Kuzey-Güney Koridorunun bölgesel işleyişleri
İran İslam Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti ve Rusya federasyonu Bakü'de bir araya gelerek Kuzey-Güney transit koridorunu geliştirme bildirisini imzaladı.
İran İslam Cumhuriyeti yol ve şehircilik bakanı Rüstem Kasımi, Azerbaycan Cumhuriyeti başbakan yardımcısı Şahin Mustafayev ve Rusya başbakan yardımcısı Aleksandr Novak 9 Eylül Cuma günü bölgesel ticaret, güvenlik gelişmesi ve yakınlaşmak için hazırlanan stratejik belgeyi resmi olarak açıkladılar.
Kuzey-Güney transit koridoru, hayata geçirilmesiyle, Güney Asya ve Hint altkıtası ülkeleri ile Avrupa ülkeleri arasındaki ticari mal taşıma masrafları azalır ve Avrasya yakınlaşma potansiyeli de güçlenmiş olur.
Kuzey-Güney ulaşım koridorunun kurulması ana fikri ilk olarak 1993 yılında İran tarafından önerilmiş ve 2000 yılında bu uluslararası koridorun kurulmasına yönelik anlaşma İran, Rusya ve Hindistan tarafından imzalanmıştır. Daha sonraki yıllarda Azerbaycan ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 10 ülke daha bu projeye katıldı. Ancak bölgedeki altyapı sorunları ve siyasi gelişmeler nedeniyle bu proje gerekli hızda ilerleyemedi. Bu koridorun tamamlanmaması Hindistan ve Rusya'nın mallarını Hint Okyanusu, Kızıldeniz, Akdeniz ve Karadeniz üzerinden taşımasına neden oldu. Kuzey-güney koridoru kullanılırken ise bu rota kısalmakta ve malların geçiş süresi yarı yarıya azalmaktadır. Bu rotanın bir tarafı Hindistan'da, diğer tarafı Rusya'da bitiyor ve orta kara yolunun çoğu İran İslam Cumhuriyeti'nde bulunuyor. Öte yandan Rusya, demiryolu güzergahları aracılığıyla bu geçidi Avrupa piyasalarına kolaylıkla bağlamaktadır. Bu plan aynı zamanda Rusya ve Orta Asya'yı Hindistan'a bağlamayı da mümkün kılıyor.
Bu planın önemli avantajlarından biri, Hindistan ve diğer ülkeler için Avrupa'ya erişimin kısaltılmasıdır. Böylece Yeni Delhi için bu koridorun güzergahı yaklaşık yedi bin 200 kilometre ve Süveyş Kanalı'nın deniz yolundan neredeyse yüzde 60 daha az; Bu, Hindistan'dan Kuzey Avrupa'ya nakliye süresini kabaca 40 günden 20 güne düşürür. Diğer Orta Asya ülkelerinin ve İşbirliği Konseyi üye ülkelerinin hazır olduğunun duyurulmasıyla, bu işbirliği imkanı daha da büyümektedir.
İran İslam Cumhuriyeti'nin Azerbaycan Cumhuriyeti Büyükelçisi Seyyid Abbas Musevi, "Kuzey-Güney Küresel Koridoru'nun geliştirilmesi için İran, Azerbaycan Cumhuriyeti ve Rusya arasındaki üçlü toplantı, gerçeklerin anlaşılmasının bir sonucudur. Bugünün ve yarının gerçeklerine dayalı olarak ortada olduğu söylenebilir." dedi.
Kuzey-Güney Koridoru'nun Orta Asya Cumhuriyetleri için önemi ise bu ülkelerin uzun süredir Güney'e giden güvenilir ticaret ve ulaşım yollarından yoksun olmalarıdır. Bu ülkeler için İran'ın Güney Doğusunda bulunan Çabahar limanı, Hindistan ve yaklaşık bir milyar 400 milyonluk nüfusa sahip piyasa ile ticaret için en iyi seçenek. Ayrıca bu sayede Pakistan'ın 220 milyonu aşan pazarı bu ülkelere de açılacaktır.
İran içindeki demiryolu hatlarının tamamlanması ve Reşt-Astara güzergahının açılması bu kuzey-güney ulaşım güzergahını harekete geçiren ve tamamlayan unsurlardan biridir. Söz konusu koridordan 2030 yılına kadar yılda 30 milyon ton taşıma kapasitesini gerçekleştirmesi, bölge ülkelerinin ticari ve ekonomik kalkınmasında önemli bir adım olabilir.
Kuzey-Güney Koridoru'nun kurulması stratejik, ekonomik ve siyasi faydalarının yanı sıra Avrupa ve Amerika ülkelerinin Rusya ve İran İslam Cumhuriyeti ve diğer ülkelerin ulaşım hatlarına yönelik yaygın yaptırımlarını etkisiz hale getirecektir. Son olarak, gelecekte bu koridorun başarılı bir şekilde kullanılmasıyla bölgede ulaşımı kolaylaştıracak net bir ufuk ortaya çıkacaktır. İran İslam Cumhuriyeti, Kuzey-Güney Koridoru'nu başlatmak için ciddi bir rol ve irade göstermiştir ve göstermeye de devam ediyor.
