Afganistan barışı ve Avrupa’nın İran ile işbirliği

AB’nin Afganistan işleri temsilcisi ve İran dışişleri bakan yardımcısı, Afganistan’da barışın sağlanması, korunması ve güçlendirilmesine vurgu yaptılar.

AB’nin Afganistan işleri temsilcisi Roland Kobia Çarşamba günü İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı siyasi işlerden sorumlu yardımcısı Seyit Abbas Irakçı ile Tahran’da yaptğı görüşmede, AB’nin Afganistan’da barışın sağlanması ile ilgli görüşlerinin İran’ın tutumu ile paralel olduğuna işaretle, Afganistan’da barışın sağlanması, korunması ve güçlendirilmesinde AB’nin İran İslam cumhuriyet ile işbirliğine hazır olduğunu söyledi.
İran tarafı, barışın Afganistan halkının genel talebi olduğunu belirtirken, "Afganistan ile ilgili müzakerelerde Afganistan anayasasının dikkate alınması gerektiğini ve Afganlı taraflar arasında barışın zaruri olduğunu bildirdiler.
İran İslam Cumhuriyeti Afganistan’ın komşusu olarak bu ülkede barış ve istikrarın sağlanmasını desteklerken her zaman Afganistan’da Afganların eksenliğinde istikrarın sağlanma sürecinin ilerlemesine çalışmaktadır.
Afgansitan’a komşu olmak ve bu ülkede güvenlik dengelerinin İran güvenliğindeki etkinliği sebebi ile Tahran’ın her zaman Afganistan’daki siyasi süreci ciddiyetle takip etmesine sebep olmuştur. Bu bağlamda diplomasi ve siyasi yolların kullanılması ise İran İslam Cumhuriyetinin Afganistan sorunlarını çözmede stratejisi olmuştur.
Bu çerçevede İran İslam Cumhurieyti, Afganistan krizinin çözümü bağlamında bölgesel ve bölge dışı taraflarla görüşmeler gerçekleştiriyor. AB’nin Afganistan işleri temsilcisinin Tahran ziyareti ise İran’ın Afganistan gelişmeleri hakkındaki tutumunun onaylanması anlamındandır; bu ülkedeki sorunların çözümü ve barışın gerçekleşmesindeki tek yol ise diyalogdur.
İran’ın Afganistan gelişmelerindeki etkinliği, iki halkın ortak kültürel, dil, din ve sınıra sahip olması, AB’yi Afganistan sorununun çözümünde İran’dan yardım istemesine sebep olmuştur.
Bu bağlamda AB’nin Afganistan işleri temsilcisi Çarşamba günü Tahran’daki görüşmeleri sırasında, “AB ve İran’ın Afganistan konusunda bir çok ortak görüşe sahip olduklarını ve bu bağlamdaki işbirliklerini geliştirmek gerektiğini” belirtti.
İran İslam Cumhuriyeti Afganistan krizinin çözüm sürecinde halkın çıkarları ve ülkenin milli hakimiyetine öncelik tanıyor. İran hükümetinin Afganistan gelişmelerine yaklaşımı ise bu ülke yetkilileri tarafından da onaylanıyor.
Afganistan milli vahdet hükümeti icra başkanı Abdullah Abdullah’a göre “İran İslam Cumhuriyetinin Afganistan’da barış ile ilgili tutumları, Afganistan hakimiyeti, hükümeti ve halka destek bağlamındadır.”
Afganistan siyasi meseleler uzmanı Vahid Müjde’ye göre de “İran İslam Cumhurieyti Afganistan sorunlarının çözümünde yapıcı rol üstleniyor.”
İran’ın Afganistan’da siyasi ve güvenlik gelişmelerindeki pozitif rol üstlenmesi, Tahran’ın Afganistan sorunlarının çözümünde vahdet oluşturma tutumundan kaynaklanıyor. İran Afganistan’da barışın sağlanmasında hem halkın rolü, hem de hükümetin rolünü dikkate alııyor üstelik bizzat Afganlar arasında müzakerelere büyük önem veriyor.
Afganistan'da barışın sağlanması için devlet, millet ve siyasi grupların vahdeti temel şarttır ve bu önemli konu her zaman İran tarafından dikkate alınmıştır. Batının özellikle Afganistan’da barışın sağlanma sürecindeki çelişkili tutumu nedeni ile bu ülkenin halk ve hükümetinin işbirliği, Afganistan’da barış ve istikrarın sağlanmasında güçlü bir dayanaktır.
Bu yüzden Afganistan barışı yüksek konsey başkanı Muhammed Kerim Halili’nin, “Afganistan hükümeti veya partilerinin her biri tek başına barış sürecini izlediği takdirde bu sürecin yenilgiye uğrayacağı” görüşünü de bu bağlamda değerlendirmek gerekiyor./