Amerika’nın İran’a Yönelik Maksimum Baskı Siyaseti

Amerika’nın Bercam Nükleer Anlaşmasından 8 Mayıs 2018’de çekilmesinin ülke başkanı Donald Trump tarafından duyurulmasından beri Amerika, Ağustos ve Kasım 2018 tarihinde iki aşamalı olarak İran aleyhinde yeni yaptırımlar kararı aldı. Bu yaptırımlar tek taraflı olmasına karşın bir taraftan da BM Güvenlik Konseyi’nin 2231 kararı gibi uluslararası kanunların da ihlaline yol açtı.

Amerikan makamlarının bildirdiğine göre tarihte en ağır yaptırımlar olarak sözkonusu yaptırımların uygulanmasına rağmen ancak Washington hala İran aleyhinde geniş çaplı yaptırımları hayata geçirerek, maksimum baskı uygulama siyaseti çerçevesinde hareket etmektedir.

Bu doğrultuda Amerika Başkanı Donald Trump 8 Mayıs Çarşamba günü İran İslam Cumhuriyeti aleyhindeki hasmane girişimlerinin devamında yeni bir ferman imzalayarak İran’ın metal ve maden sektörünü hedef alan yeni bir yaptırıma imza attı. Trump bu konuya ilişkin konuşmasında yeni yaptırım kararında İran’ın demir, çelik, alüminyum ve bakır gibi metal sektörlerini hedef alarak İran’ın ihracattan elde ettiği gelirini azaltmak istediğini belirtti.

Bu yeni yaptırımlar Amerika’nın yasa dışı ve tek taraflı bir şekilde Bercam Nükleer Anlaşmasından çekildiği günün yıldönümünde gerçekleştirildi.

Bu yeni yaptırımlara göre Amerika, İran’ın maden ve metal sektöründe faaliyet ve yatırım yapan, bu sektöre bağlı olan kişiler, kurumlar ve şirketlerin malvarlığını ve kaynaklarına el koyacaktır. Trump bu yaptırım kararını açıklarken İran tavrını değiştirmezse daha fazla baskı ile karşılaşacağını iddia etti.

Amerika, Bercam Nükleer Anlaşmasından çekildikten sonra İran aleyhinde topyekun bir baskı süreci ve kampanyası başlatmış bulunuyor. bu uluslararası anlaşmada kalan Rusya, Çin, Almanya, Fransa ve Britanya gibi 4+1 ülkeleri ve Avupa Birliği ise bu yaptırımlara karşı durmaya çalışmışlardır.

Aynı zamanda Donald Trump hükümetinin bu tek yanlı yaklaşımı uluslararası arenada da ciddi eleştirilere yol açmıştır.

Bu hususta Birleşmiş Milletler Teşkilatı Hukuk Konseyi Raportörü İdriss Jazairy şöyle bir açıklama yaptı: " Ben bir ülkenin kendi sultasından uluslararası mali düzende nükleer anlaşmadaki tüm taahhütlerini yerine getiren İran milletine ve başka taraflara da zarar vermesi doğrultusunda kullanılmasını endişe verici olarak niteliyorum. “

Amerika’nın İran aleyhindeki yaklaşımı, sadece zorbalık ve dayatmaya dayalıdır. Buna rağmen İran İslam Cumhuriyeti 40 yıldır her daim Amerika’nın bu tek taraflı yaptırımları karşısında dik bir duruş sergilemiş ve Washington’un tüm komplolarını etkisiz hale getirmiştir.

İslam İnkılabı Lideri Seyyid Ali Hamenei 9 Ocak 2019’da şöyle buyurmuşlardır: " Amerikalılar, hali hazırda sevinçli bir şekilde İran’ın yaptırımlarının tarihte eşi ve benzerine rastlanmadığını söylüyorlar. Ancak İran milleti, Allah’ın izni ile onlara tarihte eşi ve benzerine rastlanmayan bir yenilgi tattıracaktır"

Buna paralel olarak İran, Amerika’nın yaptırımları ve hasmane politikaları karşısında başarılı olacağını daha önce de ispatlamıştır.

İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, Trump’ın İran aleyhindeki siyasetlerinin önceden yenilgiye uğradığına işaretle şöyle yazdı: "Trump, İran karşısındaki yenilgiye uğramış siyasetini başarılı göstermek için değersiz tüm gerekçelere baş vurmaktadır. Ancak İranlılar hiç bir zaman Amerika'nın baskıları karşısında boyun eğmeyecektir. "

Amerika’nın İran’ın metal ve maden sektörünü yaptırımlara tabi tutması ise Bercam Nükleer Anlaşması maddeleri ve BMGK’nin 2231 sayılı kararına tamamen aykırıdır. Trump, İran’ı metal ve maden taşlarının ihracatından elde ettiği gelirlerden mahrum bırakmak sureti ile Tahran’ı mali baskı altına alabileceğini düşünüyor. Buna rağmen İran’ın buna tepki olarak iç kapasitelerini arttırması ve Bercam Nükleer Anlaşmasında öngörülen imkanlardan yararlanması, Amerika’nın denklemlerini yerle bir edip İran’ın siyasi ve ekonomik manevra gücünü arttırabilir.