Viyana oturumu ve "Bercam", Avrupa'nın bağımsızlığı zarureti

İran İslam cumhuriyetinin Bercam nükleer anlaşmanın korunması bağlamında Avrupa ülkelerine tanıdığı 60 günlük fırsatın sonuna yaklaşırken, İran diplomasi kurumu, tüm siyasi ve ekonomik baskılara rağmen İran İslam cumhuriyetinin çıkarlarını takip ediyor.

Siyasi işlerden sorumlu İran dışişleri bakan yardımcısı seyit Abbas Irakçi bugün Viyana'da düzenlenen Bercam ortak komisyonu oturumu öncesi yaptığı açıklamada, "Bercam'da kalan ülkeler, Amerika çıkışından doğan İran zararlarını karşılayamadıklarını" söyledi.
Amerika başkanı Donald  Trump 8 mayıs 2018 tarihinde Bercam anlaşmasından çekilme kararını imzaladığında Avrupalılar dünya diplomasi başarısının yok olmaması için İran'dan Bercam anlaşmasında kalmasını istediler.
Günümüze İran diplomasisi ve hüsnü niyetinden bir yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen Avrupalılar sadece siyaset alanına Bercam anlaşmasına destek vermekten öteye geçmemiştir. 
İran'ın Amerika'nın anlaşmadan ayrılmasını telafi etmesi için Avrupa'ya tanıdığı süre bir yılını doldururken Avrupa'nın verdiği vaatleri gerçekleştirmede hala çaresiz ve aciz görünüyor. 
İran'ın göstermiş olduğu sabır ve diplomasiye tanıdığı fırsat, Tahran'ın Bercam yararlarını gerçekleştirememiştir ve buna göre de İran, Amerika'nın anlaşmadan çıkışı yıl dönümünde yani 8  mayıs 2019 tarihinde Bercam'daki sorumluluklarından ikisini yine nükleer anlaşma çerçevesinde askıya aldı. 
İran'ın bu girişimi bizzat taraf ülkeler uyarınca Bercam anlaşması çerçevesinde alınan bir karardır, bu yüzden İran taahhütlerinin azaltılması ise Bercam'ın ihlali anlamında değildir.
Bu şartlarda Avrupalıların İran'dan Bercam sorumluluklarına tamamen bağlı kalmasını talep etmeleri mantıksızdır fakat diğer ülkelerin Bercam anlaşmasındaki taahhütlerini gerçekleştirmemeleri ise anlaşmanın ihlali anlamındadır.
Bu bağlamda İran'ın BM temsilcisi Mecid Tahtrevançi dün Avrupalıların Amerika'nın Bercam'dan çekilmesi ardındaki müsamahakarlıklarına işaretle, "Avrupalıların sürekli Bercam'ı ihlal ettiklerini, Bercam'ın tam ve yapıcı olarak yürütülmesini taahhüt eden ülkelerin onu tam olarak gerçekleştirmeleri gerektiğini" söyledi.
Avrupa'nın son günlerde  Bercam ile ilgili tutumlarında onların Bercam'ın korunması hedefi ile pratik adımlar için ciddi çalışma izleri görünmüyor. Avrupa'nın Amerika siyasetlerine eşlik etmeleri ise bu çerçevede yer alıyor ve bu şartlarda İran İslam cumhuriyeti de Avrupa'nın Bercam'a tek taraflı bağlı kalma baskılarının etkisinde kalmayacaktır.
Bu bağlamda İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif AB dış siyaset sorumlusu Federica Mogherini'ye dün yazdığı mektupta Avrupa'nın Bercam sorumluluklarındaki bağlılık eksikliklerine değindi. 
Muhammed Cevad Zarif bu mektupta,  Bercam  ve üye ülkeleri dışişleri bakanlarınca daha sonra yayınlanan bildirilerdeki taahhütlerini yerine getirme konusunda müsamahakâr davrandıkları temel konulara değindi.
 Dışişleri bakanı mektubunda ayrıca İran ve ortak komisyon koordinatörü  arasındaki mektuplara ve Bercam metnine  istinaden, kapsamlı bir şekilde geçerli delillerle İran'ın Bercam sorumluluklarından bazılarını, kısmen veya tamamen durdurma hakkına vurgu yaptı.
 Muhammed Cevad Zarif ayrıca," İran İslam Cumhuriyeti'nin Bercam uyarınca kendi haklarını kullanması,  bu cümleden sorumluluklarını durdurmada ciddi olduğunu ve bu  konuda siyasi baskıların etkisinde kalmayacağını" vurguladı.
Avrupalıların, dünyada ciddi anlaşmazlıkları için bir örnek teşkil etmesini ve dünya düzeninde kendilerinin etkinliğini belirtisi olduğunu umdukları Bercam'ın korunması için INSTEX mali mekanizması gibi her türlü girişimi, İran'ın Bercam uyarınca ekonomi çıkarlarını tam olarak sağlaması gerekiyor. Aksi halde Bercam'ın işlevsizliği ve anlaşmanın yok olması ile ilgili her türlü sorumluluk bu uluslararası anlaşmanın diğer tarafları ve özellikle de Avrupa'ya ait olacaktır./