7 Avrupalı ülkenin nükleer anlaşmaya tam desteği
Almanya, Fransa ve İngiltere'den oluşan Avrupa Troykası ve AB, 4+1 grubunun üyelerinden olarak bir kez daha nükleer anlaşmayı desteklediklerini belirttiler.
Bu bağlamda açıklama yapan Avrupalılar, nükleer anlaşmayı destekleyerek, Fransa, İngiltere ve Almanya ile birlikte İran ile ticareti kolaylaştırmak için işbirliği yapacaklarını deklare ettiler.
Avusturya, Belçika, Finlandiya, Hollanda, Slovenya, İspanya ve İsviçre yaptıkları açıklamada, nükleer anlaşmanın korunmasına vurgu yaparak, bu anlaşmanın silah kontrolü rejimi için bir kilit araç olduğunu ve bölgede istikrarın korunmasında esas etken olduğunu belirttiler.
Sözkonusu ülkelerce yapılan açıklamada, nükleer anlaşmanın ekonomiyi ilgilendiren bölümlerindeki sorunlara işaretle, Fransa, Almanya ve İngiltere ile diğer Avrupalı örgütler ve komisyonlarla birlikte İran ile mali işlemleri kolaylaştıracak kanalın kurulması için işbirliği yapacaklarını deklare ettiler.
Söz konusu ülkeler, özel mali mekanizma-INSTEX'in İran ile ticaretin yapılması için ilk girişimlerden olduğuna temasla, bu bağlamda İran İslam cumhuriyeti için nükleer anlaşmadaki tüm yükümlülükleri ve maddelerine uymasının önemli olduğunu kaydettiler.
Hollanda da INSTEX hissedarlarına katılmak istediğini de bildirildi. Böylece İran ile INSTEX üzerinden ticaret yapmak isteyen ülkelerin sayısı artmış olacak. Anlaşılan İran'ın nükleer anlaşma çerçevesinde yükümlülüklerini hafifletip, kendi meşru ve yasal isteklerinin karşılanmaması halinde nükleer anlaşmadan çekilebileceğine dair ciddi uyarıları gibi protesto amaçlı eylemleri, 7 Avrupalı ülkenin son tutumunda etkili olmuştur.
Avrupalı ülkelerin INSTEX'i kurmak ve hayata geçirmek için girişimleri ve bir kez daha nükleer anlaşmayı desteklemeleri, Tahran'ın AB'nin nükleer anlaşmada İran'ın ekonomik menfaatlerinin temini konusunda savsaklama yapmasını protesto etmesinin ardından geldi.
ABD'nin 8 mayıs 2018'te nükleer anlaşmadan tek taraflı ve yasadışı olarak çekilmesinin ardından AB ve Avrupa troykası, ABD'nin İran'a karşı tek taraflı yaptırımlarının olumsuz etkileriyle mücadele için İran ile ticarete devam edeceklerini ve İran-Avrupa özel mali mekanizması INSTEX'i bu hedef için kuracaklarını duyurmuşlardı. Ancak İran'ın nükleer anlaşmanın Avrupalı üyelerine 60 günlük süre verinceye ve uyarıda bulununcaya kadar karşı taraf bu bağlamda herhangi bir somut girişimde bulunmadı.
28 Haziran'da Viyana'da düzenlenen Bercam ortak komisyonu toplantısının ardından Avrupalıların vaatlerinin hayata geçirilmeye başlayacağına dair bazı haberler duyuldu.
Bu bağlamda nükleer anlaşma ortak komisyonu oturumunda İran'ı temsil eden dışişleri bakan yardımcısı Abbas Irakçi yaptığı açıklamada, INSTEX üzerinden mali işlemlerin başladığını duyurdu.
Irakçi ancak, müzakerelerde elde edilen ilerlemelerin nükleer anlaşmada belirlenen sınır konusunda Tahran'ın tutumunun değişmesi için yeterli olduğunu düşünmediğini dile getirdi.
Nükleer anlaşmanın uygulanmasını denetleyen Avrupalı yetkili Helga Shcmid de, INSTEX'in uygulanmasına vurgu yaparak, INSTEX'in artık uygulanmaya başladığını ve ilk işlemlerin yapılmakta olduğunu, INSTEX'e katılan AB üyelerinin artacağını ve Erak ve Fordu projeleri hakkında de iyi ilerlemeler kaydedildiğini bildirdi.
AB ayrıca Viyana toplantısının ardından yaptığı açıklamada, AB'nin İran ile özel mali mekanizmasının yürürlüğe girdiğini, Nükleer anlaşmada kalan tarafların, İran ile ticari münasebetleri normalleştirmek için yaptırımların iptali için kendi çabalarını yoğunlaştırdığını deklare etti.
4+1 grubunun diğer üyesi olan Rusya da, diğer ülkelerin ABD'nin İran'a karşı yaptırımlarına eşlik etmemesine vurgu yaptı.
Moskova'ya göre, Avrupalıların INSTEX ile ilgili vaatlerinin uygulanması ve diğer ülkelerin İran ile ticaret yapmaları, ABD'nin uluslararası arenadaki zorbacı ve tek taraflı girişimlerine karşı durmak için bir adım sayılıyor./
