Gutteres'in İran'da insan hakları konusuna olan tek yanlı bakışı

İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanlığı sözcüsü BM genel sekreterinin İran'da insan hakları ile ilgili raporunun itibarsız ve değersiz olduğunu belirterek, söz konusu raporun İran'da insan hakları alanındaki ilerlemelere dikkat etmeksizin hazırlanan dengesiz bir rapor olduğunu belirtti.

Behram Kasımi Perşembe akşamı BM genel sekreteri Antonio Gutteres'iin İran'da insan hakları ile ilgili raporuna değinerek, " söz konusu raporun güvenilmez, yanlış ve tamamen itibarsız kaynaklara dayanarak ve belirli bir hedef amacı ile hazırlandığını" belirtti. Kasımi ayrıca İran İslam cumhuriyetinin, vatandaşlık haklarının İran anayasası ve modern İslami ilkelere göre yükseltilmesinde kararlı olduğunu da söyledi.

Gerçi, Evrensel İnsan hakları beyannamesi gereğince insan haklarına saygı duyulması, hükümetler tarafından onaylanmıştır fakat insan hakların konusuna çelişkili yaklaşım ve siyasi görüşün hakim olması, özel çıkarlara öncelik tanındığının işaretidir. İran da diğer ülkeler gibi her zaman İslam'dan kaynaklanan ve kendi anayasası çerçevesinde kendi gelenek, kültürel değerler ve siyaseti uyarınca insan haklarını yükseltmeye çalışmıştır. İran anayasası 3. Faslı ise "milletin hakkı" başlığı ile insan hakları ve halkın temel özgürlüklerine dayanan 24 maddeden oluşuyor. Adil yargı güvenliği ve yasalar karşısında eşitlik, medeni- sosyal, siyasi haklara sahip olmak, siyasi ve sosyal özgürlüklerin tümü İran anayasasında resmiyete tanınmıştır.

Anayasaya ilaveten vatandaşlık hakları bildirgesinin açıklanması da İran hükümetinin insan hakları konusunun güçlenmesine verdiği önemi gösteriyor. Vatandaşlık hakları bildirgesi ise 19 madde ve 120 bentte tedvin edilmiştir. "yaşam, sağlık ve yaşam kalitesi", " özgürlük ve vatandaşlık güvenliği", " kaderin belirlenmesinde ortak olma hakkı", "ifade ve düşünce özgürlüğü", " organizasyon, miting ve yürüyüş düzenleme hakkı", "barış, güvenlik ve milli iktidar", İran vatandaşlık hakları bildirgesinde insan haklarına riayet edilmesi ve garanti altına alınması hedefi ile önemle dikkate alınan konulardır.

İran'da insan hakları konusunda dikkat edilmesi gereken en önemli konu, İslami kıstasları, anayasayı ve halkın insani şan ve kerametine saygı duyulması ve göz önüne alınmasıdır. Batı dünyası ise insan hakları konusunda sözkonusu kültürel değerlere kayıtsız kalarak bağımsız ülkelere karşı seçmeci ve çelişkili tutumlar sergilemelerine sebep olmuştur.

Bu bağlamda İran adalet bakanı Alirıza Avai Salı günü Cenevre'de 47.si düzenlenen insan hakları konseyi oturumunda yaptığı açıklamada, bazı ülkelerin BM insan hakları konusunu kendi çıkarları doğrultusunda organize ettiklerini, onlardan kültürel ve siyasi değerler ile geleneksel açıdan farklı olanlara karşı çelişkili ve seçici tutumlarla, söz konusu yöntemler ve kriterlerin itibarının sorgulanmasına sebep olduğunu söyledi.

BM genel sekreteri Antonio Gutteres'in İran'da insan hakları ile ilgili hazırladığı raporu da bu çerçeveye sığıyor . Gutteres'in İran'da dini azınlıkların haklarının çiğnenmesi ve göstericilerin tutuklanması ile ilgili iddiaları ise gerçeklerle bağdaşmıyor.

İran İslam cumhuriyeti anayasasının 14. Maddesi açıkça hükümet ve müslümanları, Müslüman olmayanlara karşı hasene ahlak ve İslami adalete uymaları, onların insani haklarına riayet edilmesi gerektiğini belirtiyor. İran'da dini azınlıkların kişi başına düşen ibadet mekanın alanı, yaklaşık Müslümanların iki katı kadardır. Ülke çapında hırıstiyanların en az 250 kilisesi varken ortalama her bir kiliseye 500 kişiden az insan düşüyor. Yahudilerin de 16 sinagog ve Zerdüştlerin de 78 ibadet mekanları vardır.

BM genel sekreterin raporunda, İran'daki son tutuklamalar ile ilgili bölümü, meydan gerçekleri ile uyuşmuyor. İran'ın son zamanlarda bazı kentlerinde yaşanan itirazlar sırasında, halkın barışçıl gösteri düzenleme hakkını aşarak kargaşa çıkaranlar tutuklanmıştır. Bu kargaşacılar yurt dışındaki destekler ve ülke içindeki münafıkların müdahalesi ile can ve mal kaybına sebep oldular. Bu yüzdeen onlara karşı tutum, yasalar gereğince ve halkın talebi üzerinde sergilendi./