Tahran diplomasisi; Afganistan'da kapsayıcı diyaloğu kolaylaştırma çabaları

İran İslam Cumhuriyeti'nin ilkeli politikası, Afganistan'da kapsayıcı diyaloğu kolaylaştırmaktır.

Bu bağlamda, dün İran’ın ev sahipliğinde Afganistan'a komşu ülkelerin dışişleri bakanları sanal bir toplantıda bir araya geldiler. 
İran, Çin, Pakistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan dışişleri bakanlarının Afganistan konulu oturumu neden önemli ve Afganistan komşuları ise bu ülkede gerginliklerin sonlandırılması ve kalıcı istikrarın sağlanması için nasıl bir çözüm ve girişim peşindeler?
İran İslam cumhuriyeti cumhurbaşkanı seyit İbrahim Reisi Tahran’da Pakistan dışişleri bakanı Şah Mahmut Kureyşi ile son görüşmede, Amerika’nın Afganistan’dan çekilmesinin Afganistan’da tüm kavimler ve gruplarla barış, güvenlik ve istikrarın sağlanması ve  teamül bağlamında bir dönüm noktası olduğuna işaretle, “Komşular da dahil olmak üzere diğer ülkelerin rolü, yalnızca tüm Afgan etnik gruplarının ve kesimlerin varlığı ile kapsayıcı ve katılımcı bir hükümetin kurulmasını kolaylaştırmak olması gerektiğini” söyledi. 
Afganistan gelişmelerinin yorumlanmasındaki bu görüş ve Tahran oturumunun önemi hakkında iki önemli konu mevcuttur:
Birinci konu her türlü şiddet ve kardeş katliamından kaçınılması zaruretidir. Afganistan Pençşir’den ülke liderlerinin şehadeti ile ilgili gelen haberler, endişe ve esef vericidir.
İkinci konu, Afganistan halkının sorunları ve acılarının dikkate alınması zaruretidir.
İran İslami Şura Meclisi  başkanlık heyeti üyesi Alirıza Selimi, İran’ın ev sahipliğinde Afganistan komşuları dışişleri bakanları oturumunun düzenlenmesine işaret ederek, “İran siyaseti, İslam inkılabı rehberinin de vurguladığı gibi, halkları desteklemektir ve hali hazırda İslami İran, Afganistan halkını merak ediyor” dedi.
İslami Şura Meclisi başkanlık heyeti üyesi Afganistan’da sadece belirli bir kesim değil tüm milletlerin haklarına destek verilmesi gerektiğinin altını çizerek, Afganistan komşu ülkeleri dışişleri bakanları toplantısının bir yandan gerginlikleri azaltmak ve diğer yandan da tüm Afganistan halkının haklarını ihya etme yolunu açabileceğini düşündüğünü belirtti.
Hiç şüphesiz İran Afganistan’da barış ve güvenliğin sağlanması için bölgesel ve uluslararası diplomasi çerçevesinde işbirliğine hazırdır ve bu bağlamda Afganistan halkının acılarını hafifletmek ve ülkenin tüm etnik ve demografik yapısından oluşan kapsayıcı bir hükümetin kurulması için çalışmakta. 
Bu bağlamda İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanlığı sözcüsü Said Hatibzade Pençşir konusunun sadece siyasi çözümü olduğunu vurgulayarak bu bölgenin kuşatılmasının uluslararası yasalar ve insani hukuk açılarından kabul edilemez olduğunu belirtti. Hatibzade bu ülkede her türlü yabancı müdahaleyi de kınayarak, “stratejik hata yapan dostlar unutmasınlar ki Afganistan coğrafyası, yabancı güçleri ihraç etmek için savaşan bir halkın coğrafyasıdır” dedi.
Sait Hatibzade ayrıca Pençşir halkına açlık dayatmak, onları kuşatarak su ve elektriklerini kesmenin endişe verici olduğuna değinerek, Taliban’dan daha önceki sözlerine ve taahhütlerine bağlı kalmasını istedi.
Hiç şüphesiz bu topraklarda barış ve huzur ancak halkın oyları ve tüm etnik grupları kapsayan bir hükümetin kurulması ile gerçekleşir. Afganistan mevcut durumda tüm gruplar ve kavimler arasında diyalog ile dayanışmaya varmaktan başka çaresi yoktur. İran İslam cumhuriyeti de buna esasen Afganistan kaderi hakkında Afganistan halkının karar vermesi gerektiğini savunuyor. /