Rusya'dan İran'a Çağrı

Bercam, Nükleer Anlaşmasına taraf ülkeler özellikle de Rusya tarafından uluslararası barış ve güvenliğin korunması için çok önemli bir anlaşma sayılmaktadır. Bu yüzden başta Moskova olmak üzere taraf ülkeler bu anlaşmasının korunmasından yanadır.

Avrupalıların bu anlaşmadaki taahhütlerini yerine getirmekteki pasifliğine karşı İran'ın taahhütlerini azaltması ise Rusya'nın tepkisine yol açmıştır. 

Bu çerçevede Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov Pazar günü yeni bir ortak nükleer anlaşma oturumunun düzenleneceğini bildirerek şöyle dedi: "Rusya, İran'dan nükleer anlaşma etrafında olan gerilimleri arttıracak daha fazla adımlar atmaktan sakındırmaya devam edecektir. Tahran'ın taahhütlerini azaltma ilkesine dayanarak sorumluluklarını azaltmasındaki saiklerini anlıyoruz. "

Üst düzey Rus yetkili bu sözleri ile İran'ın son zamanda nükleer anlaşması çerçevesindeki taahhütlerini azaltma olayına değinmektedir. İran'ın nükleer anlaşmaya tamamen bağlı kalıp sorumluluklarını yerine getirmesine rağmen Avrupalı taraflar bu anlaşmadaki yükümlülüklerini şimdiye kadar yerine getirmemiştir. Özellikle de İran ve Avrupa arasındaki ticareti kolaylaştırmak için öngörülen İNSTEX özel mali sistemi bile hala hayata geçirilmemesinden dolayı İran'ın bu pasifliğe olan tepkisi de büyümektedir. 

İran 8 Mayıs 2019'da zenginleştirilmiş uranyum rezervlerinin arttırıldığını açıkladıktan sonra bu doğrultudaki ikinci adımında da 7 Temmuzda resmi olarak zenginleştirilmiş uranyum seviyesini 3.67 üzerine çıkartacağını duyurdu. 

İran Avrupalılara tanıdığı 60 günlük ültimatom belirleyerek nükleer anlaşmasına taraf olan ülkelere taahhütlerini yerine getirmeleri için fırsat tanımıştı. 

Tahran'ın ültimatomuna göre 4+1 grubu üyeleri özellikle de Avrupalılar başta bankacılık ve petrol satışında kolaylıklar sağlayarak, İran'a yardım etmelidirler. Bu ültimatomun sona ermesi ile İran bir kez daha uranyum zenginleştirme seviyesini 3.67'inin üzerine taşıdığını duyurdu. Tahran Avrupalıların pasifliği devam etmesi halinde 60 günlük yeni bir ültimatom belirleyerek taahhütlerini azaltma doğrultusunda üçüncü adımını da atacağına vurgu yaptı. 

Bu mesele ise Avrupa Troykasının ciddi kaygılarına yol açtı. 

28 Temmuz tarihinde Viyana'da başkan yardımcıları ve siyasi müdürler düzeyindeki ortak Bercam Nükleer Anlaşması oturumunun düzenlenmesi ise gerçekte bu kaygıların yansımasıdır. Buna rağmen Tahran üst düzey yetkilileri defalarca İran'ın nükleer anlaşmaya bağlı kalmaktaki azim ve iradesine vurgu yapmışlardır. Şimdi ise Avrupalıların İran'a bu konuda karşılık vermesi bekleniyor. İran bir an önce özel mali sistem-İNSTEX'in hayata geçirilmesini ve İran'ın petrolünün bu sistem sayesinde satışının sağlanmasını istiyor. 

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Ryabkov ise İNSTEX sisteminin üçüncü taraflar için de kullanılır hale gelmesinin nükleer anlaşmayı korumaya yardımcı olacağına değinerek şöyle dedi: "İran'ın Erak Reaktörü ve İNSTEX özel mali sistemi, ortak oturumda ele alınacak konulardandır. Uygulamakta olan engellere takılan tüm projeler, Amerika'nın tehditlerinden dolayı yürütülemeyen projeler, yaptırımlar, Fordo ağır su tesisatı konuları ele alacağız."

İran bölgede ve Avrupa'daki son siyasi ve güvenlik alanındaki gelişmeleri takip ederek mevcut durumda ortak bir oturumun düzenlenmesini uygun görmüştür. İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakan yardımcısı Abbas Irakçi ise bu oturumun, İran'ın taahhütlerini azaltması bağlamında Avrupalı ülkelerin isteği üzerine bu taahhütleri azaltma sürecini incelemek amacı ile gerçekleştiğine vurgu yapmıştır. 

Irakçi şöyle bir açıklamada da bulundu: "Son bir ayda birçok gelişme yaşanmıştır. Bu da olağanüstü ortak komisyon oturumunun düzenlenmesini gerektiriyordu. Bu süre içerisinde biz taahhütlerimizi pratikte azalttık. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu raporları yayımlandı, Amerika  UAEK Yönetim Kuruluna başvurdu ve bu konunun kurulda ele alınmasını istedi.Ancak Avrupalı ülkeler bu alanda makul bir tutum sergileyerek bu meselenin kurulda ele alınmamasını söyleyerek, nükleer anlaşmasında belirlenen şekilde ortak komisyon halinde ele alınmasını uygun gördüler. "

Böylece İran'ın bu oturumda, taahhütlerini azaltma yönündeki yasal ve mantıklı girişimlerini savunması ve de karşılıklı olarak nükleer anlaşmadaki taahhütlerin yerine getirilmesine vurgu yapması bekleniyor. İran uzun süredir Avrupalılardan ciddi bir şekilde taahhütlerini yerine getirmesi konusunda ısrarcıdır.