3. adım, İran’ın Avrupa’nın fırsatları kaçırmasına tepki

İran İslam Cumhuriyeti cumhurbaşkanı 6 eylül 2019 (yarın) Bercam taahhütlerinin azaltmaya yönelik 3. Adımını atma talimatı ile birlikte, “Avrupalıların önünde 60 günlük bir diğer süre bulunduğunu ve ne zaman taahhütlerine geri dönerlerse İran’ın da Bercam taahhütlerine geri döneceğini” söyledi.

Hasan Ruhani dün akşam 3 erk başkanlarının ortak oturumunun ardından, “İAEK araştırma ve geliştirme alanındaki tüm Bercam sorumluluklarını bir kenara bıraksın ve yeni santrifüjler ile ilgili geliştirme ve araştırmaları genişleterek zenginleştirmek için ihtiyaç olan her şeyi hızla gerçekleştirsin.” dedi.
Avrupalılar İran’ın daha önce iki kez sorumluluklarını azaltma adımlarında İran’ın Bercam çerçevesindeki ihtiyaçlarını karşılayamadılar, bu yüzden İran 3. Adımına cumhurbaşkanı Ruhani’nin direktifi ile yarından itibaren başlayacaktır. 
İran’ın ilk ve ikinci adımları, Bercam’da belirlenen zenginleştirilmiş uranyum yüzdesi ve miktarının değişmesiydi. Bercam anlaşmasının 26 ve 36. Maddeleri ise sorumluluklarına uymayan her ülkeye karşı diğer taraf kendi sorumluluklarını mevcut duruma göre azaltma izni veriyor. 
Tabi ki ABD'nin 8 mayıs 2018 tarihinde Bercam’dan çekilmesi ve İran’a karşı yaptırımları tekrar uygulamasına karşı Avrupa’nın Bercam taahhütlerinde dengeyi kurmakta ve Amerika olmadan Bercam bedellerini karşılamadaki yetersizliği, İran’ın sorumluluklarını azaltmak için girişimde bulunmasına sebep oldu.
UAEA yasaları çerçevesinde Bercam’da barışçıl nükleer enerjinin geliştirilmesi ve araştırılmasına bağlı her türlü takvim ve kısıtlamaya uymamak, Bercam’ın ihlali sayılmaz.
Bu yüzden İran’ın bercam sorumluluklarını azaltma bağlamındaki her 3 adımı ise geri dönülebilir, fakat Avrupalıların kendi taahhütlerini gerçekleştirme şartı ile. İran 3. Adımı atmakla birlikte, Avrupa’ya müzakere ve diplomasi ile Bercam’ın çıkmazından kurtulmak için 2 ay daha süre tanıdı.
İslami İran Cumhurbaşkanı, Fransa’nın geçen iki ayda çeşitli tekliflerle İran’ı 3. Adımını atmamaya ikna etmek için çalıştığı bir ortamda 3. Adımının talimatını verdi.
Fakat Fransa cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un çalışmaları iki sebepten dolayı İran’ın ilgisini çekmedi; birincisi Avrupalıların Bercam’ın gerçekleşmesi için kendilerinden gerçek bir iradeyi hala göstermemeleri ve bedel ödemek istememeleri; ikincisi ise Fransa önerileri, örneğin Bercam’ın kurtuluşu için 15 milyar dolar kredi hattının açılmasının Avrupa’nın 11 taahhüdü ile uyuşmaması. 
Bu bağlamda dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif Russia Today kanalına Bercam’ın son durumu ile ilgili verdiği mülakatta, “Avrupa’nın Bercam’ın korunması için hala risk almaya hazır değil” dedi.
Avrupa’nın risk almak istememesi ve Fransa önerisinin Avrupa’nın Bercam sorumlulukları düzeyi ile uyuşmaması, Avrupalı tarafın, Amerika’nın anlaşmadan çıkışı ardından Bercam’ı mevcut çıkmazdan çıkartmak istemediği ve ya çıkaramayacağını gösteriyor.
Fransa dışişleri bakanı Jean-Yves Le Drian’in 15 milyar dolarlık kredi hattının Amerika’nın iznine bağlı olmasına dair açıklaması, Avrupa’nın Amerika karşısındaki güçsüzlüğünü gösteriyor.
İran mevcut durumun devam etmesinden hoşnut değil, üstelik Amerika’nın yaptırımlara devam ederek görüşme yolunu kapattığı ve diplomasi fırsatlarını da yok ettiği bir dönemde.
Bercam’da uranyum zenginleştirme  oranı ve düzeyinin değişmesi, şimdi de barışçıl nükleer çalışmaların gelişmesi ve ilerlemesi ile ilgili kısıtlamalar  ve takvimin bir kenara bırakılması ise İran’ın Avrupalıların tutumuna ve tarzına bir misillemedir, zira çok yanlı bir anlaşma olan Bercam’ın gerçekleşmesi, tüm tarafların taahhütlerine bağlı kalmasına bağlıdır./