Amerika'nın BMT Genel Kurulunda İran Karşıtı Girişiminin Başarısızlığı
-
Amerika'nın BMT Genel Kurulunda İran Karşıtı Girişiminin Başarısızlığı
Amerika, 2020 yılında Güvenlik Konseyi aracılığı ve 2231 sayılı kararı bahanesi ile İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik silah ambargolarını uzatmak için geniş çaplı faaliyetlerde bulundu.
Ancak Amerika'nın İran'a yönelik silah ambargolarını Güvenlik Konseyinde uzatamaması başarısızlığının ardından Amerika başkanı Donald Trump, BERCAM nükleer anlaşmasına üye olduğu iddiası ve Tahran'ın da bu anlaşmayı ihlal ettiği bahanesi ile İran'a yönelik uluslararası yaptırımların otomatikman 20 Eylül tarihinden itibaren uzatılmasını duyurdu ve bu alanda da 1 aylık bir ültimatom tanıdığını açıkladı. Buna rağmen Trump hükümetinin bu yaptırımları hayata geçirme yönündeki çabaları Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul dahil BMT'nın karşıtlığı ile karşılaştı.
Bu alandaki son gelişmede BMT Genel Kurlu 5'inci komitesi Amerika'nın BERCAM nükleer anlaşmasına karşı önerisine karşı geldi. Böylece Donald Trump bu alanda 2020 içerisindeki son darbeyi de almış oldu. Bu doğrultuda Amerika'nın BMT'nın 2021 bütçesine İran'a karşı yaptırım komitesinin canlandırılması doğrultusundaki iki paragrafı 142 ülke tarafından reddedildi. Böylece Amerika bir başka yenilgi aldı. Amerika açısından Washington BERCAM nükleer anlaşmasından çıkmış ve İran da BERCAM Anlaşmasını açık bir şekilde ihlal etmiştir, böylece bu anlaşma artık pratikte yok olmuştur. Bu yüzden de İran aleyhindeki uluslararası yaptırımlar tekrar hayata geçirilmeli ve BMT İran karşıtı yaptırımlar komitesi de tekrar faaliyetlerine başlamalıdır. Ancak sadece 10 ülke Amerika'nın bu görüşüne katıldılar. Bu da dünya liderliğine soyunan ve tek taraflı iddialarda bulunan bir ülke için aşağılayıcı ve küçük düşürücü bir yenilgi idi.
İran'ın BMT'ndaki temsilcisinin yardımcısı ve elçisi İshak Alı Habib de Amerika'nın bu girişimini siyasi bir adım olarak nitelemişti. İshak Alı Habib BERCAM nükleer anlaşmasını çok taraflılığa dayalı diplomatik bir başarı olduğunu hatırlatıp 2231 sayılı karara göre Güvenlik Konseyinin İran'a karşı tüm yaptırım mekanizmalarının kaldırıldığını belirtti. Alı Habib Amerika'nın bu girişiminin hiçbir yasal temele dayanmadığına da vurgu yaparak sözlerine şunları ekledi:" Genel Kurul, Güvenlik Konseyinin karşı çıktığı şeyi finanse etme hakkına sahip mi? " Aslında bu İranlı yetkilinin demek istediği Amerika'nın Güvenlik Konseyini İran'a karşı yaptırımları hayata geçirmeye ikna etmedeki başarısızlığının ardından bu kez de Genel Kurulu buna ikna etmeye çalışması girişimidir. Amerikalı siyasi uzman olan Barbara Slavin, "Çoğu ülkenin ABD hukuki argümanlarını reddettiğini ve geri dönebilir yaptırımlarını görmezden gelmeye çalıştığını belirterek bunun göz önüne alındığında hiçbir şeyin değişmeyeceğini "belirtti.
İran'ın açısından BERCAM nükleer anlaşması, 4 + 1 grubunun varlığı ve 2231 sayılı Güvenlik Konseyi Kararının yürürlükten kaldırılmaması nedeniyle ABD'nin geri çekilmesine rağmen hala yürürlükte. Tahran, 4 + 1'in Avrupalı üyeleri olan Almanya, Fransa ve İngiltere yani Avrupa Troykası'nın taahhütlerini yerine getirmemesi üzerine taahhütlerini beş aşamada azaltmış olsa da, İran karşı tarafın taahhütlerini yerine getirmesi durumunda özellikle de İran ile "Instex" adı verilen özel bir mali ve ticari değişim mekanizmasının uygulanması halinde BERCAM nükleer anlaşmasındaki taahhütlerini tamamıyla uygulayacağını belirtmiştir.
ABD Başkanı seçilen Joe Biden 20 Ocak'ta BERCAM Nükleer Anlaşmasına dönme sözü verdiğine göre, Tahran, ABD'nin BERCAM anlaşmasına dönmesi ve bu anlaşmadaki taahhütlerini yerine getirmesi ve yaptırımların kaldırılması halinde Bercam'daki taahhütlerini yerine getirmeye hazırlandığı söylenebilir. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise ABD'nin BERCAM nükleer anlaşmasına dönüşüne ilişkin Biden'in sözlerine atıfta bulunarak, "Bu anlaşmanın taraflarının yükümlülüklerini yerine getirmeleri halinde yükümlülüklerimizi yerine getireceğimizi defalarca vurguladık. Ancak Trump yönetimi, BERCAM'ı yok etmek ve Washington'un ona geri dönmesini engellemek için çok kısa süreli başkanlık döneminde mümkün olan her türlü yıkıcı önlemi almayı planlıyor." dedi.