ նավթային ապրանքներ արտահանելու համար, և նույնիսկ խոչընդոտների առկայության դեպքում,հնարավոր է զգալիորեն ավելացնել ոչ նավթային արտահանումները:

Ոչ նավթային արտահանման ընդլայնումը մեծացնում է ոչ նավթային արտահանման արտադրանքի մրցունակությունը,որն  այս ոլորտում ակտիվ մրցակիցների առկայության պատճառով է և այս առումով ոչ նավթային արտահանումը կարող է,արտարժույթ ապահովելուց բացի , ավելի որակյալ դարձնել արտադրությունը:

Այս առումով անհրաժեշտ են նորարարություններ, նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը և արտահանվող  ապրանքների որակի բարձրացումն ու  ինքնարժեքի իջեցումը:Ուստի ոչ նավթային արտահանումն ուժեղացնելու համար անհրաժեշտ  է աջակցել համեմատական ​​առավելություն ունեցող արդյունաբերություններին,և առավել առաջնահերթ համարել գիտելիքահենք  արտադրանքները:

Այս գործընթացում 1399 թվականը «Արտադրության թռիչքի տարի» անվանակոչելը նպաստավոր  հնարավորություն ստեղծեց տնտեսության որոշ բաժինների հատկացումներն ավելացնելու համար ,որպեսզի համաճարակից և պատժամիջոցներից առաջացած դժվարություններով հանդերձ , ջանքերը կենտրոնացվեն ներքին արտադրության աճի և ապրանքների ու սպասարկությունների մեջ հավելյալ արժեք ստեղծելու վրա:Այս գործընթացն ուղղված է տնտեսական աճին,ինչը կարող է ընդլայնել արտահանումը և արտաքին ճնշումների դիմաց ամրակայել տնտեսությունը: