4+1 bakanlar oturumu|  Bercam’a geri dönmek için fırsat

Bercam üyesi dışişleri bakanları bugün 21 Aralık Pazartesi günü sanal ortamda resmi olmayan bir oturum düzenliyor.

 Bu ortak oturumu düzenleme kararı, 16 Aralık çarşamba günü 17.si düzenlenen Bercam ortak komisyon oturumunda alındı.  Şimdi İran’ın 4+1’den bazı istekleri söz konusudur.

 Uluslararası meseleler uzmanı ve akademisyen Mehdi Zakerian bu konuda şöyle diyor:

“ İran stratejik sabır siyasetini izledi fakat 4+1 Amerika’nın gayrimeşru maddi ve ekonomik yaptırımlarını engelleyemedi.  Bu bağlamda ne  Çin  ne Rusya ve ne de Avrupa Birliği önemli bir adım atmadılar; gerçi 4+1 Güvenlik Konseyi düzeyinde Amerika’nın İran'a karşı bazı eylemlerini başarısız kıldı.”

 Şimdi Amerika'da Donald Trump dönemi sona eriyor ve seçilen başkan Biden, Bercam anlaşmasından söz ediyor.  Bu yeni durumda 4+1 yeni bir fırsat ile karşı karşıya görünüyor.

Geçen 3 yıl boyunca Amerika’nın tek yanlı yaptırımları İran’ın Bercam nükleer anlaşması çerçevesindeki yasal çıkarlarına birçok zarar dayattı.  Amerika'nın yaptırımları ve Avrupa'nın vadelerinin yerine  getirilmemesi nedeni ile İran ile ticaret birçok bankacılık ve Finansal engelle karşılaştı.  Bu yüzden İran ile Dış Ticaret ve yatırım birçok şüphe ve sabotaj ile yüz yüze kaldı.

 Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas Birleşmiş Milletler genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, " Avrupa’nın Amerika yaptırımları nedeni ile İran ile ekonomik ilişkilerini güçlendirme bağlamında kendi sorumluluklarını yerine getiremediğini" söyledi.

 Amerika maksimum baskı ve yaptırım siyasetlerini,  ilaçların temini ve hastaları gerekli ilaç ve aşılara ulaşmasını engellerken Corona pandemisi ile zor mücadele döneminde bile gerekli tıbbi malzemelerin sağlanmasına  büyük engeller çıkardı. Bu da İran toplumunda halkın sağlığı ve ekonomik güvenliğine karşı insanlık dışı durumların yaşanmasına sebep oldu.

 Dışişleri Bakanı siyasi işlerden sorumlu yardımcısı Seyit Abbas Irakçı, geçen hafta Bercam ortak Komisyonu oturumunda son günlerde Avrupa tarafından medyaya yansıyan bazı açıklamalara işaretle, " kendilerini demokrasi ilkelerine bağlı bilen 3 Avrupa hükümetinin,  İran'dan demokrasi ilkelerini göz ardı ederek İslami Şura Meclisi’nin onayladığı yasayı yerine getirmemisini beklememeleri gerektiğini,  İran’ın hükümetiinin İslami Şura Meclisi tarafından onaylanan yasaları gerekli yasal aşamaları ardından yerine getirmekle görevli ve sorumlu olduğunu" ifade etti.

Irakçı 3 Avrupa ülkesinin son tutumlarına itiraz ederek, " İran’ın seçkin nükleer bilim insanına yönelik vahşi terör saldırısını kınamak yerine 3 Avrupa ülkesinin suçlu bir kişinin yasal cezasının yerine getirilmesini kınadıklarını " sözlerine ekledi.

 Irakçi Avrupa tarafının İran'dan ister Amerika'nın yaptırımları olsun ister  Netenz  nükleer tesislerinde sabotaj veya nükleer bilim insanına terör saldırı olsun, tüm hasmane ve illegal davranışlara karşı sabırlı olmasını beklediğini vurguladı.

 Şimdi Bercam Anlaşmasının ihlal sonuçları dikkate alınarak yaşanan çıkmazdan kurtulmak için İki yol bulunuyor.

 Birincisi tüm tarafların Bercam anlaşmasına geri dönmesi ve çok taraflı anlaşma çerçevesinde sorumluluklarını üstlenerek davranması ve Güvenlik Konseyi 2231 kararını gerçekleştirilmesidir.  Tabii ki bu bağlamda her şeyden önce Güvenlik Konseyi bildirisini yerine getirmek gerekiyor.

 İkinci yol ise mevcut yanlış durumda kalmak ve tekrar müzakere edilerek yeni bir anlaşmaya varmak gibi mantık dışı bir seçeneğe yönelmektir bu durumda Bercam anlaşmasından geriye hiçbir şey kalmayacaktır. 

İran Bercam etrafında yeni müzakere konusunu açık ve şeffaf bir şekilde reddederken tarafların Bercam anlaşmasına geri dönmesi ve kendi taahhütlerini yerine getirerek Ocak 2017 şartlarına geri dönme şartı ile Bercam anlaşmasının  26 ve 36. maddeleri uyarınca durdurduğu sorumluluklarına geri döneceğini defalarca önemle vurgulamıştır./