Оё нишасти Париж метавонад сарнавишти ҷанги Украинаро тағйир диҳад?

Порс Тудей - Роҳбарони беш аз 27 кишвар дар Париж барои муҳокимаи ҷанги Украина ва чӣ гуна ба даст овардани созиш барои хотима додан ба он мулоқот мекунанд.

Бо афзоиши фаъолияти дипломатӣ дар атрофи ҷанги Украина, роҳбарони 27 кишвар дар Париж, пойтахти Фаронса, барои муҳокимаи вазъияти ҷанги Украина мулоқот мекунанд; ин нишаст умедҳоро барои як созишномаи ҳамоҳангшуда байни Аврупо, Киев ва Вашингтон дар бораи ҷанги Украина ба вуҷуд овард. Стив Виткофф, фиристодаи махсуси Доналд Трамп дар Украина ва Ҷаред Кушнер, домоди президенти Амрико, аз Амрико ҳузур хоҳанд дошт. Қаблан ҳайати Амрико таҳти роҳбарии котиби давлатӣ Марко Рубио бояд дар ин нишаст ширкат мекард, аммо таҳаввулоти ахир дар қазияи Венесуэла монеъи ин шуд.

Раиси ҷумҳури Украина Владимир Зеленский ва мақомоти калидии аврупоӣ, аз ҷумла канслери Олмон Ангела Меркел ва сарвазири Бритониё Кир Стармер, низ дар ин ҷаласа ширкат хоҳанд кард.

Яке аз ҳадафҳои асосии ҷаласаи Париж ҳамоҳангсозии ӯҳдадориҳои Аврупо ва кафолатҳои амниятии Амрико мебошад. Ҳамчунин дар рӯзномаи ҷаласа масъалаҳое ба монанди назорати эҳтимолии оташбас, чӣ гуна посух додан ба вайронкунии он, чаҳорчӯбаи ҳузури нерӯҳои байналмилалӣ, ӯҳдадориҳои дарозмуддати амниятӣ ва принсипҳои музокироти сулҳ бо Русия қарор доранд.

Ҷанги Украина, ки моҳи феврали соли 2022 оғоз ёфт, яке аз мураккабтарин ва муҳимтарин низоъҳои низомӣ дар ҷаҳон боқӣ мемонад. Он на танҳо як низои минтақавӣ, балки як низои андозаҳои ҷаҳонӣ ҳисобида мешавад, ки ҳамаи ҷабҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва дипломатиро фаро гирифтааст.

Ҷанг дар Украина идома дорад, зеро артиши Украина кӯшиш мекунад қаламрави аз даст рафтаи худро баргардонад, дар ҳоле ки Русия, бахусус дар ҳафтаҳои охир, пешрафти назаррас ба даст овардааст. Мақомоти Русия эълон карданд, ки артиши кишвар деҳаи Грабовскеро дар минтақаи Сомиро забт кардааст.

Дар ин робита, нақшаи сулҳи Украина ва хотима додан ба ҷанги кунунӣ нигаронии асосӣ боқӣ мемонад; дар ҳоле ки Украина барои баргардонидани қаламравҳои ишғолшуда аз Русия ба дастгирии низомӣ ва молиявии Ғарб ниёз дорад, Русия дар сиёсати худ нисбат ба Украина сахт исрор мекунад.

Талаботи Русия барои созишномаи сулҳ дар ҷанги Украина ба таври возеҳ ба ду масъалаи асосӣ тамаркуз мекунад: тағйирот дар вазъияти ҳудудӣ ва амниятӣ ва пешгирии ҳама гуна таҳдиди низомӣ аз ҷониби Ғарб, бахусус НАТО. Русия борҳо шартҳои худро барои ҳама гуна созишномаи сулҳ пешниҳод кардааст, ки яке аз муҳимтаринашон эътирофи аннексияи қаламравҳои ишғолшуда мебошад. Русия талаб мекунад, ки минтақаҳои Донбасс (Луганск ва Донетск) ва нимҷазираи Қрим, ки соли 2014 ба Русия аннексия шуда буд, ҳамчун як қисми қаламрави Русия эътироф карда шаванд.

Ин дар ҳолест, ки Украина ва кишварҳои Ғарб ин аннексияро ғайриқонунӣ мешуморанд ва ҳама гуна музокирот дар бораи ин минтақаҳоро ба бозгашти онҳо ба соҳибихтиёрии Украина шарт мегузоранд.

Талаби дигари асосии Русия кафолатҳои амниятӣ аст, ки Украина ба НАТО ҳамроҳ намешавад. Русия ба густариши НАТО ба самти шарқ шадидан мухолиф аст ва онро таҳдид ба амнияти худ медонад. Аз ин рӯ, он талаб мекунад, ки Украина аз пайвастан ба НАТО пешгирӣ карда шавад ва ҳатто кафолатҳои амниятӣ аз ҷониби кишварҳои Ғарб, ки монеъи пайвастани дигар кишварҳо ба ин паймон мешаванд.

Қатъи дастгирии низомӣ ба Украина ва ҳифзи ҳуқуқи русзабонон ва афроди тарафдори Русия дар Украина низ аз ҷумлаи дигар талабҳои Русия мебошанд. Ин масъалаҳоест, ки Украина ва кишварҳои Ғарб наметавонанд онҳоро таҳаммул кунанд. Аз ин рӯ, тафовутҳои куллӣ дар талабот ва мавқеъҳои ҷонибҳо музокироти сулҳро ба як мушкили мураккаб табдил додаанд ва ҳалли ин бӯҳронро яке аз муҳимтарин масъалаҳои ҷаҳонӣ гардонидааст.

Дар ҳоле ки дар байни талаботҳои кишварҳои Аврупо нисбат ба Украина низ тафовути назар вуҷуд дорад. Аврупо низ дар масъалаи Украина бо Амрико дар мухолифат аст.

Масалан, кишварҳои Ғарб, бахусус Олмон ва Фаронса, қатъиян талаб мекунанд, ки ҷанг тавассути музокироти дипломатӣ хотима дода шавад ва бовар доранд, ки сулҳ танҳо тавассути музокирот бо Русия ба даст меояд. Аммо, баъзе кишварҳои дигари Аврупо, бахусус кишварҳои Аврупои Шарқӣ, ки худро зери хатари Русия мешуморанд, зарурати фишори бештар ба Маскав ва пешгирӣ аз ҳама гуна имтиёзҳо ба ин кишварро таъкид мекунанд. Ин гуногунрангӣ дар байни кишварҳои гуногуни Аврупо вазъиятро душвортар кардааст, зеро яке аз ҳадафҳои муҳимтарини баргузории ин мулоқот ҳамоҳангӣ байни кишварҳои Аврупо ва расидан ба мавқеи муштарак дар бораи Украина мебошад.

Аз сӯи дигар, Киев то ҳол ба музокирот бо Русия таваҷҷӯҳ зоҳир накардааст. Президенти Украина Владимир Зеленский эълон кард, ки танҳо вақте бо Русия музокирот хоҳад кард, ки нерӯҳои Русия аз тамоми қаламрави Украина берун шаванд. Ин мавқеъ маънои идомаи ҷангро то посухи Русия ба талабҳои Украина дорад.

Ин ихтилофҳо дар ҳоле ба миён меоянд, ки Амрико нақшаи сулҳеро пешниҳод кардааст, ки маҳдуд кардани нерӯҳои Украина, таъмини пайвастани Украина ба НАТО ва ҳатто қабули назорати Русия бар баъзе қаламравҳои ишғолшударо дар бар мегирад ва ин чаҳорчӯбаро ҳамчун асоси музокирот мебинад, чаҳорчӯбае, ки ба гуфтаи мақомоти аврупоӣ, ба баррасии минбаъда ва таҷдиди назар ниёз дорад ва аз мавқеъҳои онҳо дар масъалаҳои калидӣ, аз қабили қаламрав, кафолатҳои амниятӣ ва маҳдудиятҳои қудрати низомии Украина фарқ мекунад.

Дар айни замон, нишасти Париж фурсате барои баррасии ҳамаи ин масъалаҳост. Бо назардошти вазъияти мураккаби сиёсӣ ва фишорҳое, ки он аз ҷониби кишварҳои гуногун дар дохил ва берун аз қитъаи Аврупо бо онҳо рӯбарӯ аст, Иттиҳоди Аврупо тасмим гирифтааст, ки ин нишастро ҳамчун фурсате барои коҳиш додани танишҳо ва ёфтани роҳи бозгашт ба музокироти дипломатӣ баргузор кунад.

Дар ниҳоят, нишасти Париж беш аз онки тазминкунандаи сулҳ ё амнияти пойдор бошад, бозтобе аз ихтилофи дохолии Аврупо, маҳдудиятҳои сиёсии Амрико ва ниёзи мубрами Украина ба ҳимояти хориҷӣ аст.