Amerika’nın İran gemiciliğine yeni yaptırımları
Amerika İran’a karşı maksimum baskı siyasetleri çerçevesinde Mayıs 2018’de Bercam nükleer anlaşmadan çıkışı ardından görülmemiş yaptırımları İran’a dayattı ve arada bir, uzun yaptırım listesine yenilerini ekledi.
Washington’un bu bağlamdaki en yeni girişiminde dışişleri bakanı Mike Pompeo pazartesi günü yayınladığı bildiride İran İslam cumhuriyeti Gemicilik Şirketi IRISL ve Amerika’nın tabiri ile İran gemicilik firması kapsamında çalışan Çin firmalarından E-sail’e yaptırımları 8 Haziran gününden itibaren yürürlüğe girdiğini duyurdu.
Amerika bundan 6 ay önce İran İslam cumhuriyeti Gemicilik Şirketi IRISL ve bağlı bazı şirketlere 13382 no.lu başkanlık emri ile yaptırım kararı almıştı fakat kararının gerçekleşmesini 180 günlük bir süre için ertelemişti.
Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo bu bağlamda yaptığı açıklamada, “IRISL ve E-Sail firmalarına daha önce yaptırım uygulayacaklarını, ancak İran'a insani yardım gönderen kuruluşların, alternatif bir nakliye yöntemi bulmaları için 180 gün ertelediklerini" iddia ederek, "Artık bu cömert süre doldu. İran ile iş yapan ticari ve denizcilik sektöründekiler, IRISL veya E-Sail'den farklı bir alternatif bulmalıdır. Bu firmalarla iş yapmaya devam eden hükümetler, kuruluşlar veya kişiler, ABD yaptırımlarına maruz kalma riski ile karşı karşıyalar" ifadelerini kullandı. Böylece Amerika pratikte İran'a tıbbi teçhizatlar ve ilaç gibi insani yardımların gönderilme yoluna engel çıkartıyor.
Diğer yandan Amerika hazine bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Genel Müdürlüğü pazartesi günü yaptığı açıklamada daha önce yaptırım listesinde bulunan 125 yük ve petrol tanker gemisini “kitle imha silahları ile ilgili yaptırım” listesine de alındığını duyurdu.
Görünüşe göre Amerika’nın İran gemicilik sektörüne karşı yeni yaptırımları, Trump yönetiminin İran petrol tankerlerinin Venezuela’ya varmasını engelleme konusundaki siyasi ve askeri yenilgisi ile direkt bağlantılıdır.
Aslında Washington bu yaptırımlar için yeni bir bahane ile, uğradığı başarısızlık ve rezaletinden dolayı Tahran’dan intikam almak istiyor.
İran bir süre önce Venezuela hükümetinin talebi üzerine Amerika’nın her iki ülkeye tek yanlı yaptırımlarına aldırmadan Venezuela’ya 5 tanker akar yakıt gönderdi. Washington savurduğu yoğun tehditleri ve hatta tankerlerin yolunu adeta kesmek için savaş gemileri göndermesine rağmen pratikte hiçbir şey yapamadı ve İran tankerleri yakıt yüklerini Venezuela limanlarında boşaltarak İran’a dönüş için yol aldılar. Siyaset uzmanları bu olayın İran için büyük bir başarı olduğunu belirttiler.
Trump hükümeti 2018 yılına Bercam’dan çekilmenin ardından şimdiye kadar İran’ın çeşitli ekonomi sektörlerine farklı yaptırımlar uygulamış ve hatta yabancı tüzel ve özel kişileri, İran ile bağlantılı oldukları bahanesi ile yaptırım listesine almıştır. Fakat IMF gibi uluslararası kurum ve kuruluşlar, İran’ın direnişi nedeni ile Amerika yaptırımlarının etkisinin sıfırlandığını, Washington'un artık İran’a daha fazla yaptırım uygulamak için hiçbir aracı kalmadığını belirtiyorlar.
Nitekim Demokrat senatör Chris Murphy “Trump nükleer anlaşmayı mahvetti ve uluslararası baskılardan İranlıları yeni ve daha iyi bir anlaşmaya mecbur etmek için yeni bir sistem kurmayı vadetti. Açık o plan fiyasko ile yenilgiye uğradı; hiç kimse yeni yaptırımlara katılmadı ve İran nükleer çalışmalarına tekrar başladı ve hiçbir yeni ve daha iyi anlaşma da sağlanmadı.” Dedi.
Washington İran’a karşı tarihte en ağır yaptırımları uygulayarak kendince İran’ı Pompeo’nun 12 maddelik isteklerine teslim etmeyi amaçladı. Fakat İran’ın direnişi Trump hükümetinin çaresizliğine sebep oldu.
Dünyada Korona pandemisi ile birçok uluslararası teşkilat ve ülke, Amerika’dan İran’a uyguladığı yaptırımların bir kısmını en azından hafifletmesini, böylece pandemi ile daha iyi mücadele edilebilmesini sağlamasını istediler. Fakat küresel salgını kendi muhaliflerine baskı uygulamak için bir fırsat bilen Trump, bu isteklere olumlu cevap vermezken üstelik yeni yaptırımları da yürürlüğe koydu./
