Իրանի գիտական, տեխնիկական ու բժշկական նորությունները (20)
Մայիս 03, 2017 11:52 Asia/Tehran
Իրանի գիտական, տեխնիկական ու բժշկական նորությունների հերթական համարում ներկայացնելու ենք Իրանում և աշխարհում գիտական վերջին ձեռքբերումները:
Thomson Reuters գիտական մեդիակորպորացիան վերջերս ներկայացրել է աշխարհի առաջատար գիտնականների անվանացանկը: Աշխարհի մեկ տոկոս առաջատար գիտնակնների ցանկում տեղ են գտել 228 իրանցի գիտնականների անուններ : Վիճակագրության համաձայն, ցուցակում կարևոր դիրք են զբաղեցնում Թեհրանի համալսարանի և Իրանում ճարտարագիտական ճյուղի հետազոտողները: Այդ մեդիակորպորացիայի ցանկն թարմացվում է երկու ամիս մեկ ՝ միջազգային գիտության ոլորտում տեղի ունեցած իրադարձությունների հիմունքով, իսկ առաջատար գիտնականների ընտրության հիմքն է հանդիսանում գիտական հավաստիությունը :
Գիտական շտեմարանի տվյալների համաձայն՝ գիտության առաջատար 228 իրանցիներից 139- գիտնականներ աշխատում են Իրանի գիտության նախարարությանը կից , 40-ը արդյունաբերական , իսկ 37-ը բժշկական գիտությունների համալսարաններում: Իրանի գիտահետազոտական կենտրոնների երեք հետազոտողներ հայտնվել են միջազգային առաջատար գիտնականների ցանկում, որոնցից 9-ը եղել են իսլամկան ազատ համալսարանի ուսանողներ:
Այդ ցանկում ունենալով 36 ուսանողներ, Թեհրանի համալսարանն իրեն է հատկացրել Իրանի համալսարանների ամենամեծ թվով առաջատար գիտնականների բաժինը: «Թարբիաթ Մոդդառես» և «Շարիֆ» տեխնոլոգիական համալսարանները համապատասխանաբար ցանկում գրավում են երկրորդ և երրորդ տեղերն ՝ ունենալով 18 և 16 գիտնակններ: Թեհրանի բժշկական գիտությունների համալսարանը ՝ 18 գիտնակններով, ցանկի առաջին հորիզոնականում է : Իրանի գիտության ու տեխնոլոգիական, Շիրազի և Սպահանի տեխնոլոգիական համալսարանները ութական գիտնականներով , «Շահիդ Բեհեշթի» անվան և «Ամիր Քաբիր» տեխնոլոգիական համալսարանները յոթական գիտնականներով , հայտնվել են աղյուսկի հաջորդ հորիզոնականներում:
Ցանկում ներգրավված իրանցի գիտնականների անուններն այսքանով չեն սահմանափակվում: Կարելի է ավելացնել իրանական մյուս բուհերի ու համալսարանների ՝ այդ թվում Մաշհադի Ֆիրդոսու անվան, Թավրիզի , Սպահանի համալսարանների, նաև հիմնարար գիտությունների համալսարանների հիտահետազոտողների անունները:
Իրանցի մի երիտասարդ հետազոտող նոր միջոց է առաջարկել ՝ քաղցկեղի դեմ դեղորայքի նկատմամբ արյան քաղցկեղային հիվանդների օրգանիզմի դիմադրության , քիմիաթերապիայի անցանկալի հետևանքները նվազեցնելու և արդյունքում ՝ հիվանդի արագ ապաքինման համար:Իրանցի այդ գիտնականին հաջողվել է K562 բջիջներում ոսկրածուծի խոշոր բջիջների ՝ Mega karyocytes-ի տարբերակման հարցում , PMA-ի գործառույթի բարելավման նախագիծ ներկայացնելով, օգնել քաղցկեղային հիվանդներին:
K562 բջիջները համարվում են չարորակ հիվանդությունների և քրոնիկական և առաջացած արյան քաղցկեղի ՝ AML և լեյկեմիայի կամ արյան քաղցկեղի ՝ CML հիվանդության բջջային մոդելն է , որն ուղեկցվում է BCR-ABL գենետիկական խանգարումներով: Քրոնիկական լեյկեմիան , որպես տարածված արյան քաղցկեղի տեսակ, բնականոն ընթացք ունի և հիվանդների մեծ մասն ախտորոշում է ստանում արդեն հիվանդության առաջացած փուլում, սակայն գենետիկական անկայունության պատճառով, հիվանդությունը մեծ արագությամբ անցնում է բլաստային ճգնաժամային փուլ, իսկ այդ փուլում բուժման նկատմամբ դիմադրություն է առաջանում:
Թեև հեղափոխության հաղթանակին հաջորդող տարիներին, կինաս տիրոզին էնզիմներ պարունակող նյութերի հայտնաբերումը մեծ նվաճում է համարվում քրոնիկական լեյկեմիան բուժելու ոլորտում, սակայն գլխավոր խնդիրը կայանում է դեղերի նկատմամբ օրգանիզմի ադապտացիայի հարցը: Ուստի, BCR-ABL գենետիկական խանգարումներից անկախ նոր թիրախների հայտնաբերումն ու հստակ ախտորոշումը , չափազանց կարևոր է այն առումով, որ բացի CML բջիջներից, դեղի ազդեցության տակ են հայտնվում նաև լեյկեմիայի ցողունային բջիջները: Թեհրանի համալսարանի հետազոտողների համոզմամբ, կինաս տիրոզին էնզիմներ պարունակող նյութերի կիրառմանը զուգահեռ, տարբեր գործառույթներով մեխանիզմներով բուժման մեթոդները կարող են մեծացնել այդ հիվանդությամբ տառապող հիվանդների կյանքի տևողությունը:
ԱՄՆ «Մայո» կլինիկայի հետազոտողներին հաջողվել է երկարատև ուսումնասիրությունների արդյունքում , պարզել, թե գլխուղեղի խորքային խթանման միջոցով , հնարավոր կլինի օգնել դեպրեսիվ հիվանդների, որոնց մոտ բուժման մյուս մեթոդներն արդյունավետ չեն եղել: Դեղաբուժությունը, լոգոպեդիան կամ հիշյալ երկու մեթոդների զուգակցումը հիվանդության բուժման ընդունված մեթոդներից են: Սակայն գլխուղեղի խորքային խթանման մեթոդով բուժվող հիվանդների մոտ, բուժման չորս տարիների ընթացքում բարելավման նշաններ են հայտնաբերվել:
Սա նմանատիպ բուժման առաջին երկարատև հետազոտությունն է : Այս մեթոդում, վիրահատությամբ հիվանդի գլխուղեղում տեղադրված էլեկտրոդները խթանում են գլխուղեղի այն հատվածները, որտեղ կան հաճույք ստանալու, դրդապատճառների և կյանքի որակի բարձրացմանն առնչվող կենտրոնները: Խթանման մակարդակը վերահկսվում է կրծքավանդակի հատվածում մաշկի տակ տեղադրված ուղեցույց սարքի միջոցով: Հետազոտողների համոզմամբ, բուժման այս մեթոդը վերջնականապես հաստատելու համար, անհրաժեշտ է լինելու ուսումնասիրել ավելի մեծ թվով ծանր դեպրեսիվ հիվանդների :
Ներկայիս գլխուղեղի խորքային խթանման մեթոդը կիրառվում է պարկինսոնի, Էպիլեպսիայի, Տուրետի համախտանիշների և կպչուն մտքերի հոգեկան խանգարումների բուժման համար: Գիտնականները հուսով են, որ բուժման այս մեթոդը կիրառելի կլինի նաև ինսուլտ ստացած, թմրամոլ կամ այլ հիվանդների բուժման համար:
