Bercam’ın doğu kanadı ve İran ile ilişkileri geliştirme vurgusu

4+1 grubunun doğu kanadı olan Rusya ve Çin her zaman Bercam nükleer anlaşmanın korunması ve maddelerinin tüm üyeler tarafından gerçekleşmesine vurgu yapmışlardır. Moskova ve Pekin’in bu tutumu 9 kasım tarihinde Moskova’da düzenlenen Yayılmanın Yasaklanması oturumu kulisinde Bercam ile ilgili düzenlenen özel oturumda önemle altı çizildi.

Oturum Rusya dışişleri bakanı yardımcısı Sergey Ryabkov ve Çin dışişleri bakanlığı üst düzey yetkilisi Fu Kung ile İran dışişleri bakan yardımcısı seyit Abbas Irakçı’nın katılımı ile gerçekleşti. Ryabkov Amerika’nın Bercam nükleer anlaşmadan illegal ve tek yanlı çıkışını eleştirerek, “Amerika ve bizzat Trump’ın dışında tüm dünyanın Bercam’ın önemini anladığını” söyledi.
4+1 grubun tüm üyeleri ve hatta Avrupalılar bile Washington’un 5+1’in diğer üyelerine ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2231 sayılı kararına rağmen Bercam anlaşmasından tek yanlı ve illegal çekildiği konusunda hem fikirler. Fakat Rusya üst düzey yetkilisinin söylediği önemli konu ise Rusya’nın İran ile ilişkileri tüm alanlarda geliştirilmesine vurgu yapmasıdır. Ryabkov yaptığı açıklamada, “Biz sadece İran ile çeşitli alanlarda tam olarak işbirliği ve koordinasyona bağlı değiliz üstelik bu ilişkilerin genişletilmesi ve derinleştirilmesine de çalışacağız.” dedi.
Bu konu İran’ın bölgesel ve uluslararası alanda önemli bir oyuncu olarak sahip olduğu önemi yansıtıyor, öyle ki Rusya ve Çin gibi uluslararası güçler, Amerika’nın maksimum baskı siyasetleri çerçevesinde uyguladığı tüm baskılarına rağmen İran ile ilişkilerine hala devam ediyor ve hatta geliştirilmesini de istiyorlar.
Moskova’ya göre Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2231 sayılı kararı Bercam’ı onayladığına göre Amerika anlaşmadan hukuk dışı çıkışı ile sadece kendisi ağır bir suç işlemekle kalmayıp üstelik diğer ülkeleri de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarını çiğnemeye mecbur bırakıyor; halbuki İran Amerika’nın Bercam’dan çekilmesi ardından bir yıl boyunca anlaşma çerçevesindeki tüm yükümlülüklerine tam olarak bağlı kaldı ve UAEA raporları da bu gerçeği onayladı. 
Bu yüzden Rusya 4+1 üyelerinden biri olarak Bercam nükleer anlaşmanın korunması zaruretine vurgu  yaparak Avrupa Birliği ven Fransa, Almanya ve İngiltere’den oluşan Avrupa troykasından oluşan Bercam’ın Avrupa tarafından bu bağlamda ciddi ve etkili adımlar atmalarını istiyor.
Rusya’nın bu tutumu, Bercam’ın diğer doğu ayağı olan Çin tarafından da destekleniyor. Bu bağlamda Çin dışişleri bakanlığı silah kontrol dairesi başkanı Fu Kung İran’ın nükleer yükümlülüklerini hafifletme bağlamında attığı 4. Adımın Amerika’nın olumsuz etkisi sonucu gerçekleştiğini belirterek İran’ın hakkaniyetini vurguladı.
Fu Kung şöyle dedi:
İran nükleer programı konusundaki mevcut gerginliklerin temelinde Amerika’nın maksimum baskı siyaseti bulunuyor. Mevcut şartlar, Amerika’nın İran’a karşı tek yanlı yaptırımları tekrar uygulaması ardından oluştu ve sonuçta İran’ın da Bercam sorumluluklarını azaltmaya gitti, zira anlaşmanın ekonomik çıkarlarından nasibini almadı; üstelik İran’ın Bercam sorumluluklarını azaltması, Yayılmayı Yasaklama sistemini de tehlikeye atmadı. İran NPT’deki sorumluluklarına halen bağlıdır ve Bercam’ın meziyetlerinden yararlandığı zaman, azalttığı sorumluluklarını tekrar Bercam’da belirlenen seviyeye geri getireceğini defalarca belirtmiştir.
Rusya ve Çin Bercam sorumlulukları ve hakları arasında dengenin sağlanmasına inanıyorlar; halbuki batılılar ister Avrupalılar veya anlaşmadan ayrılan Amerikalılar olsun her zaman İran’ın Bercam çerçevesindeki taahhütlerine bağlı kalmasını isterken aynı anlaşma gereği üstlenmeleri gereken sorumlulukları ya yerine getirmek istemiyorlar ya da yerine getiremiyorlar.
Rusya ve  Çin, İran’ın Bercam sorumluluklarını azaltmasını anlayışla karşıladıklarının altını çizerken, bunun Avrupa’nın kendi taahhütlerini yerine getirmede sorumsuz davranmalarının sonucu olduğunu belirtiyorlar. Her iki küresel güç İran ve Bercam’a desteklerini sadece sözde değil pratikte de göstermekte kararlıdırlar.
Ryabkov Rusya ve Çin’in Bercam’ın korunması için çalışmalarına işaretle, “Moskova’nın, bölge ve dünyanın istikrar ve güvenliği için çok önemli olan bu uluslararası anlaşmanın korunmasına yardımcı olacak bazı önerileri olduğunu” söyledi.
Moskova ve Pekin açısından Bercam bükleer anlaşması bölge ve uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında kilit rol oynuyor, bu yüzden dağılması ise özellikle batı Asya bölgesinde bir çok soruna sebep olacağı görüşündeler./