36. “Yılın Kitabı” ödülleri raporu

Bu yıl 36’ıncısı düzenlenen İran İslam Cumhuriyeti yılın kitabı ödülleri ve 26’ıncısı düzenlenen yılın dünya kitabı ödülleri sahiplerini buldu. Bu etkinliklerin çerçevesinde seçilen 14 eser açıklandı, 41 eser de takdir edildi.

İran’da İslam inkılabından sonraki kırk yılda yayın verileri tüm alanlarda sürekli artışla beraber olmuştur. Örneğin İran’da yayıncı müessese sayısının artışı, istatiksel bakımdan kaydadeğer bir gelişme arzediyor. Nitekim İslam inkılabından sonraki ilk onyılda kitap yayınında çalışanların sayısı 26 bin 978 civarındayken, bir sonraki onyılda bu sayı 76 bin 360’a çıkmış ve yine üçüncü ve dördüncü onyıllarda da sırasıyla 266 bin 720 ve 604 bin 781’e çıkmıştır.

İslam inkılabının kırkıncı yılı dolaysıyla yayıncılık sektörü ile ilgili yayımlanan raporun bir başka bölümünde kitapların birinci ve kaçıncı baskıları arasında bir karşılaştırma da yapılmıştır. Bu raporda yer alan verilere göre son kırk yılda İran’da birinci baskı kitap sayısı 22 bin 484’ten 403 bin 426’ye çıkmıştır. Yine tekrar basılan kitap sayısı da 12 bin 541 kitaptan 323 bin 434’e çıkmıştır.

Bu verilerde üzerinde durulan bir başka veri ise, İran’da yayımlanan kitap başlıklarının sayısıdır. İran’da İslam inkılabı zafere kavuştuktan sonraki ilk onyılda yayımlanan kitap başlığı sayısı onyılın başında 294’ten onyılın sonunda 4498’e yükselmiştir, ki bu da yaklaşık yirmi katlık bir artışa denk geliyor. İkinci onyılda ise beş katlık bir büyüme, üçüncü onyılda üç ve dördüncü on yılda da yaklaşık iki katlık bir artış gözlenmiştir.

Rapordu verilen bir başka veride de kadın ve erkek yayıncı sayısı gündeme geliyor, ki burada da en başta 288 kişinden İslam inkılabının kırkıncı yılında 60 bin 33 sayısına ulaşıldığına şahit oluyoruz.

İran İslam Cumhuriyeti yılın kitabı ödülleri ve yılın dünya kitabı ödülleri ise İran İslam Cumhuriyeti’nin yayıncılık alanında en parlak çalışmalarından biri sayılır ve bölgede ve dünya genelinde ün yapan bir çalışmadır, öyle ki şimdi her yıl yerli yabancı, çok sayıda yazar bu ödüllerin dağıtıldığı törenlerin düzenlenmesini ve bu ödüllerden birini kazanmayı beklemektedir.

Bu yıl yine İran İslam inkılabının zafer yıldönümü etkinlikleri çerçevesinde 5 Şubat günü Cumhurbaşkanı Ruhani ve ülkenin önde gelen kültür alanı yetkilileri ve yerli ve yabancı yazarlar ve yayıncıların katılımı ile düzenlenen törende bu yılın seçilen eserleri açıklanarak takdir edildi.

Törende bir konuşma yapan Hasan Ruhani şöyle dedi: Kitap düşünceyi beyan etmekten başka bir şey değildir. Kitapla beraber olan düşünce edebileşir. Düşünce ve medeniyet yolu hemen hemen kitapla sınırlıdır. Şairlerin, yazarların ve uzmanların eserleri binlerce yıl boyunca dünya genelinde kitap aracılığı ile intikal ettirilmiştir. Bu yüzden kitap aracılığı ile düşünce, tarih ve medeniyet nasıl cereyan ettiğini anlayabiliriz.

Amerika devletinin uluslararası yılın kitabı ödülünü kazanan yazarların İran’a seyahat etmelerini engelleme kararına tepki gösteren Cumhurbaşkanı Ruhani konuşmasını şöyle sürdürdü:

Yılın kitabı ödülleri etkinliğinde Amerika devletinin İran’a karşı nasıl davrandığını da anlamış oldunuz. Onlar her ne kadar İran milletine karşı art niyetli olmadıklarını söylerse söylesin, fakat onlara neden yazarların İran’a seyahat etmelerine engel oluyorsunuz? diye sormak gerekir. Amerikalı yetkililer bilim ve kalemleri kırmak ve bilim ve yazarlığa bile yaptırım uygulamak istiyorlar. Amerika çok ucuz ve diplomatik olmayan bir dille konuşuyor. Bizse onlara kalemimizle cevap veriyor ve inkılabımızı bu şekilde güvence altına alıyoruz. İran’ın kırk yıl öncesine dönmesi asla mümkün değil, İran’ın Amerika’nın sultası altına geri dönmesi asla mümkün değil, o dönem sona ermiştir. İran milleti artık Amerika’dan icazet almayacaktır. İran milleti ileriye doğru hareket ediyor ve son kırk yılın tüm rakamları ve verileri, İran milletinin doğru hareket ettiğini gösteriyor.

Bu yıl seçilen eserlerden bazılarının başlığı ise şöyle:

• Konu ve tarih ekseninde kitap bilimi: İrej Efşar’ın yazısı ve yayını,
• İran ve Irak savaşının takvimi: 28. Kitap, kuzeybatıda ilk büyük operasyon “Velfecr-4”, yazarlar: Alirıza Lütfullahzadegan, İrej Himmeti,
• Buluci – Farsi kültürü: yazar: Abdulgafur Cihandide,
• İran’da Kariz sistemi ve geleneksel yararlanma yöntemleri, yazar: Cevad Safinejad,
• Mulahezat ve muhakemat; İran ve Osmanlı sınırlarını kısıtlayan iki tasarı,yazar: Mirza Muhebali Han Nizamulmülk Merendi Yekanlu, tashih ve araştıran: Nasrullah Salihi,
• Elif lam Humeyni; İmam Humeyni’nin -ks- biyografisi, yazar: Hidayetullah Behbudi,
• Şems’in peşinde pedala basmak, Tebriz’den Konya’ya, Konya’dan Şam’a, yazar: Hasan Keremi Karameliki.

36. yılın kitabı ödülü jüri heyeti bu yıl “Adım adım İmam’la; Seyyid Musa Sadr’ın konuşmaları, röportajları ve makaleleri” adlı Yakup Zaher’in derlediği kitabı İmam Musa Sadr’ın düşüncelerini, yolunu, konumunu, bilimsel yerini, siyasi ve önderlik konumunu en titiz ve belgelere dayanarak en kapsamlı biçimde anlatan kitap olduğu için takdire layık eser olarak açıkladı.

Öte yandan 26. Dünya kitabı ödülleri de tören sırasında sahiplerini buldu ve İslam bilimi ve İran bilimi alanlarında bazı eserler seçkin eserler olarak açıklanarak ödüllendirildi.

Yılın dünya kitabı ödülleri bölümünde Amerika, Almanya, İtalya, İrlanda, Fransa, Lübnan ve Türkiye’den bazı yazarlar İran bilimi ve İslam bilimi alanlarında eserlerini sundular. Bu bölümde 10 esas tema üzerinde 72 araştırma grubu şekillendi ve 6413 kitap değerlendirildi. Yılın dünya kitabı ödülleri bölümünde tercüme, telif ve araştırma olmak üzere üç dalda veriliyor ki şarkiyatçı geleneğe göre kitaplar fıkıh ve lügat, Kuranî ve İslami ilimler ve kelam ve felsefe konularını içeriyordu ve bazı kitaplar da şerh ve tefsir ve yorumla beraber olan ve Avrupa dillerine çevrilen Arapça kitaplardı. Bu arada geçmiş yıllarda olduğu gibi kitaplar İran İslam Cumhuriyeti kültürel ataşelikleri gibi çeşitli kaynakların aracılığı ile tespit edildi. Bu dönemde 2000 kitap başlığı ele alındı. Bu kitaplar sanat, mimari, kelam ve irfan, turizm, İran ve dünya gezginliği alanlarıyla ilgili kitaplardı.

Eserler değerlendirildikten sonra sonunda 9 eser çeşitli dalların seçkin eserleri olarak seçildiler. Bu dönemde İslami etüt bölümünde Kur'anî ilimler ve Kur'an'ı Kerim tercümesi, İslami sanat ve mimari, bilim tarihi, İslami iktisat, İslami kelam ve fıkıh ve hukuk, İslami tasavvuf ve irfan, İslami tarih ve medeniyet, İslami felsefe, çağdaş Şii ve İslami etütler bölümleri ile ilgili eserler değerlendirildi ve sonunda yılın kitabı ödüllerini kazanan eserler şu şekilde açıklandı:

• Yanık kentte lacivert boncukların yapımı; milattan önce üçüncü milenyumda kentsel toplumda el sanatları tefsiri, Ortadoğu ve Uzakdoğu İtalyan yayınevi, yazar Alsandra Lazari, Masimo Vidale (İtalya),
• Geometrik bezeme sanatları; Benzer veya eşit şekillerin benzeşmeleri hakkında Farsça kısa bir risale, Brill yayınevi, Golru Necipoğlu (Türkiye),
• Tasavvuf; İslami irfanın çağdaş tarihi, Prinstone üniversitesi yayınları, yazar Aleksandır Keniş (Rus asıllı, Amerika),
• Helal seher; Sahib bin Abbad’ın hayatı ve risaleleri, Brill yayınevi, yazar Muris Pumernets,
• İranlı sanat; 19. Yüzyılın sanatlarının Victoria ve Albert müzesi için derlemesi, yazar Maya Karry (İrlanda),
• İki mekan ortasında bir mekan; Berzah aleminin Kuranî kavramı, Gergias yayınevi, yazar George Arteşer,
• Şii öğretileri, mutezele kelamı; Şerif Murtaza ve İmamiye söyleminin toparlanması, yazar Hüseyin Ali Abdulsatır, Edinbero üniversitesi yayınları,
• Endülüs arifleri; İbni Barracan ve 12. yüzyılda İslami düşünce, yazar Yusuf Kizvit, Cambridge üniversitesi yayınları,
• İslami tıpta besin maddeleri; El Ağziye ve el Eşrebe kitabının tashihi, tercümesi ve şerhi, yazar Necibeddin Semerkandi, Brill yayınevi, yazar Juliana Muller (Almanya),

ABD kongresi ve hükümeti arasında yaşanan sorunların yüzünden seçilen üç eserin sahipleri kapanış törenine katılamadı. Bu üç eserden Amerika’dan Muris A. Pumerants Rus kökenli ve Ali Hüseyin Abdulsatır Lübnan asıllı Amerika’da yaşıyorlar.

Bu törende ayrıca İslam inkılabının 40.zafer yıldönümü dolaysıyla ve ilim ve kültür alanında sarf ettiği emeklerinden ötürü, çağdaş alimlerden Ayetullah İbrahim Emini de takdir edildi.

1925 doğumlu Ayetullah Emini, nizamın maslahatını belirleme kurumu ve bilgeler meclisi üyesidir. Ayetullah Emini fıkıh, usul ve mantık alanında çok sayıda kitap yazdı. Bu eserlerden bazıları şöyle:

Allah bilimi, semavi dinlerde vahiy, İslam’la tanışmak, imametin genel meselelerinin irdelenmesi, Ehl-i Beyt’in merciliği, fazilet örnekleri, Kur'an'ı Kerim’de maad, İslam ve talim ve terbiye, İslam ve Batı medeniyeti  ve İslam’ın örnek kadını: Hz. Fatıma -s-.

Kitap evi müessesesi 36. Yılın kitabı ödülleri kapanış töreninde yılın ansiklopedisi olarak iki ciltte basılan Ayine-i Devran adlı kitabın tanıtımını gerçekleştirdi.