Kerrar; İran’ın ileri İHA teknolojisine ulaşma azminin simgesi

Parstoday – İran İslam Cumhuriyeti’nin savunma sanayii ve silahlı kuvvetlerinin en büyük ve takdire şayan başarılarından biri, gelişmiş insansız hava araçlarının tasarım ve üretim bilgisine ulaşmasıdır.

Savunma alanındaki tanınmış ürünlerden biri olan ve aynı zamanda İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri’nde geniş kullanım alanına sahip bulunan çok amaçlı **“Kerrar”** İHA’sı, bu alanda dikkat çekici bir örnek sayılmaktadır. İranlı savunma uzmanlarının öngörüsü ve ileri görüşlülüğü sayesinde bu İHA, önemli ve çeşitli görevler üstlenebilmiştir.

 Genel bakış

İran İslam Devrimi’nin zaferinden önce, hava savunma sistemleri ile hava kuvvetleri savaş uçaklarının havadan havaya füzelerini test etmek amacıyla İran, ABD’den bir dizi **“MQM-107”** hedef İHA satın aldı. Mikro turbojet motorlu bu Amerikan İHA’sı saatte **925 kilometre** hıza ulaşabiliyor ve yaklaşık **12 kilometre** irtifada uçabiliyordu.

Son yıllarda İranlı uzmanlar, **MQM-107** hedef İHA’sı temelinde çok dikkat çekici kabiliyet ve imkânlara sahip yeni bir İHA geliştirmeyi başardılar. Kerrar İHA’sı, İran Uçak Sanayii Şirketi (**HESA**) tarafından üretilmiştir ve resmî olarak **Ağustos 2010’da (Mordad 1389)** Savunma Sanayii Günü’nde tanıtılmıştır.

Tanıtıldığı sırada bu İHA’nın iki ana görevi; radar ve hava savunma sistemlerini test etmek için hedef uçak olarak kullanılması ve hava bombardımanı icra etmesi olarak açıklanmıştır.

Kerrar nesilleri

Bugüne kadar Kerrar İHA’sının **4 nesli** tanıtılmıştır. Bunlar boyut ve uçuş özellikleri bakımından küçük farklılıklar taşımakla birlikte çeşitli görevlere sahiptir. Kerrar’ın tüm türleri raylı fırlatıcı ve katı yakıtlı booster ile fırlatılır; iniş yöntemi ise paraşüt ve hava yastığı kullanılarak gerçekleştirilir. Bu İHA, İran yapımı **Tolou** serisi jet motorlarından yararlanmaktadır.

Kerrar İHA’sı, insanlı savaş uçaklarında kullanılan silahları taşıma ve fırlatma kabiliyetine sahiptir. Dünyadaki çeşitli askerî İHA’lara bakıldığında, Kerrar’ın belirli ve neredeyse sabit bir platform üzerinde dünyanın en çok yönlü İHA’larından biri olduğu söylenebilir.

Keşif, hava eğitimleri için hedef uçak, kara ve deniz hedeflerine saldırı, hava önleme, intihar saldırısı ve nihayet elektronik harp; bugüne kadar bu İHA için tanımlanan görevler arasındadır. Kara ve deniz hedeflerine yönelik görevleri birbirinden ayrı değerlendirirsek, Kerrar İHA’sının şu anda **7 uzman askerî görev** için geliştirildiği ve bu alanlarda rol oynayabildiği söylenebilir.

Kerrar İHA’sı için tanımlanan çeşitli kabiliyetler ve görevler göz önüne alındığında, bu İHA uzun yıllar boyunca İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarının önemli bir bölümünü karşılayabilir.

Özellikler

Kerrar; silindirik gövdeli, gövdenin altına monte edilmiş kanatlara sahip, hava girişi üst tarafta bulunan ve gövdenin arka kısmında yer alan bir turbojet motorlu, **H şeklinde kuyruklu** bir İHA’dır. Bu İHA’nın kanat uçları, indüklenmiş sürükleme etkisini azaltmak amacıyla bir ölçüde eğimli tasarlanmıştır.

Kerrar İHA’sının gövdesi altında bir adet ve her kanadın altında birer adet olmak üzere dış yük taşımaya uygun istasyon öngörülmüştür. Kerrar’ın uzunluğu **3,75 metre**, kanat açıklığı **3,1 metre**, yüksekliği **1,5 metre**, azami kalkış ağırlığı **750 kilogram** olup **250 kilogram** faydalı yük taşıma kapasitesine sahiptir.

Bu model, **35.000 feet** yani **10.670 metre** servis tavanına, **700 km/s** azami hıza, **650 km/s** seyir hızına ulaşmakta ve **1 saat 15 dakika** havada kalış süresine sahiptir. Bu modelde **JP-4** yakıt kullanan **Tolou 4** jet motoru kullanılmakta, gövde malzemesi ise ağırlıklı olarak alüminyumdan oluşmaktadır.

Kerrar’ın diğer örnekleri için **40.000 feet** yani **12.200 metre** irtifaya kadar uçuş kabiliyeti ve **900 km/s** azami hız belirtilmiştir. Kerrar İHA’ları, kalkış istasyonuyla doğrudan bağlantılı uçuşta **200 kilometreye kadar** menzile sahipken (**Kerrar 3**), sürekli bağlantıya ihtiyaç duymadan otomatik programlı uçuşta **800 ila 1000 kilometre** menzile ulaşabilmektedir.

Görev türleri ve özellikler

“Kerrar”ın fırlatma yöntemi, bir roket destekleyici (booster) ile fırlatıcı üzerinden ateşlenmesi şeklindedir; destekleyicinin enerjisi tükendikten sonra ayrılır ve hava aracının kendi turbojet motoru çalışır. Kerrar İHA’sı zamanla daha fazla görev üstlenmiştir.

Kerrar’ın ilk örnekleri olan **Kerrar 1** ve **Kerrar 2**, hava hedefi, kara hedeflerinin bombardımanı ve gemisavar saldırılar rolünde hizmete girmiştir. Bu iki model, kara ve deniz saldırı görevlerinde **250 ve 500 pound’luk bombaların** yanı sıra, denizdeki düşman yüzey hedeflerini vurabilen **“Kevser”** deniz seyir füzesiyle de donatılmıştır.

Kasım 2019’da (**30 Aban ve 1 Azar 1398**) düzenlenen **Velayet Seması Savunucuları** hava savunma tatbikatında, **“Kerrar önleme”** adı verilen ve **Kerrar 3** olarak bilinen başka bir örnek operasyonel olarak kullanılmıştır; bu model, intihar tipi saldırı yöntemiyle hedefini vuruyordu. Kerrar’ın intihar amaçlı önleme sürümüne ait yayımlanan görüntüler, düşman hava aracına isabet hassasiyetini artırmak amacıyla burun kısmına optik ve/veya ısıl sensörlerin yerleştirildiğini; böylece hedef optik ya da ısıl kilitle takip edilerek vurulabildiğini göstermektedir.

Kerrar için tanımlanan ve görüntüleri de yayımlanan bir diğer rol ise **hava önleme ve hava muharebesi** olup, bu sürüm **Kerrar 4** olarak bilinmektedir. Hava önleme ve devriye kabiliyetine sahip bu İHA, itkiyi hassas şekilde ayarlayabilen daha yeni **Tolou 4** motor sürümünü kullanmaktadır. Bu rolde Kerrar, yaklaşık **60 ila 80 kilogram** ağırlığında olan **Şahab Sakib** kızılötesi güdümlü füzelerle donatılmıştır. Ancak hava savunma tatbikatında yayımlanan son görüntüler, bu İHA’nın **Azerehş** füzesiyle de donatıldığını göstermiştir.

İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri’nin **Velayet Seması Savunucuları 99** adlı hava tatbikatı sırasında, **Ekim 2020’de (Aban 1399)** Kerrar için yeni bir görev daha tanıtılmıştır: **elektronik harp**. Böylece Kerrar, dahili veya gövde altına monte edilen elektronik harp podlarıyla donatılarak düşman radarları ya da haberleşme sistemlerine karşı karıştırma operasyonları gerçekleştirebilmektedir.