Еуропалық сараптамалық орталық: АҚШ шабуыл жасаса, Иран барлық жасырын карталарын ашады
ParsToday - Еуропалық Cыртқы қатынастар кеңесінің сараптамалық орталығы өз есебінде АҚШ-тың Иранға әскери араласуының ықтимал салдары туралы ескертті.
Еуропалық Сыртқы қатынастар кеңесі (ECFR) өз есебінде АҚШ-тың Иранға әскери араласуының ықтимал салдары туралы ескертіп, еуропалық үкіметтерді Вашингтонның әскери әрекеттеріне жол бермеу үшін аймақтық серіктестерімен бірлесіп жұмыс істеуге шақырды. ParsToday хабарлауынша, Берлинде орналасқан сараптамалық орталық 1979 жылдан бері «АҚШ президенттері әрқашан Иран Ислам Республикасын әскери күшпен құлатуға бола ма?» деген сұраққа тап болғанын жазады.
Ирандағы соңғы толқулардан кейін Дональд Трамп «көмек келе жатыр» деп мәлімдеді, бірақ оның түпкі мақсаты әлі белгісіз. 2025 жылдың желтоқсан айының соңында наразылықтар басталғаннан бері Трамп Иранды бірнеше рет әскери күшпен қорқытып, дипломатиялық мүмкіндіктерді ашық қалдырды. Соңғы күндері американдық жойғыш ұшақтар мен кемелер де Батыс Азия аймағына кірді.
Зерттеу орталығы Ауғанстан, Ирак, Ливия және Сирия тәжірибелеріне сілтеме жасай отырып, былай деп баса айтады: «АҚШ пен Еуропа Батыстың ықпалының шектеулері мен Иранмен ұзаққа созылған соғыстың қауіптері туралы шынайы көзқараста болуы керек. Негізгі алаңдаушылықтардың бірі - «күтпеген салдарлар». Егер АҚШ режимді өзгерту мақсатында кең ауқымды шабуыл жасаса, Тегеран аймақтағы АҚШ күштерін нысанаға алу арқылы Трамп үшін бұл әрекеттің саяси құнын арттыруы мүмкін. Иран әскери күштері сонымен қатар аймақтағы мұнай нысандарына шабуыл жасап, Ормуз бұғазындағы кеме қатынасын тоқтата алады, бұл әрекет энергия мен тауарлардың әлемдік бағасын күрт көтеруі мүмкін. Иран сонымен қатар АҚШ-тың Израильді сынды одақтастарына қарсы үйлестірілген шабуылдар үшін аймақтық одақтастарының желісін белсендіре алады».
Еуропалық Сыртқы қатынастар кеңесінің (ECFR) есебінде Иранның 2025 жылғы 12 маусымдағы соғыста бұл құралдарды пайдаланбағаны, бірақ егер Иран экзистенциалды қауіпке тап болса, ол өзінің барлық мүмкіндіктерін пайдалануы мүмкін екендігі айтылған. Сараптамалық орталық Иран аймақтық қақтығыстан зиян шеккеннің өзінде, Трамптың ол көздеген «шешуші соққыға» қол жеткізе алатыны екіталай екенін жазады. Ұйым АҚШ-тың соңғы екі онжылдықтағы ұқсас жағдайларға әскери араласуы әдетте қантөгіске, тұрақсыздыққа және экономиканың әлсіреуіне әкелгенін ескертеді. Ливия мен Сирия сияқты мысалдар келтірілген, онда шетелдік араласу ыдырауға және Еуропаға жаппай көші-қон толқынына әкелген.
Есепте былай деп айтылған: «Ирандағы ықтимал соғыс әлдеқайда қиын болады. 12 күндік соғыста келтірілген залалға қарамастан, Иранның әскери күші әлі де сақталған, ал қауіпсіздік органдарының бір бөлігі шетел қолдауындағы режимнің ауысуын «қасиетті соғыс» деп санайды. Иранның кең географиясы мен 90 миллионнан астам халқы оны күйреу қаупі жоғары елге айналдырады, ал Америка Құрама Штаттары немесе НАТО Ирандағы режимді ауыстыру әрекетінде Ирак пен Ливиядағы ұқсас жағдайларға қарағанда әлдеқайда үлкен қиындықтарға тап болады».
Есепте шиеленістерге қарамастан, аймақтық араб мемлекеттері мен Түркия АҚШ-тың Иранға әскери араласуына қарсы қатаң ескерту жасағаны айтылған. Сараптамалық орталық сонымен қатар 12 күндік соғыстың ұқсас нұсқасын Иранның әскери нысандарына бағытталған шабуылдармен жүргізу идеясы «алдамшы» деп тұжырымдайды. Трамп 2025 жылдың маусымында Израильдің қысымымен Иранның ядролық бағдарламасын бомбалады және қазір адам құқықтарын сылтауратып шабуыл жасауға шақырулар көбейіп келеді. Бұл үрдіс оны Иранмен әскери қақтығыстың шексіз цикліне әкелуі мүмкін.
