Hindistan’ın bölgede İran’ın en büyük ortağı haline gelmesi

İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vekili, Tahran ile Yeni Delhi arasındaki ilişkilerin artan eğiliminden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, Hindistan'ı Tahran'ın bölgede önemli ve stratejik bir ortağı olduğunu belirtti.

İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vekili "Muhammed Muhbir", Hindistan Başbakanı "Narendra Modi" liderliğindeki "Bharatiya Janata Partisi"nin bu ülkenin ulusal seçimlerindeki zaferini kutlayan mesajında, sayın "Modi"nin rehberliği ve liderliğinde Hindistan'ın, İran İslam Cumhuriyeti'nin bölgede önemli ve stratejik bir ortağı haline geldiğini belirtti. İran Cumhurbaşkanı Vekili, iki ülke liderlerinin iradesiyle iki dost ülke olan İran ve Hindistan arasında en iyi ilişkilere tanık olacağımıza dair umudunu dile getirdi.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi de Muhbir'ın mesajını takdir ederek, İran ve Hindistan'ın ikili ilişkileri genişletmek, bölgesel barış, güvenlik ve refahı güçlendirmek için birlikte çalışmaya devam edeceklerini belirtti.

Geçtiğimiz Çarşamba günü, Hindistan Seçim Komisyonu, Başbakan Narendra Modi'nin Bharatiya Janata Partisi liderliğindeki Ulusal Demokratik İttifakın (NDA) bu ülkedeki parlamento seçimlerindeki zaferini resmen doğruladı. İran ile Hindistan arasındaki ilişkiler, özellikle İran İslam Cumhuriyeti'nin merhum cumhurbaşkanı İbrahim Reisi liderliğindeki 13. hükümetle birlikte son yıllarda ivme kazandı. Bu dönemde iki ülkenin dışişleri bakanları başta olmak üzere üst düzey yetkililerin art arda Yeni Delhi ve Tahran'a yaptığı geziler, İran ile Hindistan arasında son üç yılda ekonomik ve ticari anlaşmaların imzalanması ve uygulanmasında da önemli rol oynadı. Son örnekte, Hindistan Limanlar, Denizcilik ve Su Yolları Bakanı "Sarbananda Sonwal" geçen ay Tahran'da İran'ın güneydoğusundaki Çabahar limanı terminallerinin donatılması ve işletilmesine ilişkin sözleşmeyi imzaladıktan sonra yaptığı açıklamada bu sözleşmenin imzalanmasını iki ülke ve bölge arasındaki ticari ilişkilerin hacminin genişletilmesi için önemli bir fırsat olarak değerlendirdi. İran'ın güneydoğusundaki Çabahar limanının Hindistan yatırımıyla kalkınma planı artık iki ülke arasındaki iş birliğinin sembolü haline geldi.

İran'ın Sistan ve Belucistan eyaletindeki Çabahar limanı, İran'ın Mekran Denizi ve Hint Okyanusu kıyısında yer alan tek okyanus limanıdır. Stratejik konumu nedeniyle bu liman, Afganistan, Azerbaycan cum. ve Ermenistan gibi denize kıyısı olmayan ülkeler ile Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan gibi beş Orta Asya ülkesinin uluslararası açık sulara en yakın yoludur. İran'ın Çabahar limanı ve serbest bölgesi, Hint Okyanusu, Orta Asya, Kafkaslar ve Avrupa arasında güvenli ve kısa bir rota oluşturmanın yanı sıra, Hindistan'a,  Afganistan'a doğrudan bir rota da sağlıyor. Yeni Delhi ise ürünlerini Afganistan'a ihraç ederken, bu ülkenin doğal kaynaklarını daha ucuza alabilir, bu yüzden Chabahar'dan karayolu ve demiryolu bağlantısı kurmaya çalışıyor.

Hindistan'ın stratejik sorunları uzmanı Kottam Mukherjee’ye göre “İran'ın Çabahar limanı, okyanusa bağlanan en önemli su yolu olarak transit konumunu ve malların kolay, güvenli ve ucuz transferini güçlendirmekle kalmıyor, aynı zamanda İran İslam Cumhuriyeti'ni sadece Batı ve Orta Asya'da değil, aynı zamanda dünyada önemli bir oyuncu haline getiriyor.”

Tahran ile Yeni Delhi arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ve Çabahar limanının geliştirilmesine yönelik çabaların ötesinde, Tahran ile Yeni Delhi arasındaki ilişkilerin tarihi ve birkaç yüz yıllık olduğu da unutulmamalıdır. Bu ilişkilerde fars dili ve doğu kültürü oratklığı, bir çok iniş ve çıkışa rağmen ikili ilişkilerin her zaman gelişmekte olmasına ve hem Kongre partilerinden hem de iktidardaki Bharatiya Janata Partisi'nden Hintli yetkililerin, İran İslam Cumhuriyeti ile ilişkilerin genişletilmesi ve derinleştirilmesi konusunda farklı bir bakış açısına sahip olmasına sebep olmuştur.

Bu nedenle İran'la yakın ilişkiler Hindistan hükümeti için önemlidir, zira bu ülkenin bölgesel dengeyi kurmak ve Afganistan dahil bölgedeki uzun vadeli güvenlik ve ekonomik çıkarlarını korumak için İran'la işbirliğine ihtiyacı var. İran, Hindistan ve Afganistan arasında Çabahar'dan Afganistan ve Orta Asya'ya ulaşması beklenen koridor ile Kuzey-Güney uluslararası ulaştırma koridoru konusunda varılan üçlü anlaşma, Hindistan'ın İran'a stratejik açıdan bakmasına neden olan diğer önemli faktörlerdir./