İran ve Rusya’nın stratejik ilişkileri

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei’nin uluslararası işler danışmanı Dr. Ali Ekber Velayeti, Ayetullah Hamanei ve Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin özel mesajlarını ilettiği Rusya devlet Başkanı Vladimir Putin ile iki saat boyunca iki ülke arasındaki ilişkilerin çeşitli boyutlarını masaya yatırdı.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei’nin uluslararası işler danışmanı Dr. Ali Ekber Velayeti Perşembe günü Rusya devlet Başkanı Vladimir Putin ile iki saat boyunca ikili ilişkilerin çeşitli boyutlarını görüştükten sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, görüşmenin gayet yapıcı, açık ve samimi geçtiğini, Rusya lideri Putin ile iki ülkenin ilgi duydukları konuların hakkında istişarede bulunduklarını ifade etti.

İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya federasyonu bölgesel denklemlerde iki önemli ve bağımsız iki devlet olarak ikili ilişkilerde çeşitli alanlarda yeni bir düzeyi tecrübe ediyor. gerçekte İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya federasyonunun Suriye krizinde siyasi ve askeri dengeleri Şam yönetiminin lehine değiştiren etkili ve önemli işbirliği, İran ve Rusya’nın bölgesel işbirliği alanında başarılı bir deneyimi olmuş ve buna paralel olarak da bölgede barış ve istikrara katkı sağlamıştır.

Bugün İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya federasyonu liderlerinin iki ülke arasındaki işbirliği düzeyine bakış açıları ikili ilişkilerin daha da gelişmesine gerekli zemini hazırlamıştır. Hali hazırda İran ve Rusya arasındaki işbirliği düzeyi, iki ülkeden iki ortak ve birbirine karşılıklı güvenen iki aktör yaratmıştır ki bu du da Tahran ve Moskova ilişkilerinin ufku açısından olumlu işaret sayılır.

Bu bağlamda Rusya’nın Tahran büyükelçisi Loan Jagarian geçen Salı günü yaptığı açıklamasında, İran İslam Cumhuriyeti Rusya federasyonu için güçlü bir müttefik olduğunu, Tahran yönetimi Moskova yönetiminin dış politikasında her zaman önemli ve kaydadeğer düzeyde bir konumu bulunduğunu ifade etti.

Gerçekte İran ve Rusya arasındaki şimdiki ilişkiler ve işbirliği alanları iki ülkenin üst düzey yetkililerinin bölgesel ve küresel meselelere ortak bakışları söz konusu olduğunu gösteriyor. Bu bakış açısından hareketle İran ve Rusya’nın mantıklı ve hesaplı bir eğilimle özellikle Suriye gelişmeleri üzerinde etkili rol ifa ettikleri anlaşılıyor. Nitekim bugün Suriye’de askeri ve siyasi denklemlerin tamamen direniş cephesi lehine geliştiği gözleniyor. Kuşkusuz bu başarıların devam etmesi, İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya federasyonu üst düzey yetkililerinin sürekli istişarelerini gerektiriyor, nitekim İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei’nin uluslararası işler danışmanı Dr. Ali Ekber Velayeti’nin Perşembe günü Rusya lideri Vladimir Putin ile görüşmesini de bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor.

İslami Şura Meclisi Bakanı özel yardımcısı Hüseyin Emir Abdullahian ise Dr. Velayeti’nin Moskova ziyareti hakkında şöyle diyor: İran ve Rusya’nın üst düzey yetkililerinin en üst düzeyde istişarelerde bulunmaları iki ülkenin bölgesel ve küresel konularda görüşlerini birbirine yakınlaştıracağını ve bölgede barış, istikrar ve güvenliği takviye etme yollarının bulunmasına da katkı sağladığı gibi ABD ve müttefiklerinin yıkıcı politikaları ile mücadeleye de yardımcı olacağını söylemek mümkün.

İran ve Rusya bölgesel işbirliğinden başka, ikili ilişkiler bakımından da çok iyi ilişkilerini bulunuyor. İki ülkenin Fars körfezi kıyılarında Buşehr nükleer santralinin inşa edilmesinde işbirliği yapması bu işbirliğinin en somut örneklerinden biri olup Tahran ve Moskova arasındaki stratejik işbirliğinin simgesidir.

Bugün İran ve Rusya üst düzey liderleri petrol ve doğalgaz başta olmak üzere çeşitli alanlarda ikili işbirliğini geliştirmek istiyor. Gerçekte Amerika Başkanı Donald Trump’ın Bercam nükleer anlaşmasından illegal bir şekilde çekildiklerini ilan etmesinden sonra yaşanan gelişmelerden hareketle Rusya federasyonu İran İslam Cumhuriyeti için güvenilir bir ortak olarak iktisadi ilişkilerin gelişmesinde etkili rol ifa edebileceği söylenebilir.

Rusya yetkililerinin açıkladığına göre 2018 yılının ilk dört ayında Tahran ve Moskova arasındaki ticari ilişkiler %36 gelişme kaydetti. Bu açıklama iki ülke arasındaki iktisadi ilişkilerin geliştiğini açıkça ortaya koyuyor.

Şimdi ise Amerika’nın Bercam nükleer anlaşmasından çekilmesi ve yaptırımların yeniden dayatılmak istendiği bir sırada Rusya federasyonu İran’ın güvenilir bir ortağı olarak İran İslam Cumhuriyeti’nin petrol alanında temel ihtiyaçlarını karşılayabilir. Bu çerçevede Dr. Velayeti Rusya lideri Putin ile görüştükten sonra yaptığı açıklamada, İran ve Rusya arasındaki petrol ilişkileri 50 milyar dolar seviyesine yükselebileceğini, Rusya İran’ın petrol ve doğalgaz sektörlerinde bu düzeyde yatırım yapmaya hazır olduğunu ve İran’dan çekilen Batılı firmaların en iyi alternatifi olduğunu vurguladı.