Bölgesel mekanizmalar; Güney Kafkasya'da gerilimin çözümü

İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı Azeri mevkidaşı ile yaptığı telefon görüşmede, İran İslam cumhuriyetinin Kafkasya’da gerginliğin çözüm yolunu 3+3 oturumu ve bölgesel mekanizmalarda aradığını söyledi.

İran dışişleri bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Azerbaycan Cumhuriyeti dışişleri bakanı Ceyhun Bayramov ile telefon görüşmesinde, Tahran’ın Ermenistan ve Azerbaycan Cum. arasındaki sorunun çözümü için çalışmalarına devam edeceğine işaretle, “Bölgede her türlü yabancı gücün konuşlanmasının bölgesel barış ve istikrar ve işbirliğine aykırı olduğunu” belirtti.
Azerbaycan Cumhuriyeti dışişleri bakanı Bayramov da görüşmede, iki ülke dışişleri bakanlarının direkt ve sürekli görüşmelerini, Tahran ve Bakü arasındaki ilişkilerin derinliğini gösterdiğini ve kendilerinin bu ilişkiye saygı duyarak değer verdiğini belirtti.
Ceyhun Bayramov ayrıca Emir Abdullahiyan'la telefon görüşmesinden ve onun Ermenistan ziyareti sonuçlarını paylaşmasını ayrıca İran'ın bölgede barış ve istikrarın sağlanması bağlamındaki yardımlarını takdir etti.
Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasındaki gerginlikler son haftalarda Mayıs 2021’de başlayan ateşkes anlaşmasının ardı ardına ihlali ile ilgili suçlamaların ardından yoğunlaştı. Bu gerilimler, Rusya'nın arabuluculuğunda kırılgan bir ateşkes sağlanmadan önce 12-14 Eylül arasında tırmandı. Her iki taraf da gerilimin tırmanmasından diğerini sorumlu tutuyor. 
Bu arada Avrupa Konseyi geçen hafta yaptığı açıklamada, Azerbaycan Cumhuriyeti ile Ermenistan arasındaki ortak sınırda barışın tesis edilmesine yardımcı olmak amacıyla bu iki ülke ortak sınırına 40 Avrupalı gözlemci göndereceğini duyurdu. Bu kuvvetlerin iki ülkenin sınırı boyunca konuşlandırılması kararlaştırılmıştır. 
Diğer yandan Rusya da, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'nün Ermenistan ve Azerbaycan Cumhuriyeti sınırına örgütün gözlemcilerini yerleştirmeye hazır olduğunu duyurdu. Bu bağlamda, Rusya, Ermenistan ve Azerbaycan Cum.den  oluşan üç ülkenin başkanlarının dün 31 Ekim'de Soçi'de bir araya gelmesi planlandı. 
Fakat son yılların tecrübesi, Avrupa Birliği ve hatta Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın Minsk Grubu gibi yabancı tarafların müdahale ve rol oynamalarının Kafkasya krizinde etkili olmadığını ve anlaşmazlıkların çözülmediğini göstermiştir. 
Bu arada İran İslam Cumhuriyeti, Kafkasya'daki gelişmelere karşı dengeli bir politika benimsemiş bir komşu ülke olarak, Ermenistan, Azerbaycan Cum. ve Rusya'nın da aralarında bulunduğu bu bölgedeki çeşitli taraflarla siyasi ve güvenlik etkileşimlerini kalıcı barış ve sürdürülebilir bir istikrar sağlamak amacıyla sürdürmektedir. 
İran, Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan da dahil olmak üzere ülkelerin egemenlik ve toprak bütünlüğünü desteklemeye vurgu yapmakta ve bu yaklaşımı daimi politikası olarak biliyor. İran İslam Cumhuriyeti açısından, bu gerilimler ve ihtilaflar bölgesel işbirliğine yol açmalı ve Kafkasya'daki tüm tarafların çıkarlarını sağlamalıdır; aslında benzer ihtilafları çözmeye yardımcı olacak şey, hükümetlerin diyalog başlatmak ve gerilimleri sona erdirerek ihtilafları çözmeye yardımcı olan siyasi iradeleri ve bölgesel çerçeveleri kullanmaktır. 
Buna dayanarak İran, bölge ülkelerin coğrafi sınırlarında her türlü değişikliği kabul etmeyerek, Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasındaki ihtilafların diyalog yolu ve Kafkasya konusunda 3+3 formatı gibi bölgesel işbirliğini vurguluyor. 
Rusya, İran ve Türkiye ile Azerbaycan Cum. ve Ermenistan’ın geçen sene Moskova’da Gürcistan’ın katılmadığı 3+3 oturumunda katılımcılar karşılıklı güvenin artması ve Kafkasya’da sorunlar ve tehditlere ortak çalışma konusunda anlaştılar. 
Emir Abdullahiyan’ın Azeri mevkidaşı ile yaptığı telefon görüşmede bölgesel güvenliğin birbirine bağlı bir konu olduğunu vurguladı./