İran'ın dördüncü adımı uygulanacak mı?

İran dış işleri bakanı siyasi işler yardımcısı Nükleer anlaşma konusunda İran'ın üçüncü adımının 60 günlük süresinin bitmesi eşiğinde Avrupalıları uyararak, Kapsamlı Ortak Eylem Planında İran'ın çıkarları sağlanmazsa İran'ın dördüncü adımını uygulayacağını söyledi.

İran dışişleri bakan yardımcısı Seyyid Abbas Erakçi, Avrupa taahhütlerini yerini getirinceye kadar İran'ın nükleer anlaşma çerçevesinde taahhütlerini azaltmaya devam edeceğini söyledi.

Erakçi, Kapsamlı Ortak Eylem Planının (KOEP) korunmasına vurgu yaparken, Fransa'nın planına ve İran cumhurbaşkanının Newyork'daki görüşmelerine işaretle, ''İran her zaman sorunun barışçı yollarla giderilmesini sağlayacak yeni fikirlere olumlu bakmaktadır' dedi.

Erakçi, bu gibi düşüncelerin hayata geçmesinin ise ancak İran'ın çıkarlarının temin edilmesi ve konuya gerçekçi bakılmasından geçtiğini söyledi.

Öte yandan Perşembe günü Seyid Abbas Erakçi Moskova'da Rusya dışişleri bakan yardımcısı Sergi Riyabekov ile yaptığı istişarelerden sonra ,Nükleer Anlaşma konusunda Avrupalıların kendi taahhütlerini yerine getirmedeki acziyetini eleştirerek " İran'ın istekleri sağlanmazsa İran İslam Cumhuriyeti Kapsamlı Ortak Eylem Planındaki taahhütlerini azaltmaya devam edecektir" vurgusunda bulundu. 

Erakçi, Diplomasi yolunun hala açık olduğunu fakat bu yolun her gün zorlaştığını ve KOEP’e taraf ülkelerin iradelerinde sadık olmaları durumunda fazla zaman kalmadığını bilmeleri gerektiğini söyledi.

Riyabkov görüşmede KOEP’in çoklu diplomasinin önemli başarısı olduğunu ve ülkesinin KOEP’i desteklediğini söyledi.

Amerika'nın nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin birinci yılının dolması ardından  ve Avrupa'nın Amerikasız İran'ın çıkarlarını sağlayamaması ardından, İran her iki aylık bir süreden sonra gittikçe kendi taahhütlerini azaltma yönünde adım atmaya başlamıştır.

İran İslam Cumhuriyeti Nükleer anlaşmanın 26 ve 36.bendine dayanarak kendi taahhütlerini azaltma yönünde şimdiye kadar üç adım atmış bulunuyor.

İran'ın üçüncü adımı 6 Eylül 2019 tarihinde atıldı ve bu çerçevede nükleer geliştirme ve araştırma alanında tüm sınırlamalar aşılmıştır. İşte söz konusu bu adımın süreci bitmek üzeredir ve 6 kasım 2019 tarihinde İran'ın dördüncü adımının başlayacağı tarihtir.

Kapsamlı Ortak Eylem planındaki taahhütleri azaltma yönünde İran İslam Cumhuriyetinin siyaseti, Tahran'ın kendi iradesini yürürlüğe koymada hiç bir tereddüdü olmadığını ve eğer bir kaç gün zarfında nükleer anlaşmanın diğer tarafları pratikte bir adım atmaz iseler İran'ın inceleme ve düzenlenmekte olan dördüncü adımının uygulanacağını gösterdi.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Seyid Abbas Musevi geçen pazartesi günü haftalık basın toplantısında şöyle bir açıklama yaptı: " Dördüncü adım tasarlanmıştır ve bazı mevzular inceleniyor. Umarız dördüncü adıma hiç ihtiyaç olmaz ve Avrupalıların verdiği sözler yerine getirilir."

İran üçüncü adımını atarken diplomasiye de bu krizin giderilmesi için bir fırsat vermiştir, ancak şimdiye dek Avrupalıların ABD'den aldığı etkiden dolayı taahhütlerinin hiç biri uygulanmamıştır.

Avrupalıların bu tutumu devam ettiği müddetçe diplomasi yolu artık Kapsamlı ortak Eylem Planının bu çıkmazdan çıkmasına yardımcı olmuyor ve böyle bir durumda öyle anlaşılıyor ki Avrupa ülkeleri İran karşısında Amerika ile aynı çizgide tutum sergiliyor.

Nükleer anlaşmanın bekası sadece Avrupalıların samimi çabası ve özgür iradeleri ile mümkündür. 

Avrupalıların Nükleer Anlaşmaya yönelik sırf siyasi destekleri mevcut duruma yardımcı olmuyor ve Avrupalıların eylemde gösterdikleri tavır İran'ı dördüncü adımını atmamaya yönlendirebilir.  Aksi halde 12 gün sonra İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani yeni adımın ayrıntılarını açıklayacaktır.