Иран мен АҚШ арасындағы келісімнің қалыптасуына қандай негізгі кедергілер бар?
ParsToday - Иранның Америка Құрама Штаттары ұсынған мәтінге жауабынан кейін екі елдің жаңа келісімге қол жеткізу үшін әлі де ұзақ жол жүруі керек сияқты.
Маңызды сұрақ: Иран мен АҚШ арасындағы келісімге қол жеткізудегі негізгі кедергілер қандай?
Келісімге қол жеткізудегі бірінші және негізгі кедергі - АҚШ-тың Иранға қатысты шынайы көзқарас танытудан бас тартуы және Иранның ядролық бағдарламасы туралы бірнеше рет жалған мәлімдеме жасауы. Иранға қарсы соғыста мақсаттарына жете алмаған АҚШ үкіметі қазір келіссөздер үстелінде Иранға заңсыз және әділетсіз талаптарын таңуға тырысуда. Иран Ислам Республикасы өзінің ядролық құқығын қорғай отырып, реализмді және АҚШ-тың шектен шығудан бас тартуын талап етіп отыр.
Тағы бір үлкен кедергі - АҚШ президенті Дональд Трамптың тұлғасы мен әрекеті. Кейбір есептерде Иран мен АҚШ арасындағы жан-жақты келісімге қол жеткізудегі ең үлкен кедергілердің бірі техникалық немесе әскери келіспеушіліктер емес, Дональд Трамптың менмендігі мен көзқарасы екені айтылады. Трамп тіпті өз сөздерінде Иранның берілуін қалайтынын ашық айтты. Шын мәнінде, АҚШ Иранмен келісімге емес, Иранның берілуін қалайды, бұл Иран ешқашан қабылдамайды. Осыған байланысты Politico басылымының хабарлауынша, Батыс Азиядағы оқиғалармен таныс кейбір американдық және араб шенеуніктері АҚШ президентінің тәсілі әлемдік экономиканы да шиеленістірген соғысты тоқтату процесіне айтарлықтай кедергі келтіруі мүмкін деп ескерткен. Хабарламаға сәйкес, келіссөздерге қатысып жатқан Парсы шығанағындағы жоғары лауазымды араб шенеунігі Трамптың «бұл дағдарыстың аяқталуын қатты қалайтынын» айтты, бірақ Трамп келісімге қол жеткізу үшін Иранның да заңды құқықтарын қорғауы керек екенін түсінбейтін сияқты.
Иран-АҚШ келісіміне кедергі келтіретін тағы бір маңызды фактор - сионистік режимнің деструктивті тәсілі. Сионистік режим Иран-АҚШ келіссөздеріндегі тұрақсыздандырушы және бұзушы элемент болып табылады. Шын мәнінде, Трамптың Иран Ислам Республикасына қатысты көзқарасының себептерінің бірі сионистік режимнің деструктивті рөлімен байланысты сияқты. Негізінен, сионистік режим Иран мен АҚШ арасындағы шиеленістің төмендеуін өз мүдделеріне сәйкес келмейді және бұл тұрғыда көптеген саботаж жасайды. Кейбір есептерде сионистік режимнің Иран мен АҚШ арасындағы қарым-қатынасқа соғыс әкелуге тырысып жатқаны да көрсетілген.
Әрине, Иранның Америка Құрама Штаттарына деген сенімсіздігіне басқа да себептер себеп болды. Иран Ислам Республикасы бұған дейін 2015 жылы Америка Құрама Штаттарымен келісімге келген деп санайды және Иран өз міндеттемелерін толық орындағанына қарамастан, Америка Құрама Штаттары ядролық келісімнен шығып, Иран «Ортақ қадам» жан-жақты бағдарламасы (JCPOA) бойынша ядролық және ядролық емес құқықтарынан айырылды. Басқа жағынан, Дональд Трамптың президенттік екінші мерзімі кезінде ол Америка Құрама Штаттарымен келіссөздер жүргізіп жатқанда, әскери шабуылға ұшырады. Сондықтан, Америка Құрама Штаттарына жеңілдіктер беру арқылы ол өзіне қарсы соғыстың тоқтатылуына кепілдік жоқ.
