İran’ın Azerbaycan’a desteklerine kısa bir bakış

Tahran ve Bakü arasında sürekli gelişme kaydeden ilişkiler özellikle Azerbaycan Cumhuriyeti ikinci Karabağ savaşını kazanması ve korsan rejim İsrail’in müdahaleleri yüzünden birden bire yön değiştirmeye ve husumet noktasına doğru ilerlemeye başladı.

Gerçekte Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev geçen 27 Eylül’de, ikinci Karabağ zaferinin birinci yıl dönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada İran İslam Cumhuriyeti’nin Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Müslüman milleti ve devletinin baş düşmanıymış gibi göstermeye çalışmasından sonra iki ülke arasındaki ilişkiler hızla bozulmaya başladı.

Oysa iki Müslüman ve komşu ülkenin geçmişte ilişkilerine bakıldığında, İran’ın Azerbaycan Cumhuriyeti’nin teknik ve teknolojik ilerlemesi ve hatta ikinci Karabağ savaşında zafer kazanmasında rolünü ve konumunu açıkça görmek mümkün. Ancak ne var ki siyonist rejim İsrail’e Azerbaycan Cumhuriyeti’nin İran ile ilişkileri konusunda karar alma izni verilmesi eli kanlı ırkçı İsrail rejimine iki Müslüman ve komşu ülke arasında husumet ve düşmanlık zeminini oluşturarak körüklemesine fırsat sağladı.

Oysa bundan bir ay öncesine kadar Tahran ve Bakü yönetimleri ikili ve bölgesel ilişkilerini geliştirmek için plan yapıyor ve aralarındaki işbirliğini takviye etmek ve bu yolda var olan tüm engelleri kaldırmak için çaba harcıyordu. Ancak ne var ki son günlerde Bakü yönetimi İran’a yönelik mesnetsiz suçlamaları ileri sürmeye ve gerginliği tırmandırmaya başladı.

Azerbaycan Cumhuriyeti’nde ecnebi odaklardan beslenen medya organlarının İran ve İslam karşıtı propagandalarında dikkat çeken önemli bir nokta ise, İran’ın son otuz yılda Bakü’de işbaşına gelen hükümetlere ve Müslüman Azerbaycan Cumhuriyeti halkına yaptığı tüm yardımların ve desteklerin yok sayılması için çaba harcanmasıdır.

İran İslam Cumhuriyeti’nin son otuz yılda, yani Azerbaycan Cumhuriyeti bağımsızlığına kavuştuğu günden bu yana hiç bir mali, iktisadi, askeri, siyasi ve kültür çıkar gözetmeksizin bu ülkeye sınırsız destek vermesine rağmen Bakü’de ecnebi odaklara bağımlı medya organları siyonist İsrail diplomatlarının talimatı üzerine bölge kamuoyunu İran konusunda kandırmanın yanı sıra iki komşu ülkenin ilişkilerini mümkün mertebe tahrip etmeye çalışıyor.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 27 Nisan 2021’de ülkesinin kurtarılan sınır bölgesine yaptığı ziyareti sırasında ilk kez İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti sınırlarından dostluk sınırı şeklinde söz etmesinin üzerinden altı aydan daha az bir süre geçiyor. Aliyev son aylarda verdiği mülakatlarda ve özellikle İranlı yetkililerle görüşmelerinde de birçok kez iki komşu ülkenin sınırlarından dostluk sınır şeklinde söz etti. Yine Azerbaycan Cumhuriyeti ile Ermenistan arasında Karabağ bölgesinin mülkiyet hakkı üzerine gerçekleşen ikinci Karabağ savaşında da bundan önce işgale uğrayan iki ülke arasındaki 132 kilometrelik bir bölge tamamen bu toprakların esas sahiplerine iade edildi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev bu bölgeleri ziyaret ettiği sırada ikinci Karabağ savaşından hemen sonra ortak sınırların takviye edilmesi için yapılan çalışmalara işaretle şöyle dedi:

Bizim İran ile ortak sınırlarımız dostluk sınırlarıdır ve bu sınırları korumak iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi açısından özel öneme sahiptir.

Aliyev ayrıca Azerbaycan Cumhuriyeti başka güzergahlarda da İran İslam Cumhuriyeti ile ortak sınırı olduğunu belirterek, bu sınır kapıları dostluk ve işbirliği sınır kapılarıdır ve her iki ülkenin vatandaşları bu sınır kapılarını kullanarak meziyetlerinden yararlanmaktadır.

İran İslam Cumhuriyeti’nin Bakü büyükelçisi Seyyid Abbas Musevi de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in ülkesinin İran ile ortak sınır bölgelerinin kurtarılmasına ilişkin mesajına gösterdiği tepkide, iki komşu ülkenin ortak sınırları her daim dostluk, barış ve güvenlik sınırları olarak kalacağını belirtti. Musevi twitter hesabında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e hitaben de şöyle yazdı:

Yaklaşık 760 kilometre uzunluğunda olan İran İslam Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki ortak sınırlar her daim dostluk, barış ve güvenlik sınırları olarak hiç bir ecnebi gücün ve kötülerin müdahalesi olmaksızın iki komşu ülkenin milletleri için kalacaktır.

Ancak Nisan ayında yapılan tüm bu olumlu ve yapıcı açıklamalara rağmen Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev geçen ay birden İran karşıtı bir tutum sergilemeye başladı.

Gerçekte Cumhurbaşkanı Aliyev’in korsan rejim İsrail’den etkilenmesi siyonist rejim diplomatlarına Bakü medyasından İran karşıtı propaganda yapmaya fırsat sağlamanın yanında Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarından İran’ı tehdit etmeye kalkışmalarına da sebebiyet verdi. Nitekim son günlerde Bakü’de ecnebi odaklardan beslenen medya organları bir dizi yalan ve uydurma senaryoların üzerinden Müslüman Azerbaycan Cumhuriyeti halkını İran’a karşı kötümser yapmayı gündemine aldı.

Gerçi Bakü’de ecnebi odaklara bağlı medya organları şartları uygun görüp türlü şekillerde İran karşıtı yalan ve mesnetsiz suçlamaları yöneltmeye başladı, ancak bu konu aynı zamanda Azeri aydınların ve kanaat önderlerinin tepkisine neden oldu ve bazıları İlham Aliyev yönetimini uyarmaya başladı. Örneğin Azerbaycan Cumhuriyeti Cuma Cemiyeti lideri ve bu ülkenin seçkin siyaset meseleleri uzmanı Hacı İlkar İbrahimoğlu şöyle dedi:

Azerbaycan Cumhuriyeti rakip güçlerin ve aralarında hesaplaşmak isteyenlerin çatışma alanına dönüşmemeli. Bu güçler ihtilaflarını Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarına taşımamalı.

Gerçekte Azeri uzmanlar ve kanaat önderleri bu tür açıklamaları ve uyarıları ile İlham Aliyev yönetimini korsan İsrail’e İran karşıtı planlarını Azerbaycan Cumhuriyeti toprakları üzerinden uygulamasına ve Bakü medyasında İran karşıtı propaganda yapmasına müsaade etme konusunda uyarmaya çalışmıştır.

Gerçi başta Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev olmak üzere Bakü yetkilileri siyonist rejimin Azerbaycan topraklarında varlığını tekzip etti, ancak bazı gelişmeler siyonistlerin Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında varlığının çok belirgin olduğunu gösteriyor. Siyonist rejimin yaklaşık yirmi yıldır Bakü medyası üzerinden yürüttüğü İran karşıtı propagandalar, bu rejimin İran ve İslam dünyasına karşı savaşlarda yenilgiyi kabul ettiğini ve bu yüzden Azerbaycan Cumhuriyeti’nden İran’a darbe vurmak üzere son üs şeklinde yararlanmak istediğini gösteriyor.

İran İslam Cumhuriyeti’nin Müslüman Azerbaycan Cumhuriyeti milleti ve devletine yardımlarına gelince, İran’ın Aras’ın kuzeyinde yer alan bu devlete ve bu millete yardımları, Bakü yetkilileri sürekli bu yardımlardan ötürü İran’a teşekkür edecek kadar göz kamaştırıcı olduğu belirtilmelidir.

Geçen yılın Ekim ayında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in askeri işlerden sorumlu kurmayı General Muharrem Aliyev İran İslam Cumhuriyeti’nin Bakü yönetimine desteklerinden ötürü İran’a teşekkür etti. General Muharrem Aliyev Azerbaycan Cumhuriyeti’nin SIA.AZ haber sitesine verdiği özel mülakatta, İran İslam Cumhuriyeti sadece bir komşu değil, aynı zamanda Müslüman bir ülke olduğunu belirterek, Bakü yönetimi Tahran’ın Nahçıvan kuşatması sırasında desteklerini de unutmadığını vurguladı.

Bu açıklamadan bir gün önce de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Türkiye’nin CNN Türk haber kanalına verdiği demeçte, İran İslam Cumhuriyeti’nin Karabağ münakaşasında tutumunun adilce bir tutum olduğunu belirtmişti.

Bundan baka Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev geçen yılın Ekim ayında da Karabağ’da Aras ırmağı kıyısında İran İslam Cumhuriyeti ile ortak sınır bölgesinde 21 köy Ermeni güçlerin işgalinden kurtarıldığını ilan ettiği twitter mesajında şu ifadeyi kullandı:

Zengilan ilçesinin Akbend köyünün kurtuluşu ile birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti ile İran arasındaki ortak sınırların kontrolü tamamen sağlanmış oldu. Bu bağlamda Azerbaycan Cumhuriyeti ve İran halkını tebrik ediyorum.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in tüm bu yapıcı açıklamalarına karşın eli kanlı rejim İsrail’in Azerbaycan’da varlığı ve müdahaleleri, Aliyev’in İran’a karşı tutumundan tamamen çark etmesine yol açtı.

Aliyev’in tutum değişikliği üzerine Bakü’de ecnebi odaklara bağlı medya organları da hemen hareket geçerek iki komşu ve Müslüman ülkenin ilişkilerini tahrip etmek için yoğun kampanyalar yürütmeye başladı. Söz konusu medya organları siyaset meseleleri uzmanı adını verdikleri bazılarını kullanarak ikinci Karabağ savaşında yaşanan gelişmeleri ve gerçekleri tamamen tersine çevirerek Azerbaycan Cumhuriyeti kamuoyuna yutturuyor. Bu medya organları gerçek dışı yalan dolan haberlerinin doğuracağı sonuçları düşünmeksizin işi hatta İran’ı ikinci Karabağ savaşında Ermenistan’ın müttefiki ilan edecek noktaya kadar ilerletiyor.

Her halükarda kuşkusuz bir ülkeyi ve medya organlarını ecnebi bir rejime emanet etmek, ev sahibi ülke için asla hayırlı olmayacağı kesindir. Nitekim İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei geçenlerde bazı komşu ülkelere ecnebi güçlere dayanmak onların güvenliğini temin edemeyeceğini hatırlattı.

Başta Ayetullah Hamanei olmak üzere Tahran yönetiminin sürekli vurgulamalarına rağmen görünen o ki Bakü yetkilileri çocuksu davranışların yanı sıra inatçı bir şekilde sürekli İsrail ve Türkiye’ye dayanmaya vurgu yapıyor ve bundan olumlu bir nokta şeklinde söz ediyor.